Mir ödeme sistemi nedir? Türkiye'de hangi bankalar Mir kartları kabul ediyor?

Türkiye ve Rusya'dan haber ajanslarına göre daha önce Mir ile çalışan kartları kabul eden en az iki Türk bankası Rus ödeme sistemiyle finansal işlemleri durdurdu. İş Bankası ve Deniz Bank bu bilgiyi doğruladı. Bundan bir süre sonra kamu bankalarının da Mir sisteminden çıktığı açıklandı. Peki Mir nedir? Türkiye'de hangi bankalar Mir kartlarla işleme izin veriyor? İki ülkenin Mir ile ilgili planları neler?

Reuters haber ajansına göre Ziraat Bankası Genel Müdürü Alpaslan Çakar, bankasının Rusya'nın Mir ödeme sistemini kullanmayı durdurduğunu açıkladı.

Bloomberg haber ajansı 27 Eylül'de Halkbank, Vakıf Bank ve Ziraat Bankası'nın Mir sisteminden çıkmaya hazırlandığını yazmıştı.

İş Bankası ve Denizbank, Mir ödeme sistemiyle bağlantılı işlemleri desteklemeyeceğini bir süre önce açıklamıştı.

Bu açıklamalar, ABD Hazinesi Yabancı Varlıklar Kontrol Dairesi'nin Mir sisteminin kullanımının Rusya dışında yayılmasına yardım edenlere yaptırım uygulamaya hazır olduğunu duyurmasını izlemişti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Batı'nın aksine Rusya'ya yaptırım uygulamayan Türkiye'nin Rusya ile finansal ilişkilerin devamlılığını sağlamak için yeni bir ödeme sistemi üzerinde çalıştığını açıklamıştı.

Rus basınında yer alan haberlere göre bu sistem önümüzdeki günlerde açıklanacak.

Mir ödeme sistemi nedir?

Mir ödeme sistemi, Rusya Merkez Bankası'nın bir iştiraki olan Ulusal Kartlı Ödeme Sistemi (NSPK) tarafından işletiliyor.

Bağımsız bir ödeme sistemi fikri Rusya'dan 2000 yılından itibaren kabul görüyordu. Mir ise Kırım'ın ilhakı üzerine Batı'nın Rusya'ya uyguladığı finansal yaptırımları aşmaya katkıda bulunması amacıyla 2014 yılında teknolojik geliştirmelerini tamamladı.

Mir logolu ilk banka kartı Aralık 2015'te Gazprombank tarafından basıldı. Ardından Rusya'da faal yerli ve yabancı bankalar Mir markalı kartları müşterilerine sundu.

Rusya'da gittikçe popüler hale gelen Mir, Temmuz 2021 itibarıyla Mir markalı 100 milyon adet kart basıldığını söylüyordu.

Mir banka kartları müşterilerinin ürün ve hizmet satın almak ATM'lerden para çekmek gibi finansal işlemleri yapabilmesini sağlıyor.

Hangi ülkelerde kullanılıyor?

Mir markalı kartlar bugün Türkiye'nin aralarında bulunduğu 11 ülke ve bölgede kabul ediliyor. Bunlar Türkiye, Vietnam, Güney Kore, Ermenistan, Özbekistan, Beyaz Rusya, Kırgızistan, Tacikistan, Kazakistan, Güney Osetya ve Abhazya.

Ancak Rusya bu ödeme sisteminin daha fazla ülkede kullanılmasını istiyor.

Rusya Merkez Bankası 15 Eylül'de yaptığı açıklamada Mir kartlarının kabul edildiği ülke sayısını 2025'te 20'ye ve 2030'da 35'e çıkarma hedefini açıkladı.

Bu kapsamda Küba, Tayland, Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri, Myanmar, Venezuela, İran, Endonezya, Bahreyn, Çin, Hindistan, Sri Lanka, Azerbaycan, Kıbrıs, Nijerya gibi ülkelerde Mir kartlarının kullanımına ilişkin görüşmelerin sürdüğü belirtiliyor.

Bu ülkeler açısından Rus turistleri çekmenin avantajı ödeme sisteminin kabul edilmesi için önemli bir argüman olarak ön plana çıkıyor. Bunun yanında Rusya'dan göçmen işçi ağı olan ülkeler için mantıklı olduğu savunuluyor.

