Бунёд Бек

	Харидор кутиш

Ҳар замоннинг ўз кун тартибидаги ибораси бор. Ўзбекистонда эски танишлар учрашганда биринчи савол маош ҳақида бўлиши одат тусига айланганига кўп бўлганди. Энди эса “ризқимиз шу ерга тўкилган экан, териб юрибмизда” деган гап энг кўп ишлатилади.

Ҳатто сиз бу ҳақда савол бермасангизда, ҳамсуҳбатингиз узоқ сукутдан сўнг “ризқимиз шу ерга сочилган экан, нима қилайлик” деб қўяди бошини эгиб. Бугун ёшидан қатъий назар миллионлаб ўзбеклар тирикчилик машаққати туфайли оиласидан узоқда иш қидириб юрар экан, мана шу ибора уларнинг ягона тасаллисидек туюлади.

Фарғоналик 18 ёшли Гулчеҳра(исми ўзгартирилган) Тошкент халқа йўли ёқасидаги кичик бир ошхонада хизмат қила бошлаганига икки ҳафта бўлди. Ошхона эгаси уни Қўйлиқдаги аёллар мардикор бозоридан олиб келган. У шу ошхона орқасидаги эски бир идора биносида бошқа хизматчилар билан бирга яшайди ва кунига уч минг сўм ҳақ олиб, ўз тўйига сеп олиш учун пул йиғади.

“Ота-онам икки ой аввал синглим ва укамни олиб Россияга ишлагани кетган. Мени ёшим каттароқ бўлгани учун бу ерда ишлашга қолдиришди. Кузда улар қайтгунча мен сепим учун пул тайёрлаб қўйишим керак, улар эса тўйга пул қилиб келишади,” дейди у.

Гулчеҳра мардикор бозорида ишлаб юрганда кунига тўрт, баъзан беш минг сўмгача пул топган. Бу ерда кам тўласа ҳам овқат ва ётоқ текин, деб тушунтиради у.

"Қўйлиқ" мардикор бозоридаги қиз-жувонларнинг деярли 80 фоизи узоқ вилоятлардан Тошкентга ризқ териш учун келган. Баъзилари бутун бир оила. "Қўйлиқ" бозори атрофидаги маҳаллалар улкан ётоқхонага айланган. Баъзи хонадонлар бир хонасига 10 нафардан зиёд одам қўяди.

	Бугунги ризқимизни топдик-ку

“Икки ёш фарзандимни қари онамга ташлаб келганман,” дейди бу аёл. Қизлар эса Қирғизистоннинг Ўш шаҳридаги Ўзбек-қирғиз университетида
сиртдан ўқишади.

“Кузги ўқув семестрига пул тўплаш учун ишлагани келдик”, дейди улар. Қирғизистонда ўқиш Ўзбекистондан кўра бирмунча арзон тушар экан. Улар сентябргача ҳар бири камида 300 минг сўмдан пул тўплаши лозимлигини айтади.

Лекин бу пулни топиш учун ҳали уларни нималар ва қандай иш ёлловчилар кутишини билмайди. Улар ўзлари билан бирга ижарада яшайдиган бир аёл ўтган йил пахта терими пайти Қозоғистонга ўтиб ишлаганини гапириб берганини айтади. У синглиси билан “ёмон хўжайин” қўлига тушиб қолгани ва қозоқ йигитлари уларни қандай хўрлаганини айтиб берибди. “Нима қилса қилсин, пулимизни берса бўлди”, дея чидаган экан опа-сингиллар.

“Биз ҳам Қозоғистонга ўтишни ўйлаб турувдик, бу гапни эшитиб ниятимиздан қайтдик. Ўзимизнинг одамлар яхши, инсофлилари кўп,” дейди андижонлик қизлар. Бугун улар пиёз саралашга боргани ва ҳар бири олти минг сўмдан ишлаганини айтади.

Улар "Қўйлиқ"нинг гавжум, шовқин-сурон ва ола-тасир бозори ёнидан ўтиб, шу яқиндаги пастак томли ижара уйи томон йўл олар экан, бугунги кун яхши ўтгани, хўжайин инсофли одам эканини муҳокама қилишади. Улар баъзи кунлари қандай одамлар қўлига тушиши ҳақида гапиришни хоҳламайди.

“Бугунги ризқимизни топдик-ку,” дейди улар ва юк машиналарининг қоп қора тутуни ва тун пардаси орасида ғойиб бўлишади.

Эртага эса яна тонг отади.

Яна қачон сўкишамиз?

Пул дарахти

Фикру-мулоҳазаларингизни bbcuzbek.com га йўлланг!

Бизнинг электрон манзилимиз: [email protected] га мактуб жўнатишингиз ёда саҳифанинг ўнг томонидаги махсус форма орқали фикрларингизни билдиришингиз мумкин.

Ilyosbek

Uzbekiston kachon kashoklikdan chikadi va barcha xalk ozodlikda yashaydi? Buning uchun nima kilishu kimga murojaat kilsa maksadga muvofik? Yoshlarni kelajagini uylaydigan bormi?

Aziz, Toshkent

Donishmandlardan biri ayitgan ekan qaysi davlatda hayot yahshiligini bilmoqchi bo`lsang ayollaridan so`rang deb. Nega bizning ayollarimiz MARDIKOR va FOHISHA bo`lishga majbur? O`zbekistonda bundan 20 yil oldin sobiq SSSR davrida ish bo`lganku. Nahotki hozirgi kunga kelib ishga qirg`in kelgan bo`lsa?

