100 ปี พรรคคอมมิวนิสต์จีน : อิทธิพลต่อคอมมิวนิสต์ไทยในมุมมอง "สหายชัย" จรัล ดิษฐาอภิชัย

1 ก.ค. 2564 พรรคคอมมิวนิสต์จีนจะมีอายุครบ 100 ปีเต็ม

ปัจจุบัน สาธารณรัฐประชาชนจีน หรือ จีนแผ่นดินใหญ่ ได้พิสูจน์ให้ชาวโลกเห็นถึงความสำเร็จในหลายด้าน ทั้งการขยายตัวทางเศรษฐกิจ การแก้ปัญหาความยากจน ความล้ำหน้าทางเทคโนโลยี ซึ่งทั้งหมดนี้เกิดขึ้นภายใต้ยุคสมัยที่พรรคคอมมิวนิสต์จีนปกครองประเทศเพียงพรรคเดียว

"ถ้าคุณเป็นคนหนุ่มสาว คุณไม่เป็นคอมมิวนิสต์ คุณคือคนไม่มีหัวใจ" จรัล ดิษฐาอภิชัย นักกิจกรรมทางการเมืองวัยเกษียณกล่าวถึงวรรคทองของชาวตะวันตกที่เคยพูดถึงลัทธิคอมมิวนิสต์ไว้

"แต่ถ้าคุณแก่แล้ว คุณยังเป็นคอมมิวนิสต์อยู่ คุณคือคนไม่มีสมอง"

จรัล บอกกับบีบีซีไทยว่า เขาเคยเป็นหนึ่งในคนหนุ่มสาวที่มีหัวใจเหล่านั้น เขาได้เข้าร่วมกับขบวนการคอมมิวนิสต์ในไทยตั้งแต่หลังเรียนจบมหาวิทยาลัย โดยสมาชิกพรรคคอมมิวนิสต์ในไทยเป็นผู้ชักชวนเขาเข้าร่วม "สายจัดตั้ง"

เขาเล่าว่า เขาเกิดในปี 2490 สมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม และเริ่มได้ยินเรื่องราวของพรรคคอมมิวนิสต์ทั้งในจีนและไทยตั้งแต่สมัยเรียนมัธยมผ่านการอ่านหนังสือและการบอกเล่าของครู ทำให้เขารู้ว่า "สมัยนั้นโลกของเราแบ่งเป็นสองค่าย คือค่ายโลกเสรี กับค่ายคอมมิวนิสต์"

แต่กว่าจะเห็นภาพคอมมิวนิสต์เป็นรูปธรรมที่ชัดเจนขึ้น ก็เมื่อเกิดเหตุการณ์ "วันเสียงปืนแตก" 7 ส.ค. 2508 ซึ่งเป็นวันที่กองกำลังของพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย จับอาวุธขึ้นมาต่อสู้ปะทะกับเจ้าหน้าที่ตำรวจเป็นครั้งแรกที่บ้านนาบัว อ.เรณูนคร จ.นครพนม

ส่วนในพัทลุงบ้านเกิดของจรัล ก็มีการยิงปะทะกันในป่าและมีคนถูกยิงเสียชีวิต

ชีวิตในช่วงเรียนมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ของจรัลตรงกับช่วงเริ่มต้นการปฏิวัติวัฒนธรรมในจีน เขาเริ่มได้ยินชื่อของ เหมา เจ๋อตุง และโจว เอินไหล ผู้นำคนสำคัญของจีนในสมัยนั้น และได้ศึกษาแนวคิดของลัทธิมาร์กซ์และเลนิน ซึ่งเป็นแนวคิดที่ส่งอิทธิพลให้เกิดขบวนการคอมมิวนิสต์ขึ้นทั่วโลก

ตามรอยพรรคคอมมิวนิสต์จีน

พรรคคอมมิวนิสต์จีนก่อตั้งขึ้นเมื่อ 1 ก.ค. 2464 ปัจจุบันคือพรรคการเมืองที่มีสมาชิกพรรคมากเป็นอันดับสองของโลกรองจาก พรรคภราติยะ ชนะตะ ของอินเดีย

เมืองเหยียนอัน เมืองเล็ก ๆ ในมณฑลส่านซี ภาคตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศ คือต้นกำเนิดแห่งการปฏิวัติประชาชนของจีน กองทัพแดงของเหมา เจ๋อตุง ใช้ที่นี่เป็นฐานปฏิบัติการในช่วงสงครามกลางเมือง ก่อนจะคว้าชัยชนะเหนือพรรคก๊กมินตั๋ง และก่อตั้งสาธารณรัฐประชาชนจีนขึ้นได้สำเร็จในปี ค.ศ. 1949 หรือตรงกับปี พ.ศ. 2492 หลังการเกิดขึ้นของพรรคคอมมิวนิสต์ในไทย 7 ปี

