Bush yönetimi: Tasarıyı durdurmak için üyelerle bir bir görüşüyoruz

Beyaz Saray'da gazetecilere açıklama yapan Bush, "tarihi kitlesel ölümlere verilecek doğru karşılık böyle bir karar değildir" dedi ve bu yönde bir tasarının Türkiye ile ilişkileri zedeleyeceğini belirtti.

Bush, "tasarının geçmesi NATO'da ve teröre karşı küresel savaşımızda kilit önemde müttefikimiz olan bir ülkeyle ilişkilerimize büyük zarar verecektir" diye konuştu.

Bush ile görüşmeleri sonrası ortaklaşa bir açıklama yapan ABD Dışişleri Bakanı Condoleezza Rice ve Savunma Bakanı Robert Gates de bu uyarılara destek verdi.

Rice, tasarının onaylanmasının ABD'nin hem Orta Doğu'daki çabaları açısından hem de Irak ve Afganistan bağlamında çok ciddi sorunlar yaratacağını söyledi.

Rice, Orta Doğu'daki çabaları açısından Türkiye ile ittifaka büyük oranda bağımlı olduklarını belirtti.

Türkiye'nin çabaları ve Bush yönetiminden gelen uyarılara karşın tasarının komiteden geçme olasılığı yüksek.

Tasarı komisyondan geçerse, Temsilciler Meclisi'nin genel kurulunda gündeme gelmesi, Demokrat Başkan Nancy Pelosi'nin vereceği karar bağlı olacak.

Tasarıyı hazırlayan Californialı Demokrat milletvekili Adam Schiff, 435 üyeli Temsilciler Meclisi'nde 226 kabul oyunu garantilediğini söylüyor.

Schiff, ABD'nin tasarıyı tarihi ve ahlaki gerekçelerle kabul etmesi gerektiğini savunup meseleyi günümüz gelişmelerine de bağlıyor.

Schiff, 'soykırımı her nerede ve ne zaman görülürse kınama kararlılığını göstermezsek Darfur'daki soykırıma karşı nasıl etkin müdahalede bulunacağız?" diye soruyor.

Türkiye'nin girişimleri

Oylama öncesinde, İstanbul ve Ankara'da yüzlerce kişilik gruplar ABD'nin temsilcilikleri önüne yürüyerek protesto eylemleri yaptı.

Tasarıyı engellemek için Washington'da temaslarda bulunan TBMM heyetinden AKP milletvekili Egemen Bağış, tasarının kabulü halinde Türkiye-ABD askeri işbirliğinin tehlikeye gireceğini söyledi.

Reuters haber ajansına konuşan Bağış, Irak'taki Amerikan askerlerinin ihtiyaçlarının büyük kısmının İncirlik hava üssünden karşılandığını hatırlatarak, binlerce Türk kamyon sürücüsü, inşaat işçisi, mühendis ve müteahhidin, ABD'nin Irak'taki çabasına destek vermek için hayatlarını tehlikeye attıklarına işaret etti.

Bağış "Bu yasa teklifi ABD askerlerini tehlikeye atar. Size sağladığımız şu anki işbirliğini ileriye götüremeyiz" diye konuştu.

Türk heyetinde AKP Başkan Yardımcısı Bağış'la birlikte CHP milletvekili ve Türkiye'nin eski Washington büyükelçilerinden Şükrü Elekdağ ile eski büyükelçi, MHP milletvekili Gündüz Aktan bulunuyor.

Heyet dün ABD Dışişleri Bakanlığı, Savunma Bakanlığı ve ABD Kongresi'nde temaslarda bulundu.

Anadolu Ajansı'nın haberine göre grup, siyasi işlerden sorumlu Dışişleri Bakan yardımcısı Nicholas Burns, Avrupa ve Avrasya işlerinden sorumlu Dışişleri Bakan yardımcısı Dan Fried ve Temsilciler Meclisi Demokrat Parti Florida Milletvekili Alcee Hastings ile görüştü.

Daha sonra ABD Savunma Bakanlığı Pentagon'a geçen heyet, uluslararası güvenlik konularından sorumlu Müsteşar Yardımcısı Mary Beth Long ile bir araya geldi.

TBMM heyeti üyeleri bugün de oylama öncesinde Temsilciler Meclisi'nin Dış İlişkiler Komitesi'nin bazı üyeleriyle görüşmeyi planlıyor.

Cumhurbaşkanı Abdullah Gül ve Meclis Başkanı Köksal Toptan da tasarının geçmesini engellemek amacıyla muadillerine uyarılarda bulunan mektuplar göndermişti.

Dan Fried: Hata

Türk heyetinin görüştüğü ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Dan Fried, tasarının bir hata olduğunu söyledi ve "Umarım yönetim tasarının geçmesini engellemekte başarılı olur" dedi.

Fried "Tasarısının geçmemesi başta Başkan George Bush, Dışişleri Bakanı Condoleezza Rice ve Dışişleri Bakan Yardımcıları olarak Nick Burns ile ben, hükümetimizin pozisyonunu açıklamak için tek tek komite üyeleriyle görüşüyoruz" diye konuştu.

"1915 yılında bu korkunç olayların gerçekleştiği doğru. 1,5 milyon masum Ermeni öldürüldü veya sürgüne zorlandı" diyen Fried sözlerine şöyle devam etti:

"Amerika dahil her ülke tarihinde karanlık noktalara sahip ve her dürüst ülke kendi tarihiyle yüzleşmeli."

1915 olaylarını soykırım olarak kabul eden tasarının benzerleri, 2000 ve 2005 yıllarında da ABD Kongresinin gündemine gelmiş, ancak tasarının Kongre'ye sunulması üst düzey siyasetçiler tarafından engellenmişti.

Ancak bu kez Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi'nin tasarıyı - Dış İlişkiler Komitesi'nde onaylanması halinde - Kongre'ye sunabileceği sanılıyor.

Pelosi, 2005 yılında tasarı gündeme geldiğinde yaptığı konuşmada, 1915 olaylarını ''20'nci yüzyılın ilk soykırımı'' olarak nitelemiş ve ''Bu kadar insan öldürüldüğü halde ABD nasıl bu soykırımı tanımıyor, anlayabilmiş değilim'' demişti.

Geçen ay sonunda hala hayatta olan sekiz eski Amerikan dışişleri bakanı ortaklaşa bir mektup yazarak Pelosi'nin bu girişimlerden desteğini çekmesini istemişti.

Ermenistan Dışişleri Bakanı Vartan Oskanyan ise, bu deneyimli diplomatları 'Türk manipülasyonlarına kanmak'la suçlamıştı.