Said, Bagdod, Iraq

Hurmatli vatandoshlar, men mana 1 yilki Iroqdaman. Uz riskimni terib yuribman, Haet shamoli meni bu yurtlarga olib keldi. Uz vatanimda kup hurlik ochlikni ham tatidim. Omad kulib bokdimi yoki uzimni hatti harakatimmi bu yurtlarga kelib koldim. Bu erda men chet el korhonasida faoliyat kursatayapman, maoshim juda baland, lekin juda hatarli, 6 martta ukka tutishdi meni. 1 martta bomba portlash natijasida shifohonaga ham tushib chikdim, kelganimga kariyb 1 yil bulibdiki hali ham ortga vatanga kaytganim yuk.

Chunki men bilamanki meni u erda hech narsa kutmayapti. Menga kuyib berganda allakachon kaytgan bulardim, ammo karri ota-onamu hali uylanmagan aka-ukalarim yodimga tushib kolishga va yana risk uchun kurashishga majburman. Balkim menga kaytish nasib etar, balkim nasib etmas vatanimga. Men bilamanki bizning minglab vatandoshlarimiz dunyoning barcha chekkalarida uz riskini terish uchun ketgan, nima uchun ketgan? Sababi nima? Bunga javob 1 ta va bu javob hammamizga ma'lumdir!

Samandar

Juda haq gaplarni yozishibdi, mana biz ham bir qancha muddatdan buyon AQSHdamiz, New Yorkda. Bu yerda ham uzbeklar XOR-ZOR! Eng qora ishlarni qilyapmiz, bu yerda ham Demokratiya chegaralangan o'zbeklar uchun. Man ham pul uchun kelganman, ammo bizni arzon ishchi kuchidan unumli foydalanib kam pul berishyapti. Boshqa ish topish qiyin bo'lyapti, kim bizga yordam beradi???

Mirsulton To'raev, Washtington DC, USA

Yollanma ishlaydiganlar hatto Turkiyada ham uchraydi. Bu asosan ish joylari etishmasligi yoki kam to'langanligi asosida kelib chiqadi. Eng avvalo Rossiya, Qozoqiston va hatto Oz'bekistonda ham huquqiy yordam ko'rsatuvchi sistemani davlat ko'magi orqali yolga qoyish kerak. Huddi o'sha Qozoqistonda agar biror meshet turki yoki Chechen ayolini hafa qilib ko'ringchi boshingiz omon qolamikan? Ularda davlat ko'magi bo'lmasada o'zlari hamjihat. Diaspora aloqalari kuchli.

Agar effective davlat himoyasi yolga qo'yilsa 3-4 yil ichida o'zbeklarni tahqirlash ancha kamayadi... Men oz'im vaqtinchalik Washington DC hizmat safarida bo'lib turibman. Shu erdagi oz'beklar soni ancha bo'lishiga qaramay bir birilari bilan bordi keldi umuman yoq yoki biror markaz tashkil etilmagan, yomon kunlarda yordam berishni gapirmasa bo'ladi. Hamma tarqoqlikda. Bo'linganni bo'ri er deyishadi burungilar. Bunday hol davom etaversa millat degradatsiyaga uchraydi, qaramlikdan boshi chiqmaydi.

Eng avvalo o'sha dodamiz aytgan milly g'oytani oqitish kerak, faqat hozir oq'itilayotgan tarzda emas. Isroilda bolalarga 5-7 yoshligida iudaizm oqitiladi. Yahudiy millatini ustunligi o'sha vaqtdayoq uqtiriladi. Bizda diniy ta'limni kimdir ota onasidan bo'masa umuman savodsizligicha qoladi. Mana shu factor ham biz uzbeklarni ahloqan va psihologik bo'shligimizga sabab bolmoqda. Sport sohasidagi yutuqlar ham milliy oz'likni ko'tarishga yordam beradi. Hukumatimiz dastlabki yillarda qilgan ishlar tahshinga loyiq, ammo shuni bahona qilib millionlab dollarga qurilishlarda talon taroj bo'lishi yomon.

Sport sohasida yahshi natijalarga erishish uchun avvalo bolalarni qornini to'qlash kerak. Samurai oqimi sportni bir turi deb atash mumkin. Yaponiyani rivojlanishiga katta hissa qo'shgan, bu oqim ularda jismoniy taraflarni tarbiyalsh bilan bir qatorda manaviy va ruhiy tetiklikni va aql idrokni mustahkamlashga yordam bergan. Vatandoshlar ko'zingizni oching. Ozingizga mustahkam bo'ling, tubansilikga g'arq bo'layapmiz.

Nigora, O'zbekiston

Ayollarning bugungi kunda mardikor bozoriga chiqishi millatimiz uchun nihoyatda uyatli holdir. Bu narsani millat uchun or deb bilaman. To'g'ri, halol mehnat qilish uyat emas, biroq ayollarning mardikorchilik qilishi.... Ularni bu narsaga yashash sharoitining og'irligi majbur qilmoqda deb o'ylayman. Or-nomusning erkaklarda yo'qolib ketganligi ayollarni mardikor bozorlarida ishlashga majbur qilmoqda. Hatto urush yillarida ham ayollar mardikorchilik qilishmagan. Millatning ravnaqi ayollarga bog'liq deyishadi. Biroq ayollarning hozirgi ahvollari nimadan dalolat beradi?!

Umid, Azim Toshkent

Urush davrida mardikor ayollar bo`lmagan menimcha. Hozir har bitta bozorning ayollarga ajiratilgan mardikor bozori bor. Bu bizning milatga nomus, lekin yashash kerak.