LGBTQ : วิปรัฐบาล มีมติให้ ส.ส. คว่ำ ร่าง พ.ร.บ.สมรสเท่าเทียม ของฝ่ายค้าน ในสภาฯ 15 มิ.ย.

คณะกรรมการประสานงานพรรคร่วมรัฐบาล หรือ วิปรัฐบาล มีมติไม่รับหลักการร่างกฎหมายสมรสเท่าเทียมที่เสนอโดยพรรคก้าวไกล ที่จะเข้าสู่การพิจารณาของสภาฯ ในวันที่ 15 มิ.ย. นี้

นายชินวรณ์ บุณยเกียรติ ส.ส.นครศรีธรรมราช พรรคประชาธิปัตย์ ในฐานะรองประธานวิปรัฐบาล กล่าวถึงมติของวิปรัฐบาล ต่อการลงมติในร่างกฎหมายที่จะเข้าสู่การพิจารณาของสภาฯ ในวันที่ 15 มิ.ย. ในประเด็นการให้สิทธิบุคคลที่มีความหลากหลายทางเพศดำรงสถานะคู่สมรส หรือ การสมรสเท่าเทียม ว่า จะมี 4 ร่างพ.ร.บ.ที่จะเข้าสู่การพิจารณาคือ

มติวิปรัฐบาลคือจะให้สภาฯพิจารณา ทั้ง 4 ฉบับไปในคราวเดียวกัน เพราะมีหลักการและรายละเอียดทำนองเดียวกัน และเมื่อพิจารณาเสร็จจะลงมติโดยแยกลงมติ เบื้องต้นคือ จะไม่รับหลักการ ร่างกฎหมายสมรสเท่าเทียม ส่วนอีก 3 ฉบับจะให้รับหลักการ

นายชินวรณ์​ กล่าวว่า แม้วิปรัฐบาลจะมีมติไม่ให้รับหลักการร่างกฎหมายสมรสเท่าเทียม แต่การพิจารณา ร่าง พ.ร.บ. อีก 3 ฉบับนั้นจะรับความคิดเห็นไปปรับปรุงเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด โดยหลังจากรับหลักการแล้ววจะตั้งกมธ. จำนวน 25 คนพิจารณา

นายชินวรณ์ กล่าวถึงเหตุผลของการไม่รับร่างกฎหมายพรรคก้าวไกลว่าเกี่ยวข้องกับกฎหมายอื่น ส่วน พ.ร.บ.คู่ชีวิตเป็นร่างกฎหมายเฉพาะเห็นว่าควรดำเนินการไปก่อน ขณะที่ ร่าง พ.ร.บ.แก้ไขประมวลกฎหมายแพ่งที่รัฐบาลเสนอ ถือเป็นกฎหมายพ่วงกับร่างพ.ร.บ.คู่ชีวิตของรัฐบาล ที่ปรับให้สอดรับกัน เช่น การรับรองสิทธิคู่สมรส การบุตรบุญธรรม ทั้งนี้ยอมรับว่าร่างแก้ไขประมวลกฎหมายแพ่งของครม. มีหลายประเด็นที่ไม่ตรงกันกับฉบับของพรรคก้าวไกล.

ร่าง พ.ร.บ.สมรสเท่าเทียมถูกบรรจุวาระเป็นเรื่องด่วนที่เคยเข้าสู่สภาแล้วแต่ยังไม่ได้ลงมติรับหลักการ เนื่องจาก ครม. ขอนำร่างกฎหมายไปศึกษาก่อน 60 วัน จึงต้องต่อแถวรอพิจารณาลงมติรับหลักการในวันที่ 8 มิ.ย. แล้วเลื่อนเป็น 15 มิ.ย.

