Paul Reynolds BBC Muhabiri

Şaron'un başta, Gazze'deki Yahudi yerleşimlerinin boşaltılması kararıyla anılacağı kesin. Bu karar hem Şaron'un hem de ülkenin, yerleşimlere bakışında ciddi bir değişimin simgesi.

Ariel Şaron geçmişte hep, Yahudi yerleşimleri politikasının savunucusu oldu. İsrail'in güvenliğinin, deniz ile Ürdün nehri arasındaki tüm toprakların mülkiyetinden geçtiğini savunanlardandı.

İsrail'in Gazze'den çekilmesi bu politikanın sonunu getirse de, iki tarafın özlemini çektiği barışı ve kalıcı anlaşmayı sağlamayı başaramadı.

İsrail'in nihai sınırlarının ne olması gerektiği ve gelecekteki Filistin devletinin yapısı hala yanıt bekleyen sorular.

Mesela İsrail, nihai müzakerelerde Kudüs'ün ne kadarını vermeye yanaşacak, ya da yanaşacak mı?

Ya da İsrail'in bu konuda bir taviz vermemesi durumunda, Filistinliler çözüme yanaşacak mı? Buna pek kimse ihtimal vermiyor.

Eski general Şaron'un da bunu gayet iyi bildiğini ve İsrail'i Filistin'den ayıran duvarı inşa etmeye tam da bu nedenle başladığını tahmin etmek güç değil.

Bu duvarın da Ariel Şaron ismiyle birlikte anılacağına şüphe yok. Bu bölgede geçici olarak başlatılan birçok şey kalıcı hale gelir zira. Buna "bölge gerçekleri" deniyor.

Barış arayışında yol katedilemediyse, tarih kitapları Ariel Şaron'un yaptığının İsrail'i içine kapatarak, daha kolay savunulur hale getirmekten ibaret olduğunu da yazabilir.

Ancak Şaron'un, çözümün sadece işgalde olmadığını gördüğünü de kabul etmek gerek. Oysa hayatı boyunca, özellikle de savaşta yapmaya alışık olduğu tam da buydu.

Ancak "ani saldırı" taktiği her zaman başarıya ulaşmış sayılmaz. 1982'de Beyrut'a saldırısı, siyasi bir felakete yol açtı ve geçici de olsa Şaron'un düşüşünü hazırladı.

Birçok Filistinli ise Şaron'u daha kötü hatırlayacak. 1950'lereki Batı Şeria baskınını gerçekleştiren 101'inci birliğin komutanı olarak.

Savunma Bakanlığı sırasında Sabra ve Şatilla katliamlarının sorumlusu olarak hatırlanacak.

Batı Şeria'yı binalarla ve yerleşimcilerle dolduran bakanlığı ile hatırlanacak.