โควิด-19: รู้จักนักวิทยาศาสตร์ผู้คิดค้นเทคโนโลยีวัคซีนเอ็มอาร์เอ็นเอที่คว้ารางวัลเจ้าฟ้ามหิดล

นักวิทยาศาสตร์ 3 คนจากสหรัฐฯ ฮังการี และแคนาดา ได้รับการตัดสินให้ได้รับพระราชทานรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล ครั้งที่ 30 ประจำปี พ.ศ. 2564 จากการบุกเบิกวิธีการนำเมสเซนเจอร์ อาร์เอ็นเอ มาใช้ในทางการแพทย์ จนทำให้เกิดการพัฒนาวัคซีนต้านโควิด-19 ชนิดเอ็มอาร์เอ็นเอ (mRNA) ซึ่งเป็นเครื่องมือสำคัญที่โลกกำลังใช้ต่อสู้กับการระบาดใหญ่ของโควิด

ผู้ได้รับรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล สาขาการแพทย์ ประจำปี 2564 ได้แก่ รองศาสตราจารย์ ดร.กอตอลิน กอริโก (Katalin Karikó, Ph.D.) จากสหรัฐฯ /ฮังการี ศาสตราจารย์ ดร.นายแพทย์ ดรูว์ ไวส์แมน (Drew Weissman, M.D., Ph.D.) จากสหรัฐฯ และศาสตราจารย์ ดร.ปีเตอร์ คุลลิส (Pieter Culllis, Ph.D.) จากแคนาดา

ผู้คว้ารางวัลจะเข้าพิธีพระราชทานรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล ประจำปี 2564 ณ พระที่นั่งจักรีมหาปราสาทในวันที่ 27 ม.ค. เวลา 16.30 น. โดยสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินแทนพระองค์ในพิธี

บีบีซีไทย ชวนทำความรู้จักกับนักวิทยาศาสตร์มากความสามารถเหล่านี้

รองศาสตราจารย์ ดร.กอตอลิน กอริโก

สำเร็จการศึกษาดุษฎีบัณฑิต จากมหาวิทยาลัยเซเก็ด ประเทศฮังการี ดำรงตำแหน่งรองประธานอาวุโส บริษัทไบโอเอ็นเทค อาร์เอนเอ ฟาร์มาซูติคอล สหพันธรัฐเยอรมนี และรองศาสตราจารย์สมทบ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเพนซิลวาเนีย ในเมืองฟิลาเดลเฟีย ของสหรัฐฯ

ศาสตราจารย์ ดร. นายแพทย์ ดรูว์ ไวส์แมน

สำเร็จการศึกษาแพทยศาสตร์บัณฑิต และดุษฎีบัณฑิตจากมหาวิทยาลัยบอสตัน สหรัฐฯ หลังจากนั้นได้ฝึกอบรมที่สถาบันสุขภาพแห่งชาติ รัฐแมริแลนด์ กับ นพ.แอนโธนี เฟาซี ผู้รับพระราชทานรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล สาขาการแพทย์ ประจำปี 2556 ซึ่งเป็นบุคคลสำคัญในการทำงานควบคุมการระบาดของโควิด-19 ในสหรัฐฯ

ศ. ดร. นพ.ไวส์แมน ดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการแผนกวิจัยวัคซีนโรคติดเชื้อ และศาสตราจารย์ ภาควิชาอายุรศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเพนซิลวาเนีย ในเมืองฟิลาเดลเฟีย

รศ. ดร.กอริโก และ ศ. ดร. นพ.ไวส์แมน ได้ร่วมกันศึกษาวิจัยวิธีการนำเมสเซนเจอร์ อาร์เอนเอ มาใช้ในทางการแพทย์ โดยในปี 2549 ได้ร่วมกันค้นพบว่า การใช้นิวคลิโอไซด์ดัดแปลงช่วยลดปฏิกิริยาของเซลล์ต่ออาร์เอนเอแปลกปลอมได้ ซึ่งเป็นก้าวสำคัญในการนำเมสเซนเจอร์อาร์เอนเอมาใช้ประโยชน์

การค้นพบดังกล่าว รวมทั้งการศึกษาวิจัยต่อ ๆ มาของ รศ. ดร.กอริโก และ ศ. ดร. นพ.ไวส์แมน ทำให้มีการนำซูโดยูริดีนมาใช้ในการสร้างเมสเซนเจอร์อาร์เอนเอ และการคิดค้นวิธีการในการทำเมสเซนเจอร์อาร์เอนเอที่มีซูโดยูริดีนให้บริสุทธิ์ ถือเป็นรากฐานสำคัญในการนำเทคโนโลยีเมสเซนเจอร์อาร์เอนเอมาใช้ในการพัฒนาวัคซีนต้านโควิด-19

รศ. ดร.กอริโก และ ศ. ดร. นพ.ไวส์แมน ยังเป็นผู้มีบทบาทสำคัญในการพัฒนาวัคซีนโควิด-19 ด้วยเทคโนโลยีใหม่นี้ได้อย่างรวดเร็ว เพื่อตอบสนองต่อปัญหาการระบาดใหญ่ และทำให้สามารถลดการติดเชื้อตลอดจนการเจ็บป่วยรุนแรงได้ จนกลายเป็นเครื่องมือสำคัญในการควบคุมการระบาดในประเทศต่าง ๆ และรักษาชีวิตของผู้ป่วยจำนวนหลายร้อยล้านคนทั่วโลก

ศาสตราจารย์ ดร.ปีเตอร์ คุลลิส

สำเร็จการศึกษาดุษฎีบัณฑิตจากมหาวิทยาลัยบริทิชโคลัมเบีย ประเทศแคนาดา และทำงานวิจัยด้านชีวเคมีของไขมันที่มหาวิทยาลัยนี้ตลอดมาจนปัจจุบัน โดยดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์ ภาควิชาชีวเคมีและชีววิทยาโมเลกุล มหาวิทยาลัยบริทิชโคลัมเบีย เมืองแวนคูเวอร์

ศ. ดร.คุลลิส เป็นผู้บุกเบิกงานด้านอนุภาคไขมัน ลิปิดนาโนพาร์ติเคิล ซึ่งมีการใช้ในทางการแพทย์ในลักษณะต่าง ๆ เช่นการนำส่งยาต้านมะเร็งไปยังเนื้อเยื่อมะเร็งโดยไม่ทำให้เกิดพิษต่อเนื้อเยื่อปกติ

ผลงานของ ศ. ดร.คุลลิส ได้ถูกนำไปใช้ในการพัฒนาวัคซีนต้านโควิด-19 ชนิดเอ็มอาร์เอ็นเอ อีกทั้งยังทำให้มีวิธีการที่จะนำกรดนิวคลิอิกเข้าสู่เซลล์ได้อย่างปลอดภัย ซึ่งเปิดความเป็นไปได้อีกมากมายในการนำเทคโนโลยีกรดนิวคลิอิคมาใช้ในการป้องกันและรักษาโรคต่าง ๆ ในอนาคต ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อสุขภาพอนามัย และชีวิตของผู้คนจำนวนมาก

ทั้งนี้ มีผู้ได้รับการเสนอชื่อเข้ารับพระราชทานรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล ประจำปี 2564 ทั้งสิ้น 86 ราย จาก 35 ประเทศ คณะกรรมการที่ปรึกษาทางวิชาการได้พิจารณากลั่นกรอง และคณะกรรมการรางวัลนานาชาติ ได้พิจารณาจากผู้ได้รับการเสนอชื่อรวม 3 ปี คือ ปี 2564, 2563 และ 2562 แล้วนำเสนอต่อคณะกรรมการมูลนิธิฯ ซึ่งสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงเป็นประธาน พิจารณาตัดสินเป็นขั้นสุดท้ายเมื่อวันที่ 26 ต.ค. 2564

รางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล เป็นรางวัลที่พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้จัดตั้งขึ้น เพื่อถวายเป็นพระราชานุสรณ์แด่สมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก ในโอกาสจัดงานเฉลิมฉลอง 100 ปี แห่งการพระราชสมภพ 1 มกราคม 2535 ดำเนินงานโดยมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล ในพระบรมราชูปถัมภ์ ซึ่งสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงเป็นองค์ประธาน มอบรางวัลให้แก่บุคคลหรือองค์กรทั่วโลกที่มีผลงานดีเด่นเป็นประโยชน์ต่อมวลมนุษยชาติ ทางด้านการแพทย์ 1 รางวัล และด้านการสาธารณสุข 1 รางวัล เป็นประจำทุกปีตลอดมา แต่ละรางวัลประกอบด้วย เหรียญรางวัล, ประกาศนียบัตร และเงินรางวัล 100,000 ดอลลาร์สหรัฐ