Yakın zamanda Rusya'yı ziyaret eden Sri Lanka Ulaştırma Bakanı Bandula Gunawardana, bugün İngiliz Daily Mirror gazetesine verdiği demeçte Rusya'nın Sri Lanka'dan Mir ödeme sistemini kabul etmesini talep ettiğini söyledi.

Diğer yandan Türkiye'den iki bankanın Mir ödeme sistemini kabul etmeyi bırakmasının diğer ülkeleri etkileyebileceğini düşünen uzmanlar da var.

Rusça yayın yapan Kommersant gazetesine konuşan Finansal Yenilik Derneği Başkanı Roman Prokhorov, Türkiye'nin hamlesinin başka ülkeler için cesaretlendirici olabileceğini belirtiyor.

Prokhorov Mir kartlarının Orta Asya ülkelerinde de kabul edildiğini ancak ülkelerin Türkiye kadar "ani ve sert" tepki vermesini beklemediğini söylüyor.

Türkiye'deki Rus turistleri nasıl etkileyecek?

Rusça yayın yapan Kommersant gazetesine göre Mir kartlarını kullanan turistler henüz büyük bir sorun yaşamıyor ancak Rus tur operatörleri Türkiye'yi ziyaret eden Ruslara üzerlerinde nakit taşımaları için uyarıda bulunuyor.

Kommersant'a konuşan Rusya Tur Operatörleri Birliği temsilcileri Türkiye'de Mir kartları kabul eden mağaza ve ATM sayısının gittikçe azaldığını söylüyor. Örneğin Antalya Havalimanı'nın bir terminalinde sadece Halkbank ATM'lerinin Mir kartlarla Türk Lirası ödediğini belirtiliyor.

Buna karşın Rusların bu engele karşı bir yolunu bulacakları da söyleniyor.

Birleşik Arap Emirlikleri ve Mısır gibi Rus turistler açısından popüler destinasyonlarda Mir ödeme sistemi hiçbir finansal kurum tarafından kabul edilmiyor.

Bu ülkeleri ziyaret eden Ruslar uluslararası ödeme sistemlerini kullanıyor.

Mk.ru haber sitesine konuşan TeleTrade Analisti Aleksey Fedorov, bulundukları ülkede Mir ödeme sisteminin engellenmesi durumunda Rus turistlerin ya da iş insanlarının bulabileceği geçici bir çözüm olmadığını söylüyor:

"Kripto para alternatifleri perakende kullanım için çok elverişsiz.

"Bu nedenle, Amerika'nın baskısı altında bile Mir'i kullanmaktan vazgeçmeyecek bir dizi dost ülke hariç, yurtdışındaki Ruslar eski usul nakit taşımak veya diğer ülkelerden aldıkları banka kartlarını kullanmak zorunda kalacaklar."

Türkiye'den bankalar Rus ödeme sistemini neden kabul etmiyor?

İş Bankası ve Denizbank, ABD Hazinesi Yabancı Varlıklar Kontrol Dairesi’nin (OFAC) geçen hafta Rus ödeme sistemi Mir’in kullanımının Rusya dışında yayılmasına yardım edenlere yaptırım uygulamaya hazır olduğunu duyurmasının ardından, sistemden çıktı.

Ankara, Rusya'ya uygulanan Batı ambargolarına ilke olarak karşı çıkıyor ve hem Moskova hem de Kiev ile yakın ilişkileri bulunuyor.

Ancak ABD'li diplomatlar özellikle geçen hafta Özbekistan'da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Rusya lideri Vladimir Putin'in görüşmelerinin ardından Türkiye ve Rusya arasında gelişen ekonomik ilişkilerden kaygı duyuyor.

Amerikan Hazine Bakanlığı geçen ay büyük Türk işletmelerine bir mektup yollayıp, ambargo uygulanan Ruslarla ticari ilişkilerini devam ettirmeleri durumunda ceza uygulanacağı uyarısında bulunmuştu.

Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati ise bu kaygıların "anlamsız" olduğunu söylemişti.

Nebati Nisan ayında da, Türkiye ekonomisi açısından kritik önemdeki Rus turistlerin Mir sistemiyle kolayca ödeme yapabileceklerini belirtmişti. İş Bankası ve Denizbank'n Mir ödeme sisteminden çıkmasına karşın Halkbank, Vakıfbank ve Ziraat Bankası gibi devlet bankaları hala sistemi kullanıyor.