NATO bakanları bunları tartışırken, Afganistan'da fiili durum ne; Taleban'ın devrilmesinden bu yana, istikrarlı ve kalıcı bir ulus devlet yaratma yönünde atılan adımlarda hangi aşamaya gelindi? NATO'nun Afganistan'daki üst düzey sivil temsilcisi Hikmet Çetin BBC'nin sorularını yanıtladı.

NATO'nun Afganistan'daki üst düzey sivil temsilcisi Hikmet Çetin

Çetin, son iki buçuk yıl içinde büyük adımlar atıldığını, ülkenin önde gelenlerinden oluşan meclisin toplanıp, bir anayasa hazırlandığını kaydediyor ve Haziran ayında başkanlık seçimi gerçekleştirilebilirse, Afganistan'da otuz yıldan bu yana ilk kez seçim yapılmış olacağını belirtiyor. Peki, olumsuzluklar hanesinde neler var?

Hikmet Çetin: Henüz terör önemli bir tehdit olarak Afganistan'da devam ediyor. Yani Afganistan'da bugün Kabil ve çevresi oldukça sakin, oldukça aslında huzurlu büyük ölçüde. Ama belirli bölgelerinde halen, Afganistan ve dünya için tehdit oluşturan terör örgütleri ve bunların önemli liderleri henüz yakalanmış değil.

BBC: NATO'nun yeni Genel Sekreteri bugün yaptığı açıklamada, Afganistan'daki misyonun başarısızlığı NATO'nun yenilgisi olur diyor. Siz böyle bir yenilgi olasılığı görüyor musunuz?

Hikmet Çetin: NATO'nun yenilme hakkı olduğu kanısında değilim. Çünkü NATO yıllarca ayakta kalmış, Soğuk Savaş döneminde çok büyük bir sonuç elde etmiş bir kuruluş. Büyük saygınlığı var. Şimdi bu saygınlığını, bu önemli etkisini ilk defa belki de bu ölçüde Afganistan'da test ediyor.

Demokrasiyi bir gecede getiremezsiniz, Afgan yönetimine ve hepimize büyük görevler düşüyor. Hikmet Çetin

Bugün 19 üyeli bir kuruluş bu. Haziran sonundaki İstanbul Zirvesi'nden sonra bunun üye sayısı 26'ya çıkacak. Üye ülkelerin tek tek bu bilinçte olmaları gerekir. Yani NATO'nun üyeleri, NATO'nun adım attığı bu konuda veya bu eylemde başarılı olması gerektiğini düşünmek zorundalar. Böyle düşünmek zorundayız hep birlikte. Bunun için de gerektiğinde daha fazla katkı konulması zorunluluğu var.

Ama ben birşeyin altını çizmek istiyorum. Bu belki de dünyaya bir sesleniştir; NATO'ya ve dünyaya. Bütün bu sorunların çözümü için dünyanın en yoksul ülkelerinden birisi olan Afganistan halkının daha fazla ekonomik yardıma ihtiyacı var. Yani ekonomik sorunlarının çözümü yönünde, sosyal sorunların çözümü yönünde önemli adımlar atılmadığı takdirde başarıya ulaşmak çok güç. Çünkü sokaktaki insan için, huzur, güvenlik ve istikrar yanında aynı zamanda günlük yaşamının da iyiye gitmesini görmesi gerekmektedir.

BBC: Şu ana kadarki süreçte, bahsettiğiniz uluslararası desteği, tatmin edici düzeyde bulunabildiğine inanıyor musunuz Afganistan'da?

Hikmet Çetin: Yapılanlar önemlidir ama yeterli olduğu kanısında değilim. Çok önemli şeyler yapılmıştır burada. Örneğin çoğunda da Türk firmalarının görev aldığı Kabil, Kandehar yolu. Hiç yol yoktu. O yol trafiğe açılmış durumda. Ama tekrar ediyorum, çok önemli adımlar atılmış olmasına karşın yetersizdir.

BBC: Afgan halkının ekonomik ihtiyaçlarından bahsettiniz. Daha önce de ulus devleti kurma yolunda atılan kurumsal adımlardan bahsettiniz - Loya Jirga'nın toplanması, anayasanın yapılması. Sizce bu siyasî süreçte atılan kurumsal adımlar, Afganistan'ın seçkinleri, elitleri arasında kalan bir çalışma mı? Yılların politikacısı olarak gözlemleriniz nedir? O atılan adımlar, yeni bir ulus kurma yolundaki bilinç şu ana kadar Afganistan'ın halkında, yankı bulabildi mi?

Hikmet Çetin: Henüz tam değil. Önemli gelişmeler var, belirli bölgelerde, örneğin kuzeyde ve batıda daha iyi algılama var çünkü merkezî hükümet yavaş yavaş oraya ulusal ordusunu ve millî polisini göndermeye başladı. Ama Afganistan'ın her tarafında bunun algılandığını söylemek henüz güç. Demokrasiyi bir gecede getiremezsiniz. Burada atılan adımlar tabii önemli. Anayasa dediğimiz nihayet bir yazılı belge. Kurumsal yapı dediğiniz bunlar hep yazılı belgeler. Bunların tabana yayılması henüz tam olarak sağlanmış değil. O konuda da özellikle Afgan yönetimine ve hepimize büyük görevler düşüyor.