Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın kritik Moskova ziyaretinden hangi sonuçlar çıktı?

BBC Türkçe artık WhatsApp'ta. Bizi takip etmek ve haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesini sağlamak için tıklayın.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 26-27 Mayıs günlerinde gerçekleştirdiği Moskova ziyaretinde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ve Putin'in Ukrayna müzakere heyet lideri Vladimir Medinsky ile bir araya geldi.

Fidan ve Lavrov, ikili ve heyetler arası görüşmelerinin ardından düzenledikleri basın toplantısında, ele alınan konular hakkında bilgi ve bundan sonraki süreçlere ilişkin mesajlar da verdiler.

Yapılan açıklamalar, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin sonlanması, Suriye'deki gelişmeler ve ikili enerji konularının ağırlıklı olarak ele alındığını gösterdi.

Fidan'ın Moskova ziyaretinin Rusya ve Ukrayna arasında İstanbul'da yapılan görüşmelerinin hemen arkasından gerçekleşmesi, Ankara'nın arabulucu olarak başlattığı momentumu kaybetmemek ve olası müzakerelere bundan sonra da ev sahibi olmak istediği şeklinde değerlendirildi.

İkinci tur müzakereler İstanbul'da mı?

Fidan, basın toplantısında, Türkiye'nin Karadeniz'deki iki komşusu arasındaki savaşın bir anlaşmayla sonuçlanması için ilk günden bu yana devrede olduğunu, en son 16 Mayıs'ta İstanbul'da gerçekleşen doğrudan görüşmelerin bunun önemli adımlarından biri olduğunu kaydetti.

"Rusya'nın Ukrayna ile doğrudan müzakereler için İstanbul'u tercih etmesi, ülkelerimizin istikrar tesisine dönük ortak anlayışın tezahürüdür" ifadelerini kullanan Fidan, Türkiye'nin bundan sonraki görüşmelere ev sahipliği yapma önerisini hem Putin'e hem de Lavrov'a aktardığını kaydetti.

Türk Dışişleri Bakanı, Ankara'nın Moskova-Kiev arasında arabuluculuk rolünü "küresel ve bölgesel barış için bir görev" olarak değerlendirdiğini kaydederken, Türkiye'nin temel arzusunun önce ateşkesin sağlanması ardından da iki ülkenin üzerinde mutabık kalacağı bir anlaşmayla kalıcı barışı sağlaması olduğunu yineledi.

Fidan, İstanbul görüşmelerinde üzerinde anlaşılan esir takası sürecinin sürmesinden memnuniyet duyduklarını kaydederken, Rus tarafının Ukrayna ile kalıcı görüşmelere geçilmesi için gerekli gördüğü koşulların yer alacağı metni hazırlamakta olduğu bilgisinin kendisine verildiğini kaydetti.

Rusya, İstanbul konusunda olumlu mesaj verdi

Lavrov ise ikinci tur müzakerelerin nerede yapılacağına ilişkin bir soruya yanıt verirken, 16 Mayıs görüşmelerini anımsatarak "Türkiye'nin yeniden Ukrayna tarafıyla doğrudan müzakere imkanlarını sağlamasına değer veriyoruz" ifadelerini kullandı.

Rus dışişleri bakanı, "Bana soracak olursanız, Rusya ve Ukrayna arasındaki ikinci tur müzakereler için ben Türk dostlarımıza dönmek isterim. İstanbul çok iyi" yanıtını verdi.

ABD'den bazı yetkililer ikinci tur görüşmeler için Vatikan'ı adres göstermiş ancak Moskova iki Ortodoks ülkenin Katolik dünyasının başkentinde görüşmelerinin "şık" olamayacağı yanıtını vermişti.

Ukrayna ve Rusya, savaşın başladığı 24 Şubat 2022'den sadece haftalar sonra önce Antalya'da sonra da İstanbul'da bir araya gelmişler ama somut sonuç alamamışlardı.

Ankara'nın amacı sadece ikinci tur görüşmelerin değil tüm barış sürecinin İstanbul'da yapılmasını sağlamak.

Fidan'ın Putin tarafından kabul edilmesi, Türk ve Rus iş insanlarıyla bir araya gelmesi ve enerji ile ekonomik işbirliği konularını gündeme getirmesi, İstanbul'u bir barış platformu olarak güvence altına almak için attığı adımlar olarak değerlendiriliyor.

Mevcut duruma ilişkin olarak da konuşan Lavrov, İstanbul görüşmelerine rağmen Ukrayna'nın barışı istediğine ilişkin bir gösterge olmadığını, sivil hedeflere yaptığı saldırıların bunun kanıtı olduğunu kaydetti.

Rus Dışişleri Bakanı, Avrupa'nın önde gelen ülkeleri Almanya, Fransa, İngiltere ve Polonya'yı da barış sürecini sabote etmekle suçlarken, "Türkiye ve ABD'nin barış girişimlerinin AB tarafından sabote edilmesine bir son verilmeli" değerlendirmesini yaptı.

Suriye konusunda işbirliği mesajları

İki dışişleri bakanının bölgesel konularla ilgili değerlendirmelerinde ağırlıklı olarak Suriye'de yaşanan süreç ele alındı.

2011'de başlayan Suriye iç savaşında karşıt taraflarda yer alan Ankara ve Moskova, Tahran'ın da katılımıyla Astana Süreci'ni yürütmüşler ve ülkedeki şiddetin azalmasında rol oynamışlardı.

Rusya'nın tam destek verdiği Esad yönetiminin 8 Aralık 2024'te iktidarı kaybetmesi ve Türkiye'nin desteklediği muhalif grupların yeni yönetimi ele geçirmeleri, Suriye'deki Türkiye-Rusya dengesinin tam tersine evrilmesine yol açmıştı.

Moskova'da yapılan görüşmeler sonunda Fidan, Ankara ve Moskova'nın Suriye'nin toprak bütünlüğü ve birliğinin korunması için birlikte çalışacakları bilgisini verdi.

Fidan ayrıca Suriye Demokratik Güçleri'nin (SDG) Suriye ordusuna tam olarak entegre edilmesine ilişkin 10 Mart protokolünün uygulanmasına verilen önemi bir kez daha teyit etti.

Moskova uzun yıllar asker bulundurduğu Suriye'de SDG'nin önemli bir kısmını oluşturan Halk Savunma Birlikleri (YPG) ile işbirliği ve temas içinde olmuştu.

Lavrov da Suriye'nin istikrarı için Türkiye ile çalışmaya devam edeceklerini kaydederken, özellikle ABD ve AB'nin yaptırımları kaldırmasından duydukların memnuniyeti dile getirdi.

Rusya Dışişleri Bakanı, 8 Aralık'tan itibaren bu yaptırımların kaldırılması için çaba harcadıklarını söyledi.

Lavrov, mevcut Şam yönetimi ile hem ekonomik hem de diğer ilişkilerin sürdürülmesine ilişkin görüşmelerin devam ettiğini bildirdi.

Fidan nükleer santral inşası için Putin'den istemde bulundu

Fidan'ın Moskova ziyareti sırasında merak edilen konulardan biri Rusya Devlet Başkanı Putin ile yaptığı görüşmenin içeriği oldu.

Basın toplantısında sorulan bir soru üzerine Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın samimi mesajlarını ilettiğini, iki devlet başkanının liderler diplomasisi yoluyla Türkiye-Rusya ilişkilerini daha da derinleştirdiğini aktaran Fidan, ikili ilişkilerin de bu görüşmede gündeme geldiğini kaydetti.

Fidan, Erdoğan ve Putin'i uzun yıllardır liderlik gösteren ve sınamalardan geçen "iki mücadeleci" lider olarak tanımladı.

Enerji konusunun Türk-Rus işbirliğinin önemli köşe taşlarından olduğunu aktaran Fidan, Rusya tarafından inşa edilmekte olan Akkuyu Nükleer Santrali ile doğalgaz tedariki meselesini Putin ile ele aldığını kaydetti.

Akkuyu Nükleer Santrali'nin inşasında karşılaşılan bazı aksaklıkların giderilmesini Putin'le konuştuklarını anlatan Fidan, "Rus tarafının bu konuda ne kadar hassas olduğunu, Sayın Putin'in bu konuyu bütün detaylarıyla ne kadar yakından takip ettiğini bir kez daha görme imkanımız oldu" diye konuştu.

Putin ile ele alınan diğer somut konunun Türkiye'ye doğal gaz akışının kesintisiz devam etmesi olduğunu kaydeden Fidan, BOTAŞ ile Rus enerji şirketi Gazprom arasında devam eden görüşmeler ilgili Putin'den destek istediğini aktardı.