Erdoğan: Rusya ile Ukrayna arasında liderler seviyesinde bir zirveye ev sahipliği yapabiliriz

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Ukrayna'nın başkenti Kiev'e yaptığı günübirlik ziyaretin ardından, mevkidaşı Volodimir Zelenski ile düzenlediği ortak basın toplantısında, "Kırım da dahil olmak üzere Ukrayna'nın egemenliğini ve toprak bütünlüğünü desteklemeye devam ettiğini" tekrarladı ve "Ticaret hacmimizi 10 milyar dolar hedefine yükseltmek için atılabilecek adımları değerlendirdik" diye konuştu.

Rusya ile Ukrayna arasında devam eden gerginliğin tırmandığı bir dönemde ziyaretini gerçekleştiren Erdoğan, "Türkiye, Karadeniz'den komşu olduğu iki dost ülke arasındaki krizin sonlandırılması için üzerine düşeni yapmaya hazırdır. Liderler seviyesinde bir zirveye ya da teknik düzeyde görüşmelere memnuniyetle ev sahipliği yapabileceğimizi vurguladım" dedi.

Ukrayna ile imzalanan anlaşmaların, "stratejik ortaklığı daha ileri noktaya taşıma" isteğinin göstergesi olduğunu belirten Erdoğan, görüşmede "Kırım Tatarları başta olmak üzere soydaşlarımızın durumunu da değerlendirdik" dedi.

Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski de "Savaşı bitirme yolunda, Ukrayna-Rusya arasında arabulucu olma inisiyatifi için" Cumhurbaşkanı Erdoğan'a teşekkür ederek "Bugün imzaladığımız anlaşma, BAYKAR Makina İHA'larının Ukrayna'daki üretimini genişletecek" diye konuştu.

Ziyaretin hemen öncesinde gazetecilerin sorularını yanıtlayan Ukrayna Savunma Bakanı Oleksii Reznikov da, Erdoğan'ın arabulucu rol oynama teklifini memnuniyetle karşıladıklarını, Rusya'nın da kabul etmesi halinde Ukrayna'nın doğusunda yaşanan krizin çözümü için yapılacak barış görüşmelerinin Türkiye'de gerçekleşebileceğini söylemişti:

"Ukrayna barış görüşmelerini İstanbul'a veya Türkiye'de başka şehre taşımaktan memnuniyet duyar. Ancak Rusya da bunu kabul etmeli."

Cumhurbaşkanı Erdoğan da, Ukrayna ziyareti öncesi Esenboğa Havalimanı'nda basın toplantısı düzenlemiş; "Stratejik ortağımız ve komşumuz Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü ve egemenliğini desteklediğimizi her platformda dile getiriyoruz. Bölgede güven ve barış ortamının tesisi amacıyla üzerimize düşeni yapmaya hazır olduğumuzu bir kez daha vurguluyorum" demişti.

Ziyaret öncesi iki taraftan 'savunma işbirliği' açıklaması geldi

Zelenski'nin SİHA'larla ilgili sözleri ise sürpriz olmadı. Çünkü Erdoğan'ın basın toplantısının hemen öncesinde, İletişim Başkanı Fahrettin Altun, "İki ülke arasında diyaloğun ve barışın yeniden tesisi için Türkiye'nin üzerine düşeni yapmaya hazır olduğunu" açıkladı. Bloomberg'e konuşan Altun, Ukrayna ile savunma işbirliğinin Rusya'yı rahatsız ettiği iddialarına da yanıt verdi:

"Biz yaptığımız işbirliklerini bir başka ülkeyi hedefleyip hayata geçirmiyoruz. Bunu en iyi bilen ülkelerin başında Rusya geliyor. Ukrayna ile anlaşmalardan geri adım atmayacağız."

Ukrayna Savunma Bakanı Oleksii Reznikov da, iki ülke arasında Türkiye'nin insansız hava araçlarının Ukrayna'da üretilmesi üzerine bir çerçeve anlaşması imzalanacağını söyledi.

Ukrayna, Ekim Türkiye'den satın aldığı SİHA'ları Donbas bölgesinde kullanmış ve görüntülerini sosyal medya hesabında paylaşmıştı. Bunun üzerine Moskova tepki göstermiş ve Kremlin Sözcüsü Dimitri Peskov "Türkiye ile gerçekten iyi ilişkilerimiz var ama bu tür silahların Ukrayna ordusuna teslimatının durumu istikrarsızlaştırma potansiyeli taşıdığına dair endişelerimiz maalesef gerçekleşiyor" demişti.

Erdoğan, aralarında Dışişleri, Savunma, Ticaret ve Enerji bakanlarının da yer aldığı kalabalık bir heyetle Kiev'e gitti. Ziyaret, 1991'de bağımsızlığını kazanan Ukrayna ile Türkiye'nin ilişkilerinin 30. yılına denk gelmesi açısından sembolik önem taşıyordu.

Erdoğan'ın Kiev ziyaretini uluslararası diplomasi açısından önemli kılan unsur, Rusya ve Ukrayna arasında devam eden ve artık Rusya-Batı bunalımına dönüşen siyasi ve askeri gerilimin yaşandığı bir döneme denk gelmesiydi.

