Komisyonun üçüncü toplantısında partiler hangi önerileri getirdi?

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

TBMM'de kurulan Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonunun üçüncü toplantısı yedi saat sürdü.

TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş'un başkanlığında toplanan komisyonda, siyasi partiler, komisyona davet edilecek kişiler ve düzenlemelere ilişkin önerilerini sundu.

Komisyon, gelecek Salı ve Çarşamba günü yeniden toplanacak ve PKK saldırılarında öldürülenlerin yakınları ile gazileri dinleyecek.

Aynı toplantıda Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Göktaş da konuşacak.

Toplantıda siyasi partilerin büyük bölümü, silah bırakan örgüt üyelerinin topluma entegrasyonu, hukuki statüleri ve demokratikleşme için ilişkin yasal düzenleme yapılması gerekliliğine işaret etti.

'Yeni infaz yasası şart'

Toplantıda konuşan MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız, infaz hukukunun sil baştan yeniden düzenlenmesi gerektiğini savundu.

Türkiye'nin infaz hukukunun "yamalı bohça"ya dönüştüğünü vurgulayan Yıldız şu görüşleri dile getirdi:

"Bunu sil baştan yazmaz ve yapmazsak biz bu işin içinden çıkamayız. İnfaz sistemi içerisinde farklı mekanizmalar aynı kişiye uygulanıyor. Sistem bir karmaşık hal aldı ve sisteme güven azalıyor.

"Yapacağımız yasa, uygulayıcıların yani savcının, avukatın anlayabileceği, karmaşık olmayan, aynı zamanda da hükümlü ve ailesinin tutuklu ve ailenin anlayacağı kadar sade olmalıdır, ıslah edici olmalıdır. Bu infaz kanununu da adli mahkum, siyasi mahkum ayrımı yapılmadan yapılmalıdır."

2023 yılında çıkarılan "Covid" düzenlemesinden 45 bin kişinin yararlanamadığını belirten ve bu durumu eleştiren Yıldız, cezaevlerindeki kapasite fazlalığına da dikkat çekti.

Cezanın infazında, insanlık dışı tutum, aşağılıyıcı ve onur kırıcı davranışta bulunulamayacağına işaret eden Yıldız, "Ancak 270 bin kapasiteli cezaevlerine yaklaşık 420 bin kişi konulursa burada insan haysiyetinin çok da önemsenmediğini görürüz" eleştirisini yöneltti.

MHPli Feti Yıldız'ın önerisine söz alan DEM Parti milletvekilleri de destek verdi.

DEM Parti Grup Başkanvekili Gülistan Koçyiğit, sorunun çözümünün "acıları yarıştıran" yaklaşımla değil, yeni bir söylem ve yol inşa etmekten geçtiğini ifade etti.

Koçyiğit, 1 Ekim'e kadar komisyonun yapılacak yasal düzenlemeler konusunda bir taslak hazırlanmasını istedi.

CHP'den 29 maddelik demokratikleşme önerisi

CHP Grup Başkanvekili Murat Emir, partisinin 29 maddelik "demokratikleşme" önerilerini komisyonda okudu.

CHP'nin önerileri arasında, kayyum uygulamalarına son verilmesi, siyasi tutuklular için AİHM ve Anayasa Mahkemesi kararlarına uyulması, tutuklanan belediye başkanları, siyasetçiler ve bürokratların, Gezi tutuklularının tahliyesi, Cumhurbaşkanına ve kamu görevlilerine hakaret suçlarının yeniden düzenlenmesi gibi unsurlar yer alıyor.

CHP, süreçle ilgili yasal düzenlemelerin yanısıra, demokratikleşmeye ilişkin önerilerin de komisyonda ele alınmasını istiyor.

'Ahmet Özer de dinlensin'

CHP Genel Başkan Yardımcısı Gökçe Gökçen, hakkındaki yolsuzluk iddiası nedeniyle halen tutuklu bulunan Esenyurt Belediye Başkanı Ahmet Özer'in komisyon tarafından dinlenmesini istedi.

CHP Diyarbakır Milletvekili Sezgin Tanrıkulu da çatışmalarda hayatını yitirenlerin ailelerinin aynı gün, birlikte komisyonda dinlenmesi önerisinde bulundu.

Tanrıkulu, "Uğur Kaymaz, Ceylan Önkol, Yasin Börü, Eren Bülbül'ün ailelerini birlikte aynı gün burada dinleyip duyguların ortaklaşmasını sağlayalım" dedi.

CHP'li Tanrıkulu, Diyarbakır Anneleri ve Barış Anneleri'nin de aynı gün dinlenmesini önerdi.

'İRA'yı inceleyelim, Türkiye'ye özgü model ortaya koyalım'

AKP sözcüleri de şehit yakınları, gazi aileleri ve derneklerinin dinlenmesi önerisinde bulundu.

AKP Grup Başkanvekili Abdülhamit Gül, sürecin ihtiyaç duyduğu yasal düzenlemenin "cumhur ittifakı" olarak değil, komisyonla ortaklaşılarak çıkarılması ve bu konuda mutabakat sağlanması gerekliliğine işaret etti.

AKP İstanbul Milletvekili Cüneyt Yüksel de yapılacak yasal düzenlemeler konusunda ETA ve İRA dahil dünyadaki benzer süreçlerin incelenmesini önerdi.

Yüksel, Türkiye'nin "kendine özgü bir model" oluşturmasının doğru çözüm yolunu açacağını da ifade etti.

AKP'li Yüksel, güvenlik önlemlerine ek olarak, toplumsal bütünleşmenin güçlendirilmesi, entegrasyon konusunda yasal mevzuatın taranarak, uyumlaştırmaya dönük düzenlemeler yapılması gerektiğini vurguladı.

Yine AKP'li komisyon üyesi Mehmet Şahin de, Kürt sorunu konusunda raporlar hazırlayan TÜSİAD, MÜSİAD gibi meslek örgütlerinin de komisyona davet edilmesini istedi.

'Abdulah Gül de dinlensin'

Türkiye İşçi Partisi (TİP) de aralarında tutuklu siyasetçilerin de olduğu isimlerin dinlenmesini istedi.

TİP İstanbul Milletvekili Ahmet Şık tarafından sunulan listede Ekrem İmamoğlu, Osman Kavala, Selahattin Demirtaş, Resul Emrah Şahan ile yerine kayyum atanan Mardin Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Türk'ün de bulunduğu çok sayıda isim yer aldı.

TİP ayrıca, demokratikleşme için yasalarda yapılması gereken düzenleme önerilerini de sundu.

Gelecek Partisi Milletvekili Mustafa Bilici ise 2013-2015 yıllarındaki Çözüm Süreci'nin siyasi aktörlerinin komisyona davet edilmesini istedi.

Bilici, bu kapsamda Eski Cumhurbaşkanı Abdullah Gül ve o dönem başbakan olan Ahmet Davutoğlu ile dönemin bazı bakanlarını dile getirdi.

DEVA Mersin Milletvekili ve Yeniyol Grup Başkanvekili Mehmet Emin Ekmen ise komisyona 60 kişilik kişi ve kurum listesi ilettiklerini açıkladı.

Ekmen, "Sürecin ihtiyacı yasal düzenlemedir, toplumun ihtiyacı da normalleşme, demokratikleşme, özgürlük alanlarının genişlemesi, hukuk devletinin uygulamada mevzuatta kayıt ve güvence altına alınmasıdır" dedi.

Ekmen, yapılacak düzenlemelerin "oybirliğiyle" olması için uzlaşma aranması önerisinde bulundu.

Emek Partisi İstanbul Milletvekili İskender Bayhan ise silah bırakma sürecinin hızla tamamlanması için "halka karşı işlenen suçlar" dışındaki suçlar için af getirilmesini istedi.