Che Guevara Bolivya ordusundaki bir çavuş tarafından öldürüldü

Bolivya'nın güneydoğusundaki makilik bölgede Che'yi 11 ay izledikten sonra Ekim 1967'de yakalayıp, öldüren seçkin askeri birlik "Rangers"ın komutanı emekli General Gary Prado, Bolivya'da Che'yi anmayı, "ulusal onura hakaret" olarak gördüğünü söyledi.

"Ülkeyi istila eden bir adama saygı göstermek yerine, ülkesini savunan askerleri, silahlı kuvvetleri onurlandırmak gerekir" diyen 68 yaşındaki Prado, hükümetten eski muharip ve yakınlarına "ömür boyu aylık" bağlanmasını istedi.

Bolivya, 1985'te çıkardığı bir kararnameyle, Che Guevara"ya karşı savaşan eski askerlere, "ülkenin değerlileri" unvanı vermiş, ancak bu seslerini duyurmak için federasyonlar halinde gruplaşan 1500 kadar asker tarafından yeterli görülmemişti.

Bolivyalı yetkililer de uzun bir süre Che kültüne boyun eğmemek için çaba göstermiş, 1971'de General Hugo Banzer'in darbesinden sonra, Che'nin cesedini gizlice toprağa veren Vallegrande belediye başkanı cezaevine gönderilmişti.

Che'nin öldürüldüğü köyde bir lokanta işleten eski belediye başkanının kızı 53 yaşındaki Teresa Siles, babasının tek hatasının "Comandante Guevara" adının bir caddeye verilmesini önermek olduğunu söyledi.

Bölgede öğretmenlik yapan eski eğitimci Teresa Arteaga da askerlerin sivil olarak gelip kimlerin Che'nin ölüm yıldönümünü andıklarını tespit ettiklerini belirtti.

Çocuklarına "askerlerin cesaretinden çok Che'nin zaferini" aşılayan Teresa Arteaga, "Yıldönümünü ananları izlemek için helikopterleri bile gönderdiler" diye konuştu.

Bolivya'da eski askerlerin sıkıntısı, Küba lideri Fidel Castro'ya hayranlığını saklamayan ve geçen yıl olduğu gibi bu yıl da Che'nin ölüm yıldönümü anma törenlerine katılacak olan sosyalist Evo Morales'in Aralık 2005'te devlet başkanı seçilmesinden sonra iyice ortaya çıktı.

Askerler arasında pek görülmedik şekilde, Che ve gerilla hareketinin "adalet ideali"ne hayranlık duyduğunu belirten eski asker 60 yaşındaki Ananias Mariscal, "Devlet bize ihanet etti. Hükümete öfkeliyim, Che'ye değil" diye konuştu.

Eski komutanlar kısa süre önce Bolivya'nın ilk yerli kökenli devlet başkanı Morales'ten başkomutan olarak Bolivya silahlı kuvvetlerine saygılarını sunmasını istemişlerdi.

Eski General Juan Carlos Monje Landivar, geçen mayısta gerilla hareketinin üssü Nancahuaz'da ölen askerler anısına düzenlenen törende, yetkilileri "askerlere yeterince saygı göstermemekle" suçlamıştı.

Morales karşıtı güçlü bir işveren kuruluşu olan "Pro Santa Cruz" komitesinin yetkilisi Jaime Santa Cruz da yaptığı açıklamada, "Che ve paralı askerlerinin" anılmasından üzüntü duyduğunu söyledi.

Komite, bu yıl eski askerlere bir "yurtsever cesaret" nişanı verilmesini kararlaştırmıştı.

1959 yılındaki Küba devriminde anahtar rolü üstlenen Che Guevara, 1966 yılında sosyal bir devrimi başlatmak amacıyla Bolivya'ya gitmişti.

Ancak Ekim 1967'de Bolivya ordusu, CIA'in desteğiyle, Guevara ve yanındaki savaşçıları esir almıştı.

Çıkan çatışmada yaralanan Che Guevara, 8 Ekim'de La Higuera köyünde bir okul binasına götürülmüştü.

Che Guevara 9 Ekim'de yargısız infaz edildi ve cesedi Vallegrande yakınlarında bir hastaneye kaldırılarak dünya medyasına sergilenmişti.

Che Guevara'nın cesedi, 1997 yılında iade edildiği Küba'da yeniden defnedilmişti.