Başta ABD, NATO ve AB olmak üzere Batı bloku, Rusya'yı Ukrayna'ya karşı bir işgal harekatına başlamaması konusunda uyarırken, Moskova ise kendi ulusal güvenlik çıkarlarının karşılanması konusunda Batı'dan yeterince anlayış ve adım görmediğinden şikayet ediyor.

Türkiye ise hem Ukrayna hem de Rusya ile özel ilişkisi ve diyaloğu olduğunu anımsatarak, taraflar arasındaki güven bunalımının ortadan kaldırılması için devreye girebileceği mesajını veriyor.

'NATO üyesi olarak savaş istemiyoruz'

Cumhurbaşkanı Erdoğan, geçen haftalarda yaptığı açıklamalarla, Türkiye'nin bu yönde bir rol oynayabileceğini kaydetmiş, Ukrayna Devlet Başkanı Zelensky ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'i -istemeleri durumunda- Türkiye'de bir araya getirebileceklerini dile getirmişti.

Bu kapsamda Türkiye, 2019'dan bu yana gerçekleştirilemeyen Rusya-Ukrayna-AGİT (Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı) Minsk süreci toplantısına İstanbul'da ev sahipliği yapabileceği önerisinde bulunmuştu.

Erdoğan, 1 Şubat'ta Trabzon'da gençlerle buluşmasında konuyla ilgili soruyu yanıtlarken, "Ukrayna ile Yüksek Düzeyde Stratejik Konsey Toplantısı için inşallah günübirlik bir Ukrayna'ya gideceğiz. Ardından da Sayın Putin'in bize bir ziyareti olacak. Bizim tabi bütün derdimiz, Ukrayna ile Rusya arasındaki bu sıkıntının giderilmesi. Bu konuda sürekli konuşulan savaş filan. Biz Rusya ve Ukrayna arasında böyle bir savaşın olmasını asla arzu etmiyoruz. Bu bölge için hayra alamet bir gelişme değildir. Bir NATO ülkesi olarak da böyle bir şeyi istemiyoruz, kabullenmiyoruz," ifadelerini kullanmıştı.

Erdoğan'ın gündeme getirdiği Putin'in olası Türkiye ziyareti konusunda Moskova'dan yapılmış resmi bir teyit açıklaması henüz gelmedi. Ankara'nın davetini doğrulayan Kremlin, ziyaretin gerçekleştirilmesine ilişkin niyetin olduğunu dile getirmekle yetindi.

Diplomatik kaynaklar, Moskova'nın Erdoğan'ın Kiev ziyaretini yakından takip edeceğini, özellikle savunma sanayi, güvenlik işbirliği gibi stratejik alanda atılacak adımlara odaklanacağını kaydediyorlar.

Moskova, Türkiye'nin Ukrayna'ya Bayraktar silahlı insansız hava aracı satmasından duyduğu rahatsızlığı saklamamış ve bu saldırı silahlarının Donbas bölgesindeki etnik Ruslara karşı kullanılmaması gerektiği mesajını vermişti.

Aynı şekilde, Erdoğan'ın Zelensky ile yapacağı açıklamalarda kullanacağı ton, Türkiye-Ukrayna görüşmeleri sonrasında yayımlanacak olan ortak bildiride mevcut gerginlik ve Kırım'a ilişkin nasıl atıflarda bulunacağı da Moskova'nın dikkatindeki unsurlar arasında yer alıyor.

Ukrayna öncesi Rusya'ya ılımlı mesajlar

Putin'in olası Türkiye ziyaretinin Ukrayna temaslarının sonucuna ve çerçevesine göre netlik kazanacağı Ankara'da yapılan değerlendirmeler arasında.

Erdoğan, Ukrayna ziyareti öncesi Trabzon'da yaptığı açıklamalarda, Ankara-Moskova arasındaki ilişkilerin değerini ve önemini gündeme getirmiş ve Putin ile yapılacak görüşmelerde yeni projelerin masaya gelebileceğini belirterek "denge arayışında" olduğu izlenimini vermişti.

Kendi iktidar döneminde Türk-Rus ilişkilerinin çok iyi bir noktaya geldiğini kaydeden Erdoğan, doğal gaz ve nükleer enerji gibi stratejik alanlarda devam eden işbirliğinin "çok çok ileri derecede" olduğunu vurguladı.

Cumhurbaşkanı, "Biz kendileri ile bu arada ikinci bir adımı daha attık. O görüşmeleri yaptık. O da 'İkinci bir santrale girer miyiz?' diye. Bunları Sayın Putin ile konuştuk. Bu konuda da bunun üzerinde çalışalım belki ikinci bir nükleer enerji santralini yine Rusya ile yapma durumumuz da söz konusu. Bu bir defa bizi nükleer enerji bunun yanında doğal gaz bunlar birbirimize bağlama noktasında çok önemli. Dış siyasetin bana göre en önemli ayağı da bu," ifadeleriyle Ankara-Moskova diyaloğunun nasıl gelişeceğine ilişkin görüşünü de aktarmıştı.