Бирлашган миллатлар ташкилоти "қулаш арафасида» - эскалатор ва батареялар ўчирилган
Сурат манбаси, EPA
- Author, Би-би-си янгиликлар бўлими
- Ўқилиш вақти: 2 дақ
Бирлашган миллатлар ташкилоти (БМТ)нинг айтишича, аъзо давлатлар тўловларни қилмаётгани туфайли у "молиявий қулаш" арафасида.
БМТ Бош котиби Антонио Гутерреш ташкилотнинг пули июлгача тугаши мумкинлигидан огоҳлантирди.
У 193 та аъзо давлатга йўллаган хатида уларни мажбурий аъзолик бадалини тўлаш ёки ташкилотнинг молиявий қоидаларини қайта қуриб чиқишга чақирди.
БМТга энг кўп пул тўлаб келган АҚШ "исроф" дея БМТнинг қатор дастурларига пул ўтказишни тўхтатиши ва бир неча агентликларидан чиқиб кетиши ортидан ташкилотда қийинчиликлар юзага келган.
Бир неча давлатлар ташкилотдан қарз ёки шунчаки тўлашдан бош тортяпти.
БМТ Бош ассамблеяси 2025 йил охирида ташкилотнинг молиявий тизимини қисман ўзгартиришга келишди, лекин БМТ қабул қилиб олмаган тўловлари туфайли йирик молиявий инқирозга юз тутмоқда.
Женевадаги БМТ қароргоҳида инқироздан огоҳлантиришлар осилган. Пулни тежаш учун ҳатто бинодаги эскалаторлар тўхтатиб қўйиляпти ва иссиқлик тизими ўчириляпти.
Moliyaviy kollaps yuz bermasligi uchun barcha a’zo davlatlar badalni to’liq va vaqtida to’lasin, yoki moliyaviy qoidalarni tubdan qayta ko’rib chiqsin.
Гутеррешнинг хатида айтилишича, БМТ аввал ҳам молиявий инқирозларга юз тутган, лекин буни «буткул бошқача».
У давлатларни БМТ низомидаги мажбуриятларини ҳурмат қилишга чақирди. Унга кўра, 2025 йил охирига бориб ташкилот олдидаги қарздорликнинг фақат 77 фоизи тўланган.
Қоидага кўра, БМТ муайян дастурларда сарфланмаган пулларни аъзо давлатларга қайтариб бериши керак. Аммо, Гутерреш ёзишича, «қайтариб бериш учун пулнинг ўзи йўқ».
Инсонпарварлик ёрдамлари билан ишлайдиган БМТ агентликлари ўзлари сўраган пулни камдан-кам ҳолда олишади, лекин охирги бир йилда вазият анча ёмонлашган.
Сурат манбаси, EPA
Президент Доналд Трамп БМТни ўзининг «йирик потенциал»ини ишга солмасликда айблаган вау ни АҚШ бошчилигидаги тинчлик ҳаракатларини қўллаб-қувватламагани учун танқид қилган.
АҚШ 2025 йилда БМТ бюджетига ўзининг аъзолик бадалини ўтказмади ва БМТ тинчликни сақлаш кучлари учун кутилган тўловнинг атиги 30 фоизини тўлади.
Трамп, айни дамда, Ўзбекистон ҳам таъсисчи сифатида қўшилган «Тинчлик кенгаши»га БМТнинг баъзи ваколатларини ўтказиш ҳаракатларида айбланди.
АҚШ президенти аввалига «Тинчлик кенгаши» БМТ билан ҳамкорликда ишлашини айтган, бироқ сўнгроқ Fox TV журналисти у БМТнинг ўрнини эгаллаши ё эгалламаслиги ҳақида сўраганида, «балки эгаллар», дея жавоб берган.
БМТнинг инсон ҳуқуқлари ташкилоти огоҳлантиришича, энди йирик инсон ҳуқуқларининг бузилиш ҳоллари ҳужжатлаштирилмай қолади, чунки терговчиларни ёллашга пул йўқ.
Ўтмишда бу агентлик йиққан далил-исбот арбоблар уруш жиноятлари ва инсониятга қарши жиноятларда айбдор топилишига етаклаган.
