Илм-фан: Ебтўймасликнинг асл сабаби кашф қилинди

Ҳеч қорни тўймайдиган, ортиқча вазнга мойил бўлган итлар семиришга мойил баъзи одамлар билан муштарак биологик хусусиятга эга экан.

Буюк Британия олимлари кўплаб лабрадорлар ва айрим одамларнинг меъёрдан ортиқ овқатланишга мойиллигининг генетик манбасини топдилар.

Тадқиқотчилар маълум бир гендаги ўзгариш миямизга тўйганимиз ҳақида бериладиган кимёвий сигналларни ҳам ўзгартиришини аниқладилар.

Олимлар айтишича, уларнинг Science журналида эълон қилинган натижалари семириш биологияси ҳақида "кучли" маълумот беради.

"Итларни ўрганиб, қизиқарли янги биологик жараённи аниқладик," дея тушунтирди Кембриж университетининг физиология, ривожланиш ва невробиология бўлими етакчи тадқиқотчиси доктор Элеанор Раффан.

"Агар сизда семиришнинг генетик хавфи юқори бўлса, бунга қарши катта куч сарфламасангиз, семириб кетаверасиз. Генетик хавфи паст бўлганлар эса бунга унчалик ҳаракат қилмаса ҳам бўлаверади."

Бу ит ва одам ўртасидаги биологик боғлиқлик тадқиқотчиларнинг 250 та лабрадорнинг генларини ўрганиши натижасида аниқланди. Улар семиз итларда учрайдиган генетик кодни излашди.

Улар, хусусан, DENND1B деб номланган битта генни ажратиб олдилар. Бу ген лабрадорларда семириш билан боғлиқ эди. Минглаб одамларнинг генетик маълумотлари базасини текширганда, худди шу ген одамларда ҳам семириш билан боғлиқлигини аниқладилар.

Доктор Раффаннинг таъкидлашича, лабрадорлар генетикасини ўрганишдан олдин "ҳеч ким бу геннинг семизликка алоқаси борлигини тахмин қилмаган".

Мазкур ген иштаҳани бошқаришга ёрдам берадиган мия сигналларига таъсир қилади.

Доктор Раффан шундай тушунтирди: "Бу ген вазн ортишига мойилликни ўзгартиради, чунки у очлик ҳисси ва қанча энергия сарфлашимизни бошқарадиган тизимга таъсир қилади."

Тадқиқот натижалари келажакда семизликка қарши янги дори-дармонларни ишлаб чиқишда ёрдам бериши мумкин. Бироқ олимлар таъкидлашича, бундай генетик мойил одамлар ва ит эгалари унинг таъсирини камайтириш учун анчагина меҳнат қилишлари кераклигини кўрсатади.

Тадқиқот гуруҳининг яна бир аъзоси, Кембриж университетидан Элис Макклеллан натижалар "иштаҳа ва тана вазнини бошқаришда миянинг асосий йўллари аҳамиятини" кўрсатади, деб қўшимча қилди.

Бу кашфиёт ортиқча овқатланишнинг биологик сабабларини янада аниқлаштиради.

Оземпик каби озиш учун дори воситалари гуруҳи бу биологиянинг айрим қисмларига таъсир қилади ва сўнгги йилларда жуда оммалашиб кетди.

"Биз бу ерда аниқлаганимиз [ўша дорилар таъсир қиладиган йўлдан] фарқли," деб тушунтирди доктор Раффан.

"Аммо буларнинг барчаси биологиянинг бир хил муҳим қисмига бориб тақалади: семизлик ирода кучсизлиги билан боғлиқ эмас.

Гап шундаки, баъзи одамлар семиришга мойил, чунки уларда генетик хавф мавжуд бўлиб, бу уларнинг овқатга таъсирчанлигини ва иштаҳасини оширади.

Бу итларга ҳам, одамларга ҳам тааллуқли – уларда ортиқча овқатланишга генетик мойиллик бор."