บีบีซีไทยรวบรวมความเป็นมาและเส้นทางของร่าง พ.ร.บ.สมรสเท่าเทียม ตลอดระยะเวลากว่า 720 วัน

18 มิ.ย. 2563

นายธัญวัจน์ กมลวงศ์วัฒน์ ส.ส.แบบบัญชีรายชื่อสัดส่วนผู้มีความหลากหลายทางเพศ พรรคก้าวไกล ได้ยื่นร่างพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ หรือ ร่าง พ.ร.บ.สมรสเท่าเทียม โดยมีหลักการสำคัญ คือ การแก้ไขเพิ่มเติมการสมรสในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ จากเดิมที่ระบุเฉพาะชาย-หญิง เปลี่ยนเป็น ให้ชาย-หญิงหรือบุคคลสองคนซึ่งเป็นเพศเดียวกันสามารถหมั้นและสมรสกันได้ตามกฎหมาย โดยร่าง พ.ร.บ. ฉบับดังกล่าว มีเนื้อความแก้ไขอีกหลายมาตราที่เกี่ยวพันกับการสมรสและสิทธิการตั้งครอบครัวของกลุ่มผู้มีความหลากหลายทางเพศ

รัฐสภาได้เผยแพร่ร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้บนเว็บไซต์รัฐสภาเพื่อเปิดรับฟังความคิดเห็นตามมาตรา 77 ของรัฐธรรมนูญเมื่อ 4 ก.ค. โดยมีผู้เข้ามาแสดงความคิดเห็นมากกว่า 45,000 คน ภายในระยะเวลาเพียง 3 วัน ซึ่งนับเป็นจำนวนความเห็นที่สูงที่สุดในบรรดาร่าง พ.ร.บ. ที่สภาเปิดรับฟังความคิดเห็นทางเว็บไซต์ทั้งหมด 49 ฉบับในขณะนั้น

สำหรับคำถามที่ใช้ในการรับฟังความเห็นของประชาชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต่อร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้ มีทั้งหมด 4 ข้อ โดยให้ตอบว่าเห็นด้วยหรือไม่เห็นด้วย เพราะอะไร และมีช่องให้เขียนข้อเสนอแนะ

ธัญวัจน์เคยให้สัมภาษณ์กับบีบีซีไทยว่า การนำเสนอร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้เข้าสู่สภาเป็นหนึ่งในภารกิจที่เขาตั้งใจทำเพื่อปกป้องสิทธิของผู้มีความหลากหลายทางเพศ เพราะตามกฎหมายที่มีอยู่ในปัจจุบัน การระบุว่าการสมรสและครอบครัวเป็นเรื่องของชาย-หญิงถือเป็นการเลือกปฏิบัติด้วยเหตุแห่งเพศ และการที่ประชาชนให้ความสนใจเข้าไปแสดงความเห็นต่อร่าง พ.ร.บ. ดังกล่าวอย่างล้นหลาม แสดงให้เห็นว่าสังคมไทยตระหนักถึงเรื่องความหลากหลายทางเพศมากขึ้น "เพราะเรื่องเพศเป็นเรื่องของทุกคน"

17 พ.ย. 2564

ในประเด็นกฎหมายสมรสเท่าเทียมโดยช่องทางการแก้ไขประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ศาลรัฐธรรมนูญได้วินิจฉัยประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1448 ที่ให้สมรสแค่ชาย-หญิง ว่าไม่ขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ แต่ให้ตรากฎหมายเพื่อรองรับสิทธิ-หน้าที่ ของผู้มีความหลากหลายทางเพศต่อไป โดยคำวินิจฉัยตอนหนึ่งระบุว่า

"ในสังคมไทย มีความเชื่อสืบต่อกันมาว่า การสมรสสามารถกระทำได้เฉพาะชาย-หญิง เท่านั้น ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1448 จึงเป็นบทบัญญัติที่สอดคล้องกับสภาพธรรมชาติและจารีตประเพณีที่มีมาช้านาน วัตถุประสงค์ของการสมรส คือ การที่ชาย-หญิง อยู่กินฉันสามีภริยาเพื่อสร้างสถาบันครอบครัว มีบุตร ดำรงเผ่าพันธุ์ตามธรรมชาติ" และการสมรสระหว่างชายหญิงที่มีบุตร มีการส่งต่อความผูกพันระหว่างพ่อแม่ "ซึ่งการสมรสในระหว่างบุคคลผู้ที่มีความหลากหลายทางเพศอาจไม่สามารถสร้างความผูกพันอันละเอียดอ่อนดังกล่าวได้"

