Hüseyin Sükan'ın 70. yıl mektubu

BBC Türkçe 20 Kasım 2009'da yayıncılıkta 70 yılını dolduruyor.

1939 yılında İkinci Dünya Savaşı'nın resmen başlamasından hemen sonra BBC'nin hükümetin isteği ile başlattığı ilk 10 dil servisinden biri, BBC Türkçe.

Başta Türkiye olmak üzere dünyanın birçok yerinde Türkçe konuşan dinleyicilerine uzun yıllar kısa dalgadan ulaşan BBC Türkçe, günümüzde NTV Radyo'nun naklen FM bandında yayınladığı haber ve güncel olaylar programları, NTV'de haftada üç gün yayınlanan "<link type="page"><caption> Dünya Gündemi</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/turkce/multimedya/cluster_world_agenda.shtml" platform="highweb"/></link>" adlı televizyon programı ve <link type="page"><caption> BBCTurkce.com</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/turkce/" platform="highweb"/></link> adresindeki internet sitesinde sunduğu sesli, görüntülü haber dosyalarıyla bir <link type="page"><caption> multimedya</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/turkce/multimedya/" platform="highweb"/></link> servisi haline gelmiş durumda.

BBC belki de dünyanın en geniş haber toplama ağına sahip.

Gerçekten de, birçok ülkedeki BBC büroları, büro bulunmayan yerlerde görevlendirilen muhabirler, dil servislerinin hitap ettikleri ülkelerde bulundurdukları muhabirler, Dünya Servisi'nin Londra'daki merkezi Bush House'ta görev yapan haberciler ve BBC Dinleme Servisinin dünya radyo ve televizyonlarında, haber ajanslarında, gazete ve internet sitelerinde yayınlanan haberleri en az 20 dilde izleyerek sunduğu raporlar gözönüne alındığında BBC haber merkezinde hergün toplanan ve anında editörlerin ve programcıların bilgisayarlarına ulaşan bilginin, sesli ve görüntülü dosyaların hesabını yapmak kolay değil.

BBC Türkçe, hem parçası olduğu bu kurumun geniş kaynaklarından yararlanarak, hem de önemli gelişmeleri yerinde izlemek üzere BBC Türkçe kadrosunda çalışan gazetecileri görevlendirerek, hizmet sunmaya devam ediyor.

Multimedya haberciliği

Bu çalışmaya bu Kasım ayından bir örnek, Berlin Duvarının yılışının 20. yıldönümü için yaptığımız haberler <span/>oldu. Berlin'e giden bir arkadaşımız <link type="page"><caption> radyo</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/turkce/multimedya/2009/11/091109_berlin_guneyyildiz.shtml" platform="highweb"/></link>, <link type="page"><caption> internet</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/turkce/izlenim/2009/11/091113_fooc_berlin.shtml" platform="highweb"/></link> ve <link type="page"><caption> televizyon</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/turkce/multimedya/2009/11/091111_berlin_guney.shtml" platform="highweb"/></link> için dosyalar hazırladı.

Merkezdeki arkadaşlarımız da BBC havuzundan seçtikleri malzemeleri radyo ve televizyon programlarımız ile internet sitemiz için <link type="page"><caption> uyarlayarak</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/turkce/haberler/2009/11/091109_1989_events_timeline.shtml" platform="highweb"/></link> onun çalışmasını desteklediler.

Şimdi Kopenhag'da yapılacak İklim Zirvesi'ne hazırlanıyoruz.

Bir arkadaşımız önceden Türkiye'ye gitti; çevre ve iklim ilgili konularda dosyalar hazırlamaya başladı. Bu dosyaları zirve sırasında yayınlayacağız.

Zirveye gidecek arkadaşlarımız ise oradaki gelişmeleri, pazarlıkları <link type="page"><caption> radyo</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/mediaselector/check/turkish/meta/tx/turkish_latest?size=au&bgc=000000&lang=tr&nbram=1&nbwm=1&bbram=1&bbwm=1" platform="highweb"/></link>, <link type="page"><caption> televizyon</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/turkce/multimedya/cluster_world_agenda.shtml" platform="highweb"/></link> ve <link type="page"><caption> internet</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/turkce/" platform="highweb"/></link> sitemiz için takip edecekler.

Yeni hizmetlerimiz

70. yıldönümümüze hazırlanırken internet sitemizi yeniledik, geniş formatlı, rahat okunabilenen bir tasarımı hizmete soktuk.

İnternet sitemize artık cep telefonlarından, <link type="page"><caption> mobil cihazlardan</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/turkce/kurumsal/2009/07/000000_cep.shtml" platform="highweb"/></link> ulaşmak mümkün.

Yenilikler arasında ses dosyalarının, özellikle radyoda yayınladığımız belgesel dizilerin mobil cihazlara indirilmesi, yani <link type="page"><caption> podcast</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/turkce/kurumsal/2009/07/000000_podcast.shtml" platform="highweb"/></link> de var.

Geçen hafta devreye giren bir başka yenilik ise <link type="page"><caption> YouTube'taki video kanalımız</caption><url href="http://www.youtube.com/bbcturkce" platform="highweb"/></link> oldu. BBC Dünya Servisinin YouTube kanalındaki altı dil servisinden biri şimdi, BBC Türkçe.

Teknolojiye ayak uydurma çabamız 2000'li yılların başlıca temalarından biriydi bizim için.

Türkiye'deki değişim

Nispeten küçük sayılabilecek bir dil servisinin birçok platformda aynı anda hizmet vermeye başlaması pek kolay olmadı.

Bunu yaparken asıl görevimiz olan haberciliği aksatmamaya, yeni teknolojiyi öğrenip uygulamaya çalışırken, gözümüzü ürettiğimiz içeriğin kalitesinden ayırmamaya gayret ettik.

BBC Türkçe 90'lı yılların başına kadar sadece kısa dalgada yayınlanan radyo programlarıyla ulaştığı Türkiye'deki dinleyicileri için, Türkiye dışında başvurulan en önemli haber kaynaklardan biri olma özelliğini korudu.

Kriz dönemlerinde, darbe sonrası dönemlerde, siyasi yasakların uygulandığı, yerel medyanın sansürlendiği yıllarda milyonlarca kişi Türkiye'deki ve Dünya'daki gelişmeleri öğrenmek için radyolarını, kısa dalganın parazitlerine rağmen BBC Türkçe'ye çevirdi.

Belki de o dönemlerde dinleyicilerin BBC'den nasıl bir hizmet beklediğini tarif etmek daha kolaydı.

90'lı yıllarla birlikte Türkiye'de özel radyo ve televizyonlar kurulmaya başlandı, sayıları hızla arttı.

İnsanların FM bandında parazitsiz yayın yapan radyolara, uydudan net görüntülerle salonlarına kadar gelen TV programlarına kolayca ulaşabilmeye başlaması sonrasında BBC Türkçe nasıl bir hizmet sunabileceğini yeniden değerlendirdi.

O zaman karşımızda yanıt bekleyen iki önemli soru vardı:

Birincisi radyo programlarımızın kısa dalga yerine FM bandında yayınlanması gerekiyordu. İkincisi ise içerik hakkındaydı.

Bir zamanlar "Türkiye'deki gelişmeleri Londra'dan öğreniyoruz" diyen dinleyicilerimizin artık başvurabilecekleri birçok yerel radyo ve televizyon kanalı, saat başı izleyebilecekleri haber bültenleri vardı.

Dinleyicilerimiz birçok haberi bizim yayın saatimizi beklemeye gerek kalmadan yerel radyo ve televizyonlardan öğrenebiliyorlardı.

Televizyon programı

BBC Türkçe bu dönemde daha fazla analiz ve daha doyurucu içerik sunmaya; Türkiye'deki gelişmelerin uluslarası boyutlarını yansıtmaya ağırlık verdi.

Sunulan içerik bir bakıma dinleyicinin çeşitli kaynaklardan aldıkları haberi doğrulayıcı, tamamlayıcı, derinlik kazandırıcı nitelikteydi. Kimi zaman yepyeni bir boyut ekleyebildiğimiz de oldu.

FM bandında yayın yapmak için ise yerel ortaklarla işbirliği kararı alındı.

Programlarımızı 1993 yılında naklen yayınlamaya başlayan ilk ortağımız Radyo Foreks oldu.

2001 yılından bu yana ise NTV ile devamlı gelişen bir işbirliğimiz var. Önce NTV Radyo ile radyoda başlayan işbirliğine 2008'den itibaren televizyon da eklendi.

Gelişen işbirliği çerçevesinde NTV televizyonu BBC Türkçe'nin çeşitli TV programlarını <link type="page"><caption> yayınlıyor</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/turkce/kurumsal/2009/07/000000_bbcturkce_tv.shtml" platform="highweb"/></link>.

NTV'nin her sabah yayınladığı İngiltere basını ile Çarşamba, Cuma ve Cumartesi günleri yayınladığı, uluslarası gelişmeleri onbeş dakikada irdeleyen <link type="page"><caption> Dünya Gündemi</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/turkce/multimedya/cluster_world_agenda.shtml" platform="highweb"/></link> programımız NTV ekranında her hafta bir buçuk milyon kişi tarafından izleniyor.

...ve ödüller

Son on yılda üç radyo belgeselimiz Sedat Simavi Ödülü aldı:

Türkiye ile Yunanistan arasındaki mübadele'nin günümüzdeki izlerini süren <link type="page"><caption> İki Kere Yabancı</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/turkish/europe/story/2004/02/040219_iki_kere_yabanci.shtml" platform="highweb"/></link>, Latin Amerika ülkelerinde peşpeşe iktidara gelen sosyalist yönetimlerin ABD ile gerilen ilişkilerini irdeleyen <link type="page"><caption> Arka Bahçe</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/turkish/specials/1012_latam_progs/" platform="highweb"/></link> ve Avrupa Birliği'ne üyeliklerinin birinci yılı dolarken ziyaret ettiğimiz Romanya ve Bulgaristan'daki değişimi sorgulayan <link type="page"><caption> Kulüpte Bir Yıl</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/turkish/news/story/2008/12/081204_simavi_award.shtml" platform="highweb"/></link> adlı radyo dizileri en iyi radyo programı ödülüne layık görüldü.

İnsanların internet ve mobil cihazlar üzerinden gelişen teknolojiyle çeşitli kaynaklara dünyanın her yerinden ulaşabilmeleri, haber bir ürünse, bu ürünü diledikleri zaman diledikleri şekilde tüketebilmeleri, yurttaş gazeteciliğinin doğuşu gibi gelişmeler BBC dahil irili ufaklı birçok yayın kurumunu düşündüren, sunulan içeriğin kalitesini arttırmaya, yenilikler bulmaya zorlayan faktörler.

BBC Türkçe, dünyadaki gelişmeleri BBC markasıyla Türkçe izlemek isteyenlerin talebi devam ettikçe hizmet sunmayı sürdürmeye azimli ama yukarda sözünü ettiğim faktörlerin - gelecek yetmiş yıl şöyle dursun - önümüzdeki on yılda medyayı nasıl şekillendireceğini tahmin etmek epey zor.