እዚ ውሑድ ዳታ ብምጥቃም፡ ጽሑፍ ጥራይ እተንብቡሉ መርበብ ሓበሬታ ቢቢሲ ትግርኛ እዩ። ምሉእ ኣሳእልን ቪድዮታትን ንምርኣይ ድማ ቀንዲ መርበብ ሓበሬታና ተጠቐሙ።
ኣብ ጉዳይ ኮሮናቫይረስ ዘሎ ምዕባለታትን ሓደሽቲ ዜናታትን ኣብዚ ቀጥታዊ ጸብጻብና ተኸታተሉ።
ባይቶ (ኮንግረስ) ኣመሪካ ነቲ ብሰንኪ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ኣብ ቅልውላው ኣትዩ ዝርከብ ቁጠባ’ታ ሃገር ንምድጋፍ ናይ 2 ትሪልዮን ህጹጽ ባጀት ኣጽዲቑ።
እቲ ባጀት ብታሕተዋይን ላዕለዋይን ባይቶታት ድሕሪ ምጽዳቑ፡ ንፌርማ ናብ ፕረዚደንት ኣምሪሑ’ሎ።
ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ እቲ ሰነድ ምስ በጽሖ ክታሙ ከንብረሉ ምዃኑ ገሊጹ’ሎ።
እቲ ገንዘብ ነቶም ብሰንኪ ኮሮናቫይረስ ዘስዓቦ ምውሻብን እገዳታትን ካብ ስራሕ ዓዲ ውዒል ኮይኖም ዘለዉ ሰራሕተኛታት ደሞዞም ንምኽፋል ዝውዕል እንኮላይ ምዃኑ ተፈሊጡ።
ኣብታ ሃገር ቁጽሪ ብኮሮናቫይረስ ዝተለኽፉ 86000 በጺሑ’ሎ።
ኣብ ኢጣልያ፡ ኣብዘን ዝሓለፋ 24 ሰዓታት ጥራይ 969 ከምዝሞቱ ተፈሊጡ።
ዛጊት ቁጽሪ ኣብታ ሃገር ዝሞቱ ግዳያት ኮሮናቫይረስ 9134 በጺሑ’ሎ።
ቁጽሪ ዝተለኽፉ ድማ ብ4401 ድሕሪ ምውሳኹ፡ ናብ 66414 ክብ ኢሉ።
እዚ ድማ ኣብ ዝኾነት ሃገር ካብ ዝተራእየ መዓልታዊ መጠን ሞት ዝበረኸ ምዃኑ ተፈሊጡ።
ኣብ ስጳኛ፡ ቁጽሪ ዝሞቱ’ኳ ብናህሪ እናወሰኸ እንከሎ፡ መጠን መልከፍቲ ግን ይረጋጋእ ከምዘሎ ሰብስልጣን’ታ ሃገር ሓቢሮም።
ሎሚ ኣብ ዝወጸ ጸብጻብ፡ ቁጽሪ ዝተለኽፉ ናብ 64059 ብምጽሑን፡ እዚ ማለት ድማ ካብቲ ብረቡዕ ዝተራእየ ናይ 18 ሚእታዊ ወሰኽ ናብ 14 ሚእታዊ ወሪዱ’ሎ።
ኣብዘን ዝሓለፋ 24 ሰዓታት ጥራይ 769 ከምዝሞቱን፡ ብድምር ቁጽሪ ዝሞቱ 4858 በጺሑ ይርከብ።
ካብቶም ዝሞቱ፡ ዝብዝሑ ተነቀፍቲ ዝነበሩ ምዃኖምን፡ ብፍላይ ኣብ መእለዪ ዓበይቲ ዝርከቡ ግዳያት ከምዝኾኑን ተፈሊጡ።
ኣብ ኬንያ ሓንቲ ኮሮናቫይረስ ከይህልዋ ዝተጠርጠረት ጓል-ኣንስተይቲ ኣብቲ ተወሺባትሉ ዝነበረት ቦታ ርእሰ-ቅትለት ከም ዝፈጸመት ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ጸብጺበን።
ሰራሕተኛታት ጥዕና፡ ኣብቲ ኣብ ምዕራባዊ ዞባ፡ ከተማ ናኩሩ፡ ዝርከብ ኢንስቲትዩት ኢንዱስትርያዊ ስልጠና ኬንያ፡ ሞይታ ከምዝረኸቡዋ መራኸቢ ብዙሃን ናይቲ ከባቢ ሓቢሮም።
ሰብመዚ ናይቲ ከባቢ ከምዝበልዎ፡ እታ ሰብ “ርእሰ-ቅትለት” ከምዝፈጸመት መርመራታት ኣሚቶም ኣለዉ ክብሉ ተዛሪቦም።
