ร่าง พ.ร.บ. สมรสเท่าเทียม-คู่ชีวิต : ต้องผ่านขั้นตอนอะไรบ้าง ก่อนบังคับใช้เป็นกฎหมาย

แม้สภาผู้แทนราษฎรสร้างประวัติศาสตร์รับร่าง กม. ที่เกี่ยวข้องกับการส่งเสริมความเท่าเทียมกันทางเพศ 4 ฉบับไปแล้วเมื่อ 15 มิ.ย. แต่การพิจารณากฎหมายนี้ยังมีอีกหลายขั้นตอน การต่อสู้ทางความคิดในชั้นนิติบัญญัติอีกหลายด่าน

สำหรับผลการลงมติของสภาฯ ผ่านร่าง พ.ร.บ. 4 ฉบับดังกล่าว ผ่านด้วยเสียงสนับสนุนด้วยเสียงข้างมาก ประกอบด้วย

สำหรับก้าวต่อไปของร่าง พ.ร.บ. สมรสเท่าเทียม นายธัญวัจน์ กมลวงศ์วัฒน์ ส.ส. พรรคก้าวไกล ผู้เสนอร่าง บอกกับบีบีซีไทยทางเฟซบุ๊กไลฟ์ 15 มิ.ย. ว่า จะผ่านด่านต่าง ๆ ไปได้ในชั้นการแปรญัตติและผ่านการพิจารณาที่เหลืออย่างน้อย 2 ขั้นตอนในชั้นวุฒิสภาและสภาผู้แทนราษฎร หากร่างกฎหมายว่าด้วยการสมรสเท่าเทียมผ่านครบแล้ว ก็จะต้องออกมาเป็นกฎหมายสมรสอย่างใดอย่างหนึ่ง ซึ่งจะต้องมีการต่อสู้กันต่อในชั้นคณะกรรรมาธิการว่าจะได้เท่าเทียมจริงหรือไม่

อย่างไรก็ตาม นักการเมืองรายนี้ประเมินว่า ตามหลักการแล้ว เมื่อกฎหมายผ่านเข้าไปพิจารณาแล้ว 2 ฉบับ ในที่สุดก็ต้องออกมาเป็นกฎหมาย 2 ฉบับ คือ พ.ร.บ. สมรสเท่าเทียม ที่อาจจะได้ผ่านในรายละเอียดบางส่วน และต้องกลับมาต่อสู้ในการประชุมสมัยหน้า ส่วน พ.ร.บ. คู่ชีวิตก็อาจจะต้องมาคำนึงถึงเรื่องความสัมพันธ์แบบหลวม ๆ เช่นเดียวกันกับที่เกิดขึ้นในฝรั่งเศสที่ใช้คำว่า "civil partnership"

ขณะที่ น.ส. รัชดา ธนาอดิเรก รองโฆษกรัฐบาลบอกว่า หลังจากสภาผู้แทนราษฎรรับหลักการและเป็นหน้าที่ของฝ่ายนิติบัญญัติแล้ว รัฐบาลไม่เกี่ยวข้องแล้ว ซึ่งจะเป็นเรื่องของแต่ละพรรคการเมือง ที่จะไปรับฟังเสียงสะท้อนของประชาชาชนและจะนำไปอภิปรายในชั้นคณะกรรมาธิการต่อไป

สำหรับคณะกรรมาธิการ ร่าง พ.ร.บ. จำนวน 25 คน ซึ่งที่ประชุมสภาฯ มีมติแต่งตั้งเมื่อ 15 มิ.ย. แบ่งเป็นสัดส่วนคณะรัฐมนตรี (ครม.) 5 คน ประกอบด้วย ว่าที่ร้อยตรี ธนกฤต จิตรอารีย์รัตน์ นายเกิดโชค เกษมวงศ์จิตร นางณัฐนันทน์ อัศวเลิศศักดิ์ นายนิโรธ สุนทรเลขา และนายแทนคุณ จิตต์อิสระ

สัดส่วนจากพรรคการเมือง 20 คน ประกอบด้วย

ร่าง พ.ร.บ. คู่ชีวิต และ ร่าง พ.ร.บ. สมรสเท่าเทียมต้องผ่านด่านอะไรบ้าง

แม้ว่าสภาผู้แทนราษฎรจะผ่านร่างกฎหมายดังกล่าวในวาระหนึ่งแล้ว แต่ก็ยังมีอีกหลายขั้นตอนก่อนที่ ร่าง พ.ร.บ. คู่ชีวิต และ ร่าง พ.ร.บ. สมรสเท่าเทียมจะถูกบังคับใช้เป็นกฎหมาย ข้อมูลจากโครงการอินเทอร์เน็ตเพื่อกฎหมายประชาชน (ไอลอว์) ระบุว่า นอกจากในชั้นการพิจารณาของสภาผู้แทนราษฎรแล้ว ยังมีอีกอย่างน้อย 4 ขั้นตอนในการพิจารณาร่างกฎหมายก่อนประกาศบังคับใช้

ขั้นตอนที่ 1 การพิจารณาของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร

หลังจากที่ กมธ.วิสามัญฯ ทำการแปรญัตติร่างกฎหมายหรือปรับแก้ร่างกฎหมายเป็นที่เรียบร้อย สภาผู้แทนฯ จะต้องพิจารณาลงมติให้ความเห็นชอบร่างกฎหมายแบบรายมาตรา ว่าเห็นชอบด้วยกับการปรับแก้ของ กมธ.วิสามัญฯ หรือไม่ หรือ ให้คนไว้ตามร่างเดิม หรือจะปรับเปลี่ยนใหม่ตามที่มีผู้อื่นเสนอแก้ และเมื่อลงมติให้ความเห็นชอบรายมาตราเป็นที่เรียกร้อย จึงมาพิจารณากันต่อในวาระที่สามว่า สภาผู้แทนฯ จะให้ความเห็นชอบกับร่างกฎหมายทั้งฉบับหรือไม่

ขั้นตอนที่ 2 การพิจารณาของสมาชิกวุฒิสภา

หากสภาผู้แทนราษฎรให้ความเห็นชอบ ร่างกฎหมายดังกล่าวจะถูกส่งต่อไปยังวุฒิสภา เพื่อให้สมาชิกวุฒิสภา (ส.ว.) พิจารณากันต่ออีกสามวาระ

ขั้นตอนที่ 3 ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัย

หาก ส.ว. ให้ความเห็นชอบโดยไม่มีการแก้ไข ให้นายกรัฐมนตรี, ส.ส. หรือ ส.ว. ยื่นศาลรัฐธรรมนูญเพื่อวินิจฉัยว่า ร่างกฎหมายดังกล่าวขัดต่อรัฐธรรมนูญหรือไม่

ขั้นตอนที่ 4 ทูลเกล้าเพื่อให้พระมหากษัตริย์ทรงลงพระปรมาภิไธย

หากศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยร่างกฎหมายดังกล่าวว่าไม่ขัดขับรัฐธรรมนูญ ก็ให้นายกรัฐมนตรีนำขึ้นทูลเกล้าเพื่อให้พระมหากษัตริย์ทรงลงพระปรมาภิไธย

ขั้นตอนที่ 5 ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเพื่อบังคับใช้เป็นกฎหมาย

อย่างไรก็ตาม ไอลอว์ตั้งข้อสังเกตว่า หาก ส.ว.ไม่เห็นชอบ ร่างกฎหมายดังกล่าวก็จะถูกยับยั้งไว้ก่อน เพื่อรอ ส.ส. มาพิจารณาใหม่อีกครั้ง หรือ หาก ส.ว.แก้ไขเนื้อหากฎหมาย ก็จะต้องส่งกลับมาให้ ส.ส. พิจารณาอีกครั้งว่าเห็นด้วยหรือไม่ หากเห็นต่างกันก็ต้องตั้งคณะกรรมาธิการร่วมกันเพื่อปรับแก้กฎหมายใหม่อีกครั้งเพื่อเสนอให้ทั้งสองสภาลงมติใหม่ ทั้งนี้ หากมีสภาใดสภาหนึ่งไม่เห็นด้วย ให้ยับยั้งร่างกฎหมายนั้นไว้ก่อน แล้ว ส.ส. ถึงหยิบขึ้นมาพิจารณาอีกครั้งได้

เทียบร่าง พ.ร.บ. สมรสเท่าเทียม, พ.ร.บ. คู่ชีวิต ที่เสนอโดย ครม. และ ปชป.

สาระที่คล้ายกันของทั้ง 3 ฉบับ

สาระที่แตกต่างกัน