9 ก.พ. 2565

ที่ประชุมสภาผู้แทนราษฎรลงมติอนุมัติให้ ครม. รับร่าง พ.ร.บ.สมรสเท่าเทียม ก่อนนำกลับมาสภาเพื่อพิจารณาและลงมติรับหลักการวาระหนึ่งด้วยคะแนนเสียงเห็นด้วย 219 เสียง ไม่เห็นด้วย 118 เสียง และงดออกเสียง 12 เสียง

หลังจากนำเสนอหลักการของกฎหมาย ธัญวัจน์ได้กล่าวกับเพื่อนสมาชิก ส.ส. ในสภาว่า สิ่งที่เธอพูดเป็นเรื่องเรียบง่ายของมนุษย์ทุกคนที่สังคมเข้าใจกันดี คือ การที่ชายหญิงตัดสินใจสร้างครอบครัว อันเป็นเรื่องพื้นฐานที่ทุกคนเข้าใจเป็นอย่างดี แต่สิ่งที่เรียบง่ายนี้ ธัญวัจน์บอกว่า "พวกเราไม่มีสิทธิ ไม่มีศักดิ์ศรี และไม่มีสวัสดิการ"

"มันไม่ได้เป็นการเรียกร้องในสิ่งที่มากกว่าผู้อื่น แต่กลุ่มผู้มีความหลากหลายทางเพศ หรือกลุ่ม LGBT เรากำลังบอกกับท่านผู้มีอำนาจว่าสิทธิในการก่อตั้งครอบครัวนี้ พวกท่านพราก (จาก) พวกเราไป และสิทธิในการตั้งครอบครัวนี้เป็นสิทธิที่เราทุกคนต้องมีอยู่แล้ว" ธัญวัจน์กล่าวในสภาด้วยเสียงสะอื้นไห้และหยุดเป็นระยะ ๆ

นายซูการ์โน มะทา ส.ส.ยะลา พรรคประชาชาติ อภิปรายว่าเขาและเพื่อนสมาชิกพรรคประชาชาติไม่สามารถจะรับหลักการร่างกฎหมายฉบับนี้ได้ เนื่องจากในหลักการของกฎหมายที่เขียนไว้ในข้อที่ 1 ให้ชายและหญิงหรือบุคคลสองคนซึ่งเป็นเพศเดียวกันสามารถหมั้นและสมรมรสกันได้ ซึ่งขัดกับหลักการของหลักศรัทธาและหลักปฏิบัติของศาสนาอิสลาม จึงได้มาสะท้อนให้ตัวแทนรัฐบาลที่จะนำร่างกฎหมายไปพิจารณาให้มีข้อมูลอย่างรอบด้าน

"อะไรก็ตาม กฎหมายใดก็ตามที่ตราขึ้นมาแล้วขัดหรือแย้งกับ พระมหาคัมภีร์อัลกุรอาน ซึ่งได้มีการถือปฏิบัติมา 1,400 กว่าปี และไม่ได้มีการแก้ไขนั้น เราไม่สามารถที่จะรับได้ในหลักการ..."

อย่างไรก็ตาม จากการพิจารณาร่างกฎหมายในวันดังกล่าว ครม. ได้ขอร่างกฎหมายหลายฉบับไปพิจารณา 60 วัน ทำให้ นายจุลพันธ์ อมรวิวิฒน์ ส.ส.เชียงใหม่ พรรคเพื่อไทย อภิปรายแสดงความเห็นว่า พรรคเพื่อไทยไม่เห็นชอบให้ส่งไปยัง ครม. เพราะไม่มีเหตุผลใด ๆ เนื่องจากกฎหมายบรรจุในญัตติมาแล้ว 2 ปีครึ่ง แต่รัฐบาลกลับอ้างกลไก ครม. มาขอเรื่องไปเก็บไว้ สุดท้าย 60 วัน ก็จะเป็นช่วงสมัยปิดประชุม กว่าร่างกฎหมายจะกลับมาต่อคิวได้จริง ๆ คือ 4 เดือน ดังนั้น จึงอยากให้มีการลงมติในวันนั้น

7 มิ.ย. 2565

เพียงหนึ่งวันก่อนสภาพิจารณาร่าง พ.ร.บ.สมรสเท่าเทียม อีกครั้ง ครม. เห็นชอบร่าง พ.ร.บ.คู่ชีวิต และ ร่าง พ.ร.บ.แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) ตามที่กระทรวงยุติธรรมเสนอมา และสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาตรวจพิจารณาแล้ว โดยมีสาระสำคัญเบื้องต้น ได้แก่

นายสมศักดิ์ เทพสุทิน รมว.ยุติธรรม กล่าวว่า เมื่อผ่าน ครม. แล้วก็จะส่งร่างให้สภาพิจารณาโดยเร็วที่สุด เพื่อเป็นของขวัญให้กับกลุ่มผู้มีความหลากหลายทางเพศ จึงขอส่งสัญญาณให้กับกลุ่ม LGBTQ ที่รอกฎหมายดังกล่าวอยู่

ยังไม่มีความชัดเจนว่า ร่าง พ.ร.บ.คู่ชีวิตฉบับรัฐบาลจะได้รับการบรรจุเข้าสู่การพิจารณาของสภาเมื่อใด

เนื้อหา ร่าง กม. ที่รัฐบาลเสนอ

นางสาวรัชดา ธนาดิเรก รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี แถลงว่า ครม.เห็นชอบร่างพระราชบัญญัติคู่ชีวิต พ.ศ. .... และร่างพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... เพื่อเป็นกฎหมายที่รองรับความสัมพันธ์ของการอยู่ร่วมกันเป็นครอบครัวระหว่างบุคคลเพศเดียวกัน โดยมีการอุปการะเลี้ยงดูและมีความสัมพันธ์ในด้านอื่น ๆ ไม่แตกต่างไปจากคู่สมรส ทั้งนี้ กระทรวงยุติธรรมได้ดำเนินการรับฟังความคิดเห็นครอบคลุมทุกกลุ่มในทุกมิติเรียบร้อยแล้ว โดยกลุ่มผู้มีความหลากหลายทางเพศต้องการกฎหมายที่รับรองสิทธิในการก่อตั้งครอบครัว และผู้แทนกลุ่มศาสนาพุทธ ศาสนาคริสต์ และศาสนาอิสลาม ไม่ขัดข้องต่อกฎหมายดังกล่าว เพราะเข้าใจว่าประเทศไทยเป็นสังคมพหุวัฒนธรรม ซึ่งร่างกฎหมายทั้ง 2 ฉบับ มีรายละเอียดดังนี้

ร่างพระราชบัญญัติคู่ชีวิต พ.ศ. .... ฉบับนี้ ให้สิทธิและหน้าที่คู่ชีวิต เช่น

สำหรับสาระสำคัญของร่าง พ.ร.บ. ได้แก่

ร่างพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... มีสาระสำคัญ ดังนี้

14 มิ.ย. 2565 วิป รัฐบาลมีมติคว่ำ

นายชินวรณ์ บุณยเกียรติ ส.ส.นครศรีธรรมราช พรรคประชาธิปัตย์ ในฐานะรองประธานคณะกรรมการประสานงานพรรคร่วมรัฐบาล กล่าวว่า วิปรัฐบาล มีมติไม่รับหลักการร่างกฎหมายสมรสเท่าเทียมที่เสนอโดยพรรคก้าวไกล ที่จะเข้าสู่การพิจารณาของสภาฯ ในวันที่ 15 มิ.ย. นี้

นายสุทิน คลังแสง ประธานวิปฝ่ายค้าน กล่าวว่า รัฐบาลมีมติไม่รับร่างของฝ่ายค้าน ดังนั้นฝ่ายค้านจึงจำเป็นต้องระดมสมาชิกอภิปรายแสดงเหตุผลอย่างเต็มที่โดยใช้โมเดล ร่าง พ.ร.บ.สุราก้าวหน้า รวมกับกระแสสังคมที่ต้องการบ้างเพราะระบอสมรสเท่าเทียมจึงมีความหวังว่า ที่ประชุมจะผ่านความเห็นชอบจากสภา พร้อมเชื่อว่าแนวต้านสูงพอสมควร โดยเฉพาะฝ่ายรัฐบาล