Rehn son altı ayda ilerleme olmadığından şikayetçi

Türkiye'nin Avrupa Birliği ile müzakerelerinden sorumlu yetkilisi Ali Babacan bugün Brüksel'de birliğin genişlemeden sorumlu yetkilisi Olli Rehn ile biraraya geldi.

Görüşmede Avrupa Birliği tarafı Türkiye'nin limanlarını birliğe üye ülkelerden Kıbrıs'a kayıtlı gemi ve uçaklara açması talebini yineledi.

Rehn, Brüksel'de bir düşünce kuruluşunda yaptığı açıklamada da reform sürecinin devamının öneminin de altını çizdi.

AB yetkilisi son ilerleme raporu üzerinden altı ay geçtiğini hatırlatarak "kalan süre iyi değerlendirilmeli'' diye konuştu.

Rehn, birliğin genişleme sürecinin Romanya ve Bulgaristan'ın katılımı sonrasında yavaşlayacağını da açıkça ifade etti.

Rehn'e göre 2009'dan önce birliğe başka yeni üye katılmayacak.

İlk başlık Haziran'da açılabilir

Türkiye ile AB arasındaki müzakereler resmen 3 Ekim 2005'te açıldı.

Ancak Avrupa mevzuatını kapsayan 35 başlık üzerindeki ayrıntılı fiili müzakereler henüz başlamadı.

Genişlemeden sorumlu Avrupa Komisyonu üyesi Olli Rehn, araştırma ve kalkınma konusuna dair, en kolay kabul edilen başlık üzerindeki müzakerelerin Haziran'da başlamasını beklediğini söylüyor.

Ankara'nın siyasi reformlara yeniden ivme kazandırması vaktinin geldiğini söyleyen Rehn özellikle, ifade özgürlüğü, dini ve kültürel haklar konularının altını çiziyor.

Rehn'in vurguladığı unsurlar arasında ülkenin güneydoğusunda yaşam koşullarının ''bütüncül bir sosyo ekonomik plan'' ile iyileştirilmesi ve Kıbrıs'a liman ve havalimanlarının açılması geliyor.

Rehn "Önümüzde ciddi bir zorluk var. Türk hükümetinin ve parlamentosunun önünde de ciddi bir zorluk var. Reform sürecini hızlandırarak bunun müzakere sürecine olumsuz etkilerinden sakınabiliriz." diye konuştu.

Ali Babacan ise ''Ankara Protokolü'nün getirdiği yükümlülükleri AB Komisyonu'ndan farklı yorumluyoruz." diyerek Türkiye'nin "üzerine düşeni yaptığı" görüşünü dile getirdi.

Görüşmeleri izleyen gazeteci Zeynel Lüle, AB tarafında Gümrük Birliği'ne yönelik ek protokolün TBMM'de onaylanması beklentisinin altını çiziyor, bu konuda bir "restleşme" olduğunu belirtiyor.

Ancak farklı yorumlara rağmen AB Komisyonu Ekim ayında yeni bir ilerleme raporu yayımladığında limanlar konusunda Türkiye'nin yükümlüülklerini yerine getirmediğini belirtirse, müzakerelerin tıkanması tehlikesi gündeme geliyor.

Zeynel Lüle'ye göre bu noktada üç senaryo gündeme gelebilir:

• Birisi müzakerelerin tamamen tıkanması,
• İkincisi Gümrük Birliği'ni içeren ulaştırma, hizmetlerin serbest dolaşımı gibi başlıklarla ilgili müzakerelerin başlatılmaması,
• Üçüncü senaryo ise bu yöndeki talebin bir yıl kadar rafa kaldırılıp geciktirilmesi.

Olli Rehn, bu hafta yaptığı bir başka açıklamada, reformlara devam edilmemesinin bir "tren kazası"na yol açabileceği uyarısında da bulunmuştu.

Brüksel'deki Avrupa Politika Merkezi'nde yaptığı konuşmada daha geniş kapsamda, yine bir tren benzetmesi kullandı.

AB adaylarının katılım yolunda Eurostar veya benzeri bir hızlı trendeymiş gibi hareket etmediğini belirten Rehn, "bununla birlikte biz de onlara hiç bir yere varmayan bir yolda gittikleri izlenimi vermemeliyiz" dedi.

Fransa ve Hollanda gibi AB'nin kurucu ülkelerinde geçen yılki Avrupa Anayasası referandumlarının reddinin şoku hala atlatılmış değil.

Bu ülkeler, birliğin sınırlarının belirlenmesini ve yeni üyeleri hazmetme kapasitesinin tartışılmasını gündeme getirerek genişlemenin hızının kesilmesini istiyorlar.

Rehn de konuşmasında genişlemenin bir süre duraklayacağını kabul etmekle beraber, Avrupa ülkelerinin halklarını yeni üyelere hazırlaması gerektiğini savundu.

Rehn, "Türkiye ve Batı Balkanlar'ı iç tartışmalarımızla rehin almamalıyız" ifadesini kullandı.

Bu ay AB dışişleri bakanları Avrupa'nın, AB anayasasının ve sınırlarının geleceğini Avusturya'da düzenlenecek bir toplantıda tartışacaklar.

Ancak tavrını ortaya koyan Rehn'in davet edilip edilmeyeceği henüz belli değil.