እታ ኣብ ክሊ ዕድመ 20ታት እትርከብ ጓል፡ ብረቡዕ ካብ ደቡብ ኣፍሪቃ ከምዝመጸት ሰብመዚ ናኩሩ ኣረጋጊጾም።
ቤተሰባ ክሳብ ብወግዒ ዝንገሩ ስማ ከምዘይግለጽ’ውን እቶም ሰብስልጣን ኣፍሊጦም።
መራኸቢ ብዙሃን ናይቲ ከባቢ ከምዝሓበርዎ፡ እታ ሰብ ኣብ ሕማቕ ኩነታት ተታሒዛ ከምዘላ ክትጠርዕ ከም ዝቐነየትን፡ ናብ ካልእ ዝሓሸ መጽንሒ ክትወሰድን ሓቲታ ነይራ ኢሎም።
ኬንያ፡ ካብ ደገ ንዝመጹ ተጓዓዝቲ ን14 መዓልታት ክወሸቡ መምርሒ ምውጻኣ ይዝከር።
ቀዳማይ ሚኒስትር ዓባይ ብሪጣንያ ቦሪስ ጆንሰን ብኮሮናቫይረስ ስለ ዝተትሓዘ ኣብ ዳውኒን ስትሪት በይኑ ተወሺቡ ኣሎ።
እቲ ቀዳማይ ሚስተር ኣብ ዝሓለፈ 24 ሰዓታት ምልክታት ሕማም ኮሮናቫይረስ ከምዘማዕበለ ተፈሊጡ።
ንሱ፡ ነቲ ሕማም ብሓንሳብ ኮይና ክንስዕሮ ኢና ክብልን ኣብ ትዊተር ጽሒፉ'ሎ።
ኣቀዲም ኣቢለ'ውን፡ ኣባል ካቢንኡ ዝኾነት መኒስተር ጥዕና በቲ ቫይረስ ተለኺፋ ከምዝነበረት ይዝከር
ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ፡ 11,600 ሰባት በዚ ሕማም ተለኺፎም ከምዘለውን፡ ከባቢ 576 ድማ ሞይቶም ኣለው።
ኣብ ደርማስ መርከብ ውግእ ኣሜሪካ፡ ብኮሮናቫይረስ ዝተለኽፉ ሰባት ከምዝተረኽቡ ተሓቢሩ።
ኣብታ መርከብ ቁጽሪ በቲ ቫይረስ ዝተኸፉ ሰባት ብቕጽበት ይዓቢ ከምዘሎ ማዕከናት ዜና ኣሜሪካ ንሓለፍቲ ሓይሊ ባህሪ ብምጥቃስ ገሊጸን።
ብተወሳኺ፡ ኣብ መጀመርያ ሰለስተ ባሕረኛታት ጥራሕ በቲ ሕማም ተለኺፎም ከምዝነበሩን፡ ኣብዚ እዋን እዚ ግን 25 በጺሑ ከምዘሎን እተን ማዕከናት ዜና ሓቢረን።
ብሓይሊ ባሕሪ ኣሜሪካ ዝተዋህበ ወግዓዊ መግለጺ ግን “ኣብ ውሽጢ እታ ‘ዩኤስኤስ ቲዮዶር ሩዝቨልት’ ዝተሰምየት ነፈርቲ ውግእ እትጸዉር ደርማስ መርከብ ተወሰኽቲ ሕሙማት ኮቪድ-19 ተረኺቦም ክብል ገሊጹ።
እቶም በዚ ሕማም ዝተለኽፉ ክውሸቡ እንከለዉ፡ እታ መርከብ ግን ኣብ ትሕቲ ጽርየት ከምዘላ ተገሊጹ።
እቲ መርከብ ንጉዋም እትጎዓዝ ኮይና፡ እቶም ባሕረኛታት ግን ካብታ መርከብ ክወርዱ ኣይፍቀደሎምን እዩ።
ፖሊስ ፌደራል ኢትዮጵያ ካብ ሎሚ መዓልቲ ጀሚሩ፡ ንዝርግሐ ኮሮናቫይረስ ንምክልኻል ዝወጽኡ መምርሒታት ዘይትግብሩ ዜጋታት ስጉምቲ ከም ዝወስድ ኣፍሊጡ።
ኮሚሽነር ጀነራል ፖሊስ ፌደራል እንደሻው ጣሰው ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ እቲ ቫይረስ ዝምልከት ናይ ሓሶት ሓበሬታ ዝዝርግሑ ኣካላት'ውን ስጉምቲ ንወስድ ኣለና ኢሉ።
ብተወሳኺ፡ ዝርግሐ እቲ ቫይረስ ንምዕጋት፡ ሰባት ኢድ ንኢድ ምጭብባጥ ደው ከብሉ፣ ኣካለዊ ርሕቐቶም ክሕልውን ምትእኽካባት ደው ከብሉን ንዝብል መምርሒ ብኣገባብ ኣይትገብርን'ዩ ዘሎ ክብል ገሊጹ።
ፖሊስ ፌደራል፡ ነዚ ዝተዋህበ መምርሒታት ከየተግበረ ንዝረኸቦ ሰብ ከቢድ ስጉምቲ ክወስደሉ ምዃኑ ኣጢቒቑ'ሎ
ኣብ ኢትዮጵያ ተወሰኽቲ 4 ብኮሮናቫይረስ ዝተለኸፉ ሰባት ብምርካቦም፡ ብዝሒ በዚ ቫይረስ ዝተትሓዙ ሰባት ናብ 16 ሓፍ ኢሉ።
ሚኒስትሪ ጥዕና ከም ዝበሎ፡ እቶም ኣርባዕተ ውልቀሰባት እቲ ሓደ ወዲ 72 ዓመት ሞሪሽየሳዊ ኮይኑ ብ5 መጋቢት 2012 ዓ.ም [ኣቆጻጽራ ኢትዮጵያ] ካብ ኮንጎ ብራዛቪል ንኢትዮጵያ ኣትዩ።
እቲ ካልእ ድማ ነባሪ ኣዳማ ወዲ 61 ዓመት ኢትዮጵያዊ ኮይኑ፡ ካብ ኢትዮጵያ ወጻኢ ዘይተጓዕዘን ምስ ዜጋታት ወጻኢ ርክብ ዝነበሮን እዩ ተባሂሉ።
እታ ሳልሰይቲ በዚ ቫይረስ ዝተለኽፈት ጓል 28 ዓመት ኢትዮጵያት ኮይና፡ ኣብ ቀረባ ካብ እስራኤል ዝተመልሰት እያ ይብል እቲ መግለጺ።
እታ ራብዐይቲ ድማ ናይ ወጻኢ ጉዕዞ ታሪኽ ዘይነበራ ጓል 24 ዓመት ኢትዮጵያዊት እያ።
ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ፈላሞት ብኮቪድ-19 ዝሞቱ ሰባት ከም ዘለው ኣፍሊጣ።
ሚኒስትሪ ጥዕና እታ ሃገር ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ኣብ ምዕራብ ኬፕ ኣብ ናይ ግልን መንግስትን ሆስፒታላት ክሕከሙ ዝጸንሑ ክልተ ሰባት በቲ ቫይረስ ከምዝሞቱ ኣፍሊጡ።
ብዝሒ ብኮሮናቫይረስ ዝተለኸፉ ሰባት 1000 ከም ዝበጽሑ ብምሕባር፡ ዝርዝር መብርሂ ክንህብ ኢና ኢሉ።
ኣብዚ ሰዓት ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ዝርግሐ እቲ ቫይረስ ንምግታእ ናይ ምንቅስቓስ ገደብ ኣዊጃ ተግባራዊ ኣብ ምግባር ትርከብ።
ፕረዚደንት ላይቤርያ ጆርጅ ዊያ፡ ብዛዕባ ኮሮናቫይረስ ግንዛበ ንምዕባይ ሓንቲ ሙዚቃ ሰሪሑ።
ኾኸብ ተጻወታይ ኩዕሶ እግሪ ዝነበረ ዊያ፡ ኣብ ከተማ ፍሪታውን ናይ ባዕሉ ስቱዲዮ ኣለዎ።
እቲ ፕረዚደንት ዝዘርግሖ ነጸላ ዜማ፡ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ኣብታ ሃገር ቅድሚ ምእታው ይሰርሓላ ከምዝነበረ ወሃቢ ቃል እቲ ፕረዚደንት ገሊጹ።
ኣብ ላይቤሪያ ክሳብ ሕጂ ሰለስተ ሰባት ጥራሕ እዮም በዚ ቫይረስ ተለኺፎም ዘለው።
ኣብዚ ሙዚቃ ፕረዚደንት ዊያ ኣብ ክንዲ ዝደርፍ ዝዛረብ ኮይኑ፡ ግጥሚ እቲ ሙዚቃ ግን ብዛዕባ ምክልኻልን ምልክታትን ኮሮናቫይረስ ዝገልጽ መልእኽቲ ዝሓዘት እያ።
ቀንዲ መከላኸሊ መገዲ እዚ ሕማም ድማ ኢድካ ምሕጻብ ከም ዝኾነ ይምዕድ። ሙዚቃ እዚ ፕረዚደንት ሽዱሽተ ደቓይቕ ዝጽጋዕ ኮይኑ፡ ጉጅለ መንፈሳዊ መዝሙር ዓጂቦምዎ’ዮም።
ካብ ዩኒቨርሲቲ ዋቸሞ ናብ ደቡብ ጎንደር ተመሃሮ ሒዛ ትጐዓዝ ዝነበረት ኣውቶቡስ ብምግምጣላ ክልተ ሰባት ሞይቶም።
መራኸቢ ብዙሃን ኣምሓራ ከም ዝጸብጸቦ፡ እዛ ምሸት እትጎዓዝ ዝነበረት መኪና ብዘስዓቦ ሓደጋ፡ ካልኦት 22 ተመሃሮ ቀሊልን ከቢድን ኣካላዊ መጉዳእቲ በጺሑዎም።
እቲ ሓደጋ ኣብ ዞባ ምብራቕ ጎጃም ወረዳ ጢቕ እዩ ኣጋጢሙ። ጉድኣት ዝበጽሖም ተመሃሮ ድማ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ሆስፒታል ደጀንን ሪፈራል ሆስፒታል ደብረማርቆስን ሕክምና ይግበረሎም ኣሎ።
ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ኢትዮጵያ፡ ዝርጋሓ ኮኖናቫይረስ ንምግታእ ኩለን ተዓጽየን እየን።
ቀልጢፉ ኮቪድ-19 መርሚሩ ውጽኢት ክሕብር ዝኽእል መገዲ ንምፍላጥ ዓብዪ ጻዕሪ ይግብር ምህላው ተገሊጹ።
ኣብ ሲንጋፖር ዝርከቡ ተመራመርቲ፡ ሓደ ሰብ ብኮቪድ-19 እንተተታሒዙ ኣብ ውሽጢ ሓሙሽተ ደቒቕ ምፍላጥ ዘኽእል መሳርሒ ሰሪሕና ይብሉ።
እዚ ናይ ምርምር ውጽኢት ንምርግጋጽ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ ንዝምልከቶ ኣካል ከም ዘፈልጡ ድማ ተዛሪቦም።
ይኹን’ምበር፡ እዚ ፈተነ ካብ ብሪጣንያ ዓብዪ ውድድር ገጢሙዎ ኣሎ። እዚ ኣብ ብሪጣንያ ዝስራሕ ዘሎ ናይ መመርመሪ መሳርሒ ኣብ ውሽጢ 10 ደቒቓ ምፍላጥ ዘኽእል እዩ።
ብተወሳኺ ዋጋ ሓንቲ መመርመሪት መሳርሒ ሓደ ዶላር ከም ዝኾነ ብምግላጽ፡ ኣብ ወርሒ ሰነ ንዕዳጋ ክቐርብ ምዃኑ እቲ ትካል ገሊጹ።
ኩባኒያ ጀርመን ዝኾነ ቦሽ ድማ፡ ኣብ ውሽጢ ትሕቲ ክልተ ሰዓትን ፈረቓን ክምርምር ዝኽእል መሳርሒ ሰሪሐ እየ ይብል። እዚ፡ ኣብ ዝቕጽል ወርሒ ሚያዚያ ኣብ ኣገልግሎት ክውዕል ምዃኑ'ውን ሓቢሩ።
ኣብ ካሜሩን ዝርከቡ ተቓወምቲ ጉጅለታት፡ ሰባት መርመራ ኮሮናቫይረስ ንኽገብሩ ብዝብል ንኽልተ ሳምንቲ ዕጥቆም ከውርዱ ተሰማሚዖም።
ኣብ ምዕራብ ካሜሩን ዓሪዱ ዘሎ ሰራወቲ ካሜሩን ከምዝሓበሮ፡ ካብ ሰንበት ጀሚሩ እቲ ተኹሲ ደው ዝብል ኮይኑ፡ እዚ ድማ “መርኣያ ሰናይ ተግባር እዩ” ክብል ገሊጹዎ።
ኣብ ካሜሩን ብምኽንያት ኲናት ሓድሕድ ካብ መረበቶም ዝተመዛበሉ ዜጋታት፡ ንመርመራ ኮቪድ-19 ኣይረክቡን ዝብል ብዙሕ ስግኣት ፈጢሩ ይርከብ።
ኣብ ካሜሩን ተዛረብቲ ቋንቋ ኢንግሊዘኛ ኣብ ዘለውዎ ከባቢ ካብ ዝንቀሳቐሱ ብርክት ዝበሉ ተቓወምቲ ጉጅለታት፡ ሓደ ጉጅለ ጥራሕ እዩ ተኹሲ ደው ከብል ፍቓደኛ ኮይኑ ዘሎ።
መንግስቲ ካሜሩን ኣብ ዝሓለፈ ተኸታተልቲ ዓመታት፡ ኣብ ዞባ ኣንግሎፎን ምስ ዝርከቡ ተቓወምቲ ኣብ ኲናት ተጸሚዱ ከምዝርከብን፡ እቲ ኲናት ህይወት ብዙሓት ሰላማውያን ሰባት ከም ዝለከመን ይሕበር።
ኣብ ሰሜናዊ ምዕራብ ዝርከብ ዞባ ኣንግሎፎን፡ ርእሰ-ምምሕዳር ክፍቀደሉ ንዝሓለፈ ዓመታት ኣብ ዘቕረቦ ጠለብ፡ ነታ ሃገር ኣብ ፖለቲካዊ ቅልውላው ክትሽመም ገይሩዋ እዩ።
መንግስቲ ካሜሩን ግን፡ ነዚ ንነዊሕ እዋን ተዓቢጡ ክኸይድ ዝጸንሐ ሕቶ ርእስ-ምምሕዳር ከም ዘይቅበሎ'ዩ ዝገልጽ።
ሓይልታት ጸጥታ ደቡብ ኣፍሪቃ ንዝርግሐ ኮሮናቫይረስ ንምዕጋት ንሰለስተ ሰሙን ኣብ መላእ ሃገር ዝተኣወጀ እገዳ ምንቅስቓስ ተግባራዊ ክገብሩ ጀሚሮም።
ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ኣገደስቲ ካብ ዝኾኑ ነገራተ ወጻኢ ዝኾነ ዓይነት ምንቅስቓስ ዝተኸልከለ ኮይኑ፡ ኣባላት ሰራዊትን ፖሊስን እታ ሃገርን ነቲ ድንጋገ ተግባራዊ ኣብ ምግባር ተዋፊሮም ኣለው።
ትማሊ ፍርቂ ለይቲ፡ እቲ እገዳ ተግባራዊ ቅድሚ ምዃኑ፡ ዜጋታት እታ ሃገር ዘድልዮም ነገራት ኣብ ምሽማት ብዙሕ ሪጋ ሒዞም ተራእዮም።
ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ክሳብ ሕጂ 927 ብኮቪድ-19 ዝተትሓዙ ሰባት ከም ዝረኸበት፡ እዚ ድማ ኣብ ኣፍሪቃ እቲ ዝለዓለ ቁጽሪ እዩ። ክሳብ ሕጂ ግን በዚ ሕማም ዝሞተ ሰብ የለን።
ፕረዚደንት ስሪል ራማቮፋ ትማሊ ነቶም ሓይልታት ጸጥታ፡ “ህዝብኹምን ሃገርኩምን ክትከላኸሉ ኢኹም ትዋፈሩ ዘለኹም” ኢልዎም።
ኣውስራልያ ንሃገሮም ዝምለሱ ዜጋታታ ንምሉኦም ኣብ ሆቴላት ክትውሽቦም ምዃና ቀዳማይ ሚኒስተር ኣውስትራልያ ሓቢሩ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኣውስትራልያ ስኮት ሞሪሰን ንኹሉም ናብ ኣውስራልያ ዝምለሱ ዜጋታት ብቀጥታ ናብ ገዝኦም ኣብ ክንዲ ዝኸዱ፡ ን14 መዓልትታት ኣብ ሆቴላትን ካልኦት ግዝያዊ መዕቆቢ ቦታታትን ተወሺቦም ክጸንሑ ምዃኖም ኣዊጁ።
እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ይብል እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር፡ መብዛሕትኡ ማለት ክልተ ሲሶ ናይዚ ለበዳታት ኣብቶም ካብ መገሻ ዝምለሱ ዜጋታት ስለዝርአ እዩ ክብል ተዛሪቡ።
ኣብ ኣውስትራልያ ቁጽሪ ሕሙማት ናይዚ ለበዳ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ጥራሕ ካብ 700 ናብ 3000 ዓብዩ።
