ABD'nin İsrail Büyükelçisi Huckabee'nin sözlerine, Türkiye dahil çok sayıda ülkeden kınama
Kaynak, Reuters
- Yazan, Maia Davies
- Okuma süresi 3 dk
Aralarında Türkiye'nin de bulunduğu çok sayıda bölge ülkesi ABD'nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee'nin, İsrail'in Ortadoğu'nun geniş bir bölümünü ilahi gerekçelerle ele geçirmesinin haklı olduğu açıklamasını kınadı.
ABD'li muhafazakar yayıncı Tucker Carlson ile yaptığı bir röportajda Huckabee'ye, İncil'e göre İsrail'in tüm Ortadoğu üzerinde hakkı olup olmadığı soruldu.
Büyükelçi, "Her şeyi alsalar sorun olmazdı" yanıtını verdi. Fakat Huckabee İsrail'in bunu değil, aksine "en azından şu anda işgal altında tuttukları toprakları geri almak ve halkını korumak" istediğini de sözlerine ekledi.
Türkiye, Ürdün, Mısır ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin de aralarında bulunduğu 10'dan fazla ülke ortak bir yayımladı ve ABD'li Büyükelçi'nin yorumlarını "tehlikeli ve kışkırtıcı" olarak nitelendirdi. Ayrıca Gazze'deki savaşı sona erdirme çabalarına bir tehdit olarak tanımlandı.
Cuma günü yayınlanan röportajda Carlson, Huckabee'ye İncil'deki bir ayetle ilgili yorumu konusunda sıkıştırdı. Bu yorumda İsrail'in Nil Nehri ile Suriye ve Irak'taki Fırat Nehri arasındaki topraklarda hakkı olduğu öne sürülüyor.
Huckabee, "Büyük bir toprak parçası olurdu" dedi ama "Bugün burada konuştuğumuz şeyin bu olduğunu düşünmüyorum" diye de konuştu.
Daha sonra "Bunların hepsini geri almak istemiyorlar, ancak en azından şu anda işgal altında tuttukları, yaşadıkları, yasal olarak sahip oldukları ve kendileri için güvenli bir sığınak olan toprakları geri almak istiyorlar" dedi.
Ayrıca, İsrail'in "her şeyi" alabileceği yönündeki önceki açıklamasının biraz "abartılı" olduğunu da kabul etti.
Röportajın yayınlanmasının ardından, Birleşik Arap Emirlikleri Dışişleri Bakanlığı diğer başka ülkeler adına da bir açıklama yayımladı ve büyükelçinin sözlerini "şiddete kınadığını ve derin endişe duyulduğunu" ifade etti.
Açıklamada, Huckabee'nin "İsrail'in işgal altındaki Batı Şeria da dahil olmak üzere Arap devletlerine ait topraklarda kontrol kurmasının kabul edilebilir olacağını ima ettiği" belirtildi.
Açıklamada, bu ifadelerin uluslararası hukuku ihlal ettiği ve ABD Başkanı Donald Trump'ın Gazze'deki savaşı sona erdirme planıyla doğrudan çeliştiği belirtildi.
Açıklamada ayrıca "Dışişleri bakanlıkları, İsrail'in işgal altındaki Filistin toprakları veya işgal altındaki diğer Arap toprakları üzerinde hiçbir egemenliğinin olmadığını yeniden teyit etti" denildi.
"Batı Şeria'nın ilhakına veya Gazze Şeridi'nden ayrılmasına yönelik her türlü girişimi kesin bir dille reddettiklerini, işgal altındaki Filistin topraklarında yerleşim faaliyetlerinin genişletilmesine şiddetle karşı çıktıklarını ve Arap devletlerinin egemenliğine yönelik her türlü tehdidi reddettiklerini" de yinelediler.
Açıklamada, bildirinin Birleşik Arap Emirlikleri, Mısır, Ürdün, Endonezya, Pakistan, Türkiye, Suudi Arabistan, Katar, Kuveyt, Umman, Bahreyn, Lübnan, Suriye ve Filistin Devleti'nin yanı sıra İslam İşbirliği Teşkilatı, Arap Birliği ve Körfez İşbirliği Konseyi tarafından imzalandığı belirtildi.
Huckabee, sık sık ABD'nin onlarca yıldır sürdürdüğü politikaya aykırı bir şekilde Batı Şeria'nın İsrail tarafından ilhakına destek verdiğini dile getirdi.
İsrail, 1967 Savaşı sırasında Filistinlilerin Gazze ile birlikte gelecekteki Filistin devletinin kurulmasını istediği Batı Şeria ve Doğu Kudüs'ü işgal etmesinden bu yana 700 bin Yahudiye ev sahipliği yapan yaklaşık 160 yerleşim inşa etti. Tahmini 3,3 milyon Filistinli de yerleşimlerin yanında yaşıyor.
Yerleşimler uluslararası hukuka göre yasa dışı. Bu görüş, Uluslararası Adalet Divanı'nın 2024 tarihli görüşüyle de destekleniyor.
İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu o dönemde mahkemenin "yalanlara dayalı bir karar" verdiğini söylemiş ve "Yahudi halkı kendi topraklarında işgalci değil" demişti.
İsrail'deki ardı ardına gelen hükümetler yerleşimlerin büyümesine izin verdi.
Ancak, Netanyahu'nun 2022 sonlarında sağcı, yerleşimci yanlısı bir koalisyonun başında iktidara dönmesi ve Hamas'ın 7 Ekim 2023'te İsrail'e düzenlediği saldırının tetiklediği Gazze savaşının başlamasından bu yana yerleşimler hızla arttı.
Gazze'deki sağlık bakanlığına göre, İsrail'in daha sonraki saldırılarında 72 binden fazla Filistinli öldürüldü.
