Oana Lungescu BBC Brüksel Muhabiri

	Romanya'nın AB üyeliği için hedefi 1 Ocak 2007

İki ülke, daha zengin olan Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinden iki yıl gecikmeyle üyelik müzakerelerine 2000 yılında başladı.

Malta ve Kıbrıs'ın yanısıra sekiz Doğu Avrupa ülkesi AB'ye 2004'te resmen kabul edildiğinde Bükreş ve Sofya hükümetleri halen pazarlık aşamasındaydı.

AB, nihayet 2005 yılının Nisan ayında Romanya ve Bulgaristan ile üyeliği hedefleyen çerçeve anlaşmaya imza attı.

Anlaşmaya göre iki ülkenin 1 Ocak 2007 tarihinde resmen üye olması planlanıyordu.

Fakat şimdi bu tarihin biraz daha ileriye atılması gündemde.

Avrupa Komisyonu'nun Romanya ve Bulgaristan'a toplam 10 yeni koşulu daha yerine getirmeleri şartıyla 2007'de üye olabileceklerini söylemesi bekleniyor.

10 koşul

Romanya'nın dört, Bulgaristan'ın ise altı yeni koşulu yerine getirmesi isteniyor.

Bir AB diplomatının ifadesiyle Bükreş ve Sofya'ya ''şartlı kabul'' mesajı verilecek.

AB yetkilileri Romanya ve Bulgaristan'daki reformcu hükümetleri üyelik tarihini erteleyerek cezalandırmak niyetinde değil.

Fakat öte yandan Batı Avrupa kamuoyunun genişlemeden duyduğu derin rahatsızlık nedeniyle Bulgaristan ve Romanya'ya kesin bir cevap alabilmek için daha çok çaba göstermelerinin bekleneceği anlaşılıyor.

AB'nin konuyla ilgili kesin cevabını önümüzdeki sonbaharda Avrupa Komisyonu'nun yayınlayacağı raporda belirlemesi bekleniyor.

	Hayvancılık sektöründe standartların yerleştirilmesi isteniyor

AB, çerçeve anlaşmada yer alan erteleme olasılığı için düğmeye basıp basmayacağına karar vermek için bu süre zarfında elinde yeterli zaman olacağını düşünüyor.

Erteleme kararı, Romanya ve Bulgaristan'ın üyeliğini 2008 yılına kaydırabilecek.

AB, Bulgaristan'a kıyasla Romanya'nın gerçekleştirdiği reformlardan daha memnun.

BBC'nin eline geçen taslak metinde Romanya'da onlarca siyasetçi, yargıç ve kamu görevlisi hakkında başlatılan soruşturmalardan övgüyle bahsedilerek yolsuzlukla mücadele konusunda ''herhangi bir AB üyesinde olduğu kadar hızlı davranıldığı'' söyleniyor.

Romanya'dan yerine getirmesi istenen dört koşul ise tarım ve vergilendirme gibi başlıklar altında yer alan çoğunlukla teknik konuları kapsıyor. Örneğin tarım yardımlarının çiftçilere aktarılması için kurumlar kurulması, hayvanların kayıt altına alınması gibi...

Sofya'nın listesi daha yüklü

Bulgaristan'ın hızlı biçimde ilerleme kaydetmesi istenen konular ise Romanya'ya kıyasla daha uzun ve hassas bir liste oluşturuyor.

	Sofya'ya eleştiriler yolsuzluk ve suçla mücadeleye yönelik

Avrupa Komisyonu Bulgaristan anayasasında yapılan son değişikliklerle milletvekillerine tanınan dokunulmazlık süresinin daraltımasından ve yolsuzluğa karşı başlatılan geniş çaplı soruşturma girişimlerinden övgüyle bahsetmekle beraber, ''üst kademelerdeki yolsuzluk olaylarına karşı yasal işlemlerin yürütülmesi, davalar açılması, mahkumiyet kararlarının çıkması ve caydırıcı cezaların verilmesi gibi konularda nadiren olumlu gelişmeler yaşandığını'' söylüyor.

Avrupa Komisyonu, Bulgaristan'da organize suç örgütlerine karşı mücadele konusunda da ciddi endişeleri olduğunu belirtiyor.

AB'ye göre 2001 yılından bu yana Bulgaristan'da meydana gelen 100'ü aşkın mafya tarzı adam öldürme olayının faili bulunamadı. Brüksel, ''suç şebekelerine karşı soruşturma ve mahkeme sürecinden somut sonuçlar beklediğini'' söylüyor.

Bulgaristan'dan ayrıca yolsuzluk ve kara para aklamaya karşı daha sistematik ve etkin çözüm sağlayacak yasalar geçirmesi ve kurallar belirlemesi isteniyor.

Bulgaristan'ın da üyelik için aşılması istenen sorunlarından çoğu tarımla ilgili. Hayvan kayıt mekanizmaları ve yan ürünlerin toplanıp işlenmesine dair standartlar burada da talepler arasında.

Raporda iki ülkenin talep edilen kuruluşları kuramaması halinde "Komisyon'un ödemeleri askıya alma" ihtimalinden veya standartların uygun bulunmaması halinde hayvan ürünlerinin ithaline engel getirme ihtimalinden söz ediliyor.

Her iki ülkenin insan kaçakçılığı ve gözaltında kötü muameleyi önleme, akıl hastanelerinde daha iyi koşullar sağlama ve Roma azınlığın toplumla bütünleştirilmesi alanında yapması gereken daha pek çok şey de var.

Benzer uyarılar 2004 yılında AB'ye giren ülkelere de yapılmıştı. Ancak Bulgaristan ve Romanya için bu koşullar gözle görülür şekilde daha sıkı.

Komisyon yargıda reformları ve yolsuzlukla mücadeleyi yeterince ileri düzeyde bulmazsa bunları bir izleme mekanizması ile takip edebilir. AB ülkelerinin bu düzeyde izlemeye tabi tutulması görülmüş bir şey değil. Ancak gerekli görülürse üç yıl süreyle uygulanabilir.

İki ülkenin mahkemelerince alınmış kararların veya tutuklama emirlerinin otomatik olarak tanınmaması ihtimali de gündeme gelebilir.

Avrupa Komisyonu Başkanı Jose Manuel Barroso ve genişlemeden sorumlu üye Olli Rehn, Salı günü raporlarını Avrupa Parlamentosu'na sunduktan sonra iki ülkeye giderek kararı açıklayacaklar.

Endişelere rağmen her iki ülkenin de gelecek yıl birliğe katılması bekleniyor. Üyeliği erteleme kararı ancak tüm AB hükümetlerinin oybirliği ile alınabilir ki bu da fazla olası değil.

25 üyeden 16'sı katılım anlaşmasını şimdiden onayladı. İki ülke hakkındaki nihai karar ise Ekim ayında Finlandiya'da düzenlenecek AB zirvesi'nde alınacak.

İki ülkenin üye olması sonrasında ise genişleme treni özellikle Fransa ve Hollanda kamuoylarında oluşan kaygıları gidermek üzere hız kesecek.

AB dışişleri bakanları Avrupa'nın ne kadar uzağa ve ne kadar hızla genişleyebileceğini tartışmak üzere Viyana'nın dışında bir manastıra kapanacaklar.

Bu nedenle diğer Balkan ülkeleri, Türkiye ve muhtemelen Ukrayna ve Moldova için üyelik yolu uzun ve belirsizliklerle dolu olacak.