จากประสบการณ์ของผู้เข้าร่วมปฏิบัติการเคลื่อนไหวในป่านาน 7 ปีกับพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย หรือ พคท. ในช่วงหลังเหตุการณ์ 6 ต.ค. 2519 จรัลมองว่า พรรคคอมมิวนิสต์จีนเติบโตอย่างต่อเนื่องหลังคว้าชัยในสงครามกลางเมืองเมื่อปี 2492 และพรรคคอมมิวนิสต์ไทยซึ่งมีเป้าหมายในการปฏิวัติเปลี่ยนแปลงการปกครองของประเทศให้เป็นคอมมิวนิสต์ ก็ได้ดำเนินรอยตามยุทธศาสตร์ "ป่าล้อมเมือง" ของพรรคคอมมิวนิสต์จีน เช่นกัน

"เราได้ยิน ได้ฟัง และได้เห็น ความสนับสนุนและความช่วยเหลือจากพรรคคอมมิวนิสต์จีนอย่างเป็นรูปธรรมหลายด้าน ด้านอาหารการกิน ด้านอาวุธยุทโธกรณ์ แต่ไม่ได้มากเท่าไหร่หรอก เพราะพรรคคอมมิวนิสต์ทั่วโลกยึดหลักพึ่งตนเอง ไม่ใช่งอมืองอเท้ารอให้พรรคคอมมิวนิสต์ใหญ่ ๆ มาช่วย" จรัลซึ่งปัจจุบันอายุ 74 ปี เล่าจากประสบการณ์ที่เขาได้สัมผัสขณะอยู่ปฏิบัติงานร่วมกับพรรคคอมมิวนิสต์ในป่า

เขาบอกว่า ตามหลักสากลชนชั้นกรรมาชีพแล้ว ชนชั้นกรรมาชีพทั่วโลกไม่มีรัฐ ไม่มีประเทศ ถือเป็นพวกเดียวกันหมด ไม่ว่าจะเป็นชนชั้นกรรมาชีพในไทย, จีน หรืออเมริกา ถือเป็นพี่น้องกันหมด การให้ความช่วยเหลือนี้ถือเป็นเรื่องธรรมดา แต่กลับถูกรัฐบาลสหรัฐฯ สมัยนั้นโฆษณาโจมตีว่า พรรคคอมมิวนิสต์จีนเข้ามาแทรกแซง ให้การสนับสนุน และบงการ

"การต่อสู้ด้วยอาวุธของ [พรรคคอมมิวนิสต์ใน] ประเทศไทย ไม่ได้ต่อสู้อยู่ที่เดียว มันทั่วประเทศเกือบ 40 จังหวัดนะ อย่างภาคใต้ก็มีเกือบทุกจังหวัด ตั้งแต่ชุมพร มากที่สุดก็คือสุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช พัทลุง" อดีต "สหายแผ้ว" เล่า และเสริมว่า ด้วยขอบเขตการต่อสู้ที่กระจายไปทั่วประเทศจึงจำเป็นต้องได้รับความช่วยเหลือจากต่างประเทศ

แต่ก่อนที่จะมีการต่อสู้กระจายไปในหลายจังหวัด พรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยมีมติให้จับอาวุธขึ้นต่อสู้ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2504 จรัลบอกว่า มตินี้เกิดขึ้นหลังจากที่การต่อสู้ในสภาไม่ประสบชัยชนะ และมีผู้นำพรรคถูกจับและถูกประหารชีวิตหลายคน ความช่วยเหลือจากต่างประเทศ ตามคำบอกเล่าของ "สหายชัย" (อีกชื่อจัดตั้งของจรัล) ประกอบไปด้วย การส่งคนไทยไปศึกษาลัทธิมาร์กซ์เลนินและแนวคิดของเหมา เจ๋อตุง ในประเทศจีน การส่งให้คนไปรับเข้ารับการฝึกการใช้อาวุธทั้งที่เวียดนามและจีนเพื่อเตรียมการสำหรับการสู้รบ รวมทั้งมีการจัดตั้งสถานีวิทยุเสียงประชาชนไทยขึ้นในประเทศจีนเพื่อเผยแพร่อุดมการณ์พรรคคอมมิวนิสต์ให้คนในประเทศไทยได้รับฟังด้วย ซึ่งเป็นตัวอย่างที่เห็นเป็นรูปธรรมว่า พรรคคอมมิวนิสต์จีนให้การสนับสนุนและช่วยเหลือพรรคคอมมิวนิสต์ไทย

"จึงมาแตกเสียงปืน (7 ส.ค. พ.ศ. 2508) จึงมาดำเนินการต่อสู้ด้วยอาวุธ ต่อสู้ด้วยอาวุธ คุณไม่มีอาวุธ คุณถืออาวุธ คุณไม่ไปฝึก คุณจะไปต่อสู้ได้ยังไง" จรัลซึ่งปัจจุบันลี้ภัยอยู่ในกรุงปารีสของฝรั่งเศส เล่าว่า การที่ทิ้งช่วงนาน 4 ปี กว่าที่จะจับอาวุธขึั้นมาต่อสู้เพราะต้องใช้เวลาในการ "ตระเตรียม ตั้งกองกำลัง ฝึกอาวุธ ทำงานมวลชน" เขาเล่าต่อว่า หลังจากนั้น ก็ยังมีการส่งคนไปปฏิบัติภาระหน้าที่ในประเทศจีน โดยพรรคคอมมิวนิสต์จีนเป็นเจ้าภาพในการต้อนรับขับสู้

ความขัดแย้งในการปฏิวัติประชาชนไทย

จรัลเล่าว่า การที่พรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยยึดถือแนวคิดของเหมา เจ๋อตุง มาเป็นหลักการของพรรคและชี้นำการปฏิวัติประเทศไทย ทำให้ถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างมากในสมัยนั้น โดยเฉพาะในช่วงที่นักศึกษามาเข้าร่วมกับพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยหลังเกิดเหตุการณ์ 6 ต.ค. ก็ยิ่งทำให้การวิพากษ์วิจารณ์นี้หนักข้อขึ้นไปอีก

"พรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยไปตามพรรคคอมมิวนิสต์จีน ยึดถือความคิดเหมา เจ๋อตุง อย่างเป็นแบบลัทธิ เขาเรียกว่าเป็นลัทธิคัมภีร์ ตำรา เหมา เจ๋อตุง คิดยังไง พูดยังไง ก็ถูกหมด" จรัล เล่าถึงคำวิพากษ์วิจารณ์ของนักศึกษาในสมัยนั้น

นอกจากนี้ยังเกิดความไม่พอใจต่อตัว "สหายนำ" ในเขตต่าง ๆ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นคนไทยเชื้อสายจีน ทำให้นักศึกษาปัญญาชนจำนวนหนึ่งรับไม่ได้ที่ต้องไปอยู่ภายใต้การนำของผู้นำเหล่านี้ซึ่งยึดถือแต่เพียงความคิดของเหมา เจ๋อตุง และไม่ได้เข้าใจถึงลัทธิมาร์กซ์และเลนิน

การต่อสู้ของพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยดำเนินต่อเนื่องไปนานหลายปี แต่ก็ไม่มีความคืบหน้า จรัลเล่าว่า นักศึกษาจึงเห็นว่า อาจจะเป็นเพราะการใช้ยุทธศาสตร์ตามแบบจีนมากเกินไปโดยไม่มีการปรับให้เข้ากับสภาพความเป็นจริงของประเทศไทย

นอกจากนี้จรัล กล่าวว่า การที่สถานีวิทยุเสียงประเทศไทยตั้งอยู่ในประเทศจีน และมีการกระจายเสียงมายังประเทศไทยทุกวันทั้งเช้าเย็น ก็ส่งผลให้ความรู้สึกนึกคิดของสมาชิกพรรคคอมมิวนิสต์ไทยและมวลชนผูกพันกับจีน

ปิดสถานีวิทยุเสียงประชาชนไทย

ต่อมาพรรคคอมมิวนิสต์จีนได้คิดทฤษฏี 3 โลก โดย นายเติ้ง เสี่ยวผิง ผู้นำจีนได้ไปปราศรัยที่สหประชาชาติว่า โลกแบ่งเป็น 3 โลก ได้แก่ โลกที่ 1 คือ โลกอภิมหาอำนาจ ได้แก่สหรัฐฯ และรัสเซีย โลกที่ 2 คือ ยุโรปและญี่ปุ่น โลกที่ 3 คือ ประเทศในเอเชีย แอฟริกา และลาตินอเมริกา ซึ่งเป็นประเทศกำลังพัฒนาหรือด้อยพัฒนา

"ตามทฤษฎี 3 โลกนี้ ประเทศจีนจะต่อต้าน 2 โลกแรก ต่อต้านอเมริกา ต่อต้านรัสเซีย แล้วก็จะดึง หรือจะดีกับโลกที่ 2 แล้วสาธารณรัฐประชาชนจีนจะต้องสามัคคีกับประเทศโลกที่ 3" จรัลกล่าว

ในช่วงที่จีนเริ่มดำเนินการผูกมิตรกับกลุ่มประเทศโลกที่ 3 รวมถึงไทยด้วย ทางการไทยจึงได้ร้องขอให้ทางการจีนปิดสถานีวิทยุ แม้ว่าสาธารณรัฐประชