Kürşat Akyol İstanbul

Çünkü, mahkeme, yargılama izni için Adalet Bakanlığı'ndan cevap bekliyor.

Orhan Pamuk davası, yeni Türk Ceza Kanunu'nun Haziran ayında yürürlüğe girmesinden önce açılmıştı. Şişli 2. Asliye Ceza Mahkemesi tarafından yaklaşık 7 ay önce açılan davada, Orhan Pamuk'un, eski Ceza Kanunu'nun 159. maddesi gereğince yargılanması öngörülmüştü. Yasa değişince, 159. maddenin yerini 301. madde aldı. Mahkeme de, hangi maddenin uygulanması sanığın lehine ise, o maddeyi uygulayacağını da belirterek, Adalet Bakanlığı'ndan dava açılması istemiyle geçen Salı günü bir kez daha izin istedi.

Fikir özgürlüğüyle ilgili davaları yakından takip eden avukatlardan Fikret İlkiz, bu konunun önceden Adalet Bakanlığına sorulduğunu, kanun değişikliği nedeniyle 301'inci maddeden dava açıp açmamak konusunun savcının takdirine bırakıldığını söyledi.

İlkiz, konunun bir kez daha Şişli İkinci Asliye Ceza Mahkemesi'nin savcılıktan görüş istemesiyle gündeme geldiğini belirterek bu görüşün istenmesinin gerekçesini de şu sözlerle açıkladı:

"159'uncu madde sanık lehineyse, suçun işlendiği tarih açısından özellikle 159'u uygulayacağım, 301 sanık lehineyse 301'i uygulayacağım" dedi. Bu anlamda görüş istedi. Bu anlamda gelen görüş içerisinde de Savcılık, 'Adalet Bakanlığı izin verirse eski düzenlemeye göre dava açılabilir, bu da sanık lehinedir. O halde eski kanunun eski maddesini uygulayalım' deyince, mahkeme de savcılığın görüşü ve kendi görüşüyle birlikte verdiği kararla, 'O halde biz bunu Adalet Bakanlığı'na soralım, bu durum sanık lehinedir, çünkü Adalet Bakanlığı eğer ki 'Hayır sanık hakkında dava açılmaması gerekirdi' derse, bu kez bu davayla ilgili olmak üzere düşme kararı verilebilir; bu durum da sanık lehinedir' dedi, o nedenle dosyayı Adalet Bakanlığı'na gönderdi."

Adalet Bakanı Cemil Çiçek, önceki gün, mahkemenin söz konusu yazısının henüz kendilerine gelmediğini duyurmuştu. Bakanlığın cevabının bugün mahkemeye ulaşıp ulaşmayacağı bu nedenle henüz bilinmiyor.

Hukukçulara göre, Pamuk davasında mahkemenin önündeki seçenekler şunlar: Adalet Bakanlığı yargılama izni vermez ve bu yanıt bugün mahkemeye ulaşırsa, dava düşecek. Bakanlık izin verirse, Pamuk'un yargılanmasına bugün başlanacak ve sorgusu yapılacak. Bakanlığın yazısının mahkemeye ulaşmaması durumunda ise, Pamuk sorgulanamayacak ve mahkeme yanıtı bekleme kararı verebilecek. Adalet Bakanlığı'nın yargılama izni vermeye yetkisi olmadığı yolunda bir yanıt vermesi durumunda ise, yargılama kararı mahkemenin inisiyatifine kalacak.

Yazar Orhan Pamuk, İsviçre'de yayınlanan Das Magazin adlı dergiye verdiği bir mülakatta, "Bu topraklarda bir milyon Ermeni, 30 bin Kürt öldürüldü ve benden başka kimse bunu söylemeye cesaret edemiyor" diye konuştuğu için yargılanıyor.

Pamuk'un yargı önüne çıkmasına yol açan Türk Ceza Kanunu'nun 301. maddesi nedeniyle, son aylarda pek çok gazeteci, yazar ve sivil toplum örgütü temsilcisi yargılandı ya da yargılanmaları sürüyor. Bunlar arasında, Ermenice yayınlanan Agos gazetesinin yayın yönetmeni Hrant Dink, Mazlum-Der Başkan Yardımcısı Şehmus Ülek, yayıncılar Ragıp Zarakolu ve Fatih Taş gibi isimler var

Türkiye'de ifade özgürlüğünün tartışılmasına neden olan Pamuk davasına, uluslararası kamuoyu büyük ilgi gösteriyor. Avrupa Parlamentosu'nun Türkiye raportörü Camiel Eurlings başkanlığındaki bir heyet, bugünkü duruşmayı izlemek amacıyla İstanbul'da.

Parlamentonun Yeşiller grubundan bir başka heyet de, aynı amaçla İstanbul'a geldi. Heyette, Yeşiller Eş-Başkanları Daniel Cohn-Bendit ve Joost Lagendijk'la birlikte Türk milletvekili Cem Özdemir de yer alıyor.

PEN Yazarlar Kulübü, Dünya Yayıncılar Konfederasyonu, Uluslararası Af Örgütü ve İnsan Hakları İzleme Örgütü başta olmak üzere, yerli ve yabancı pek çok sivil toplum kuruluşu da davayı izleyenler arasında.

Avrupa Birliği ve Avrupa Parlamentosu temsilcileri, bu yargılamayı, Türkiye'nin ifade özgürlüğü konusunda bir sınavı olarak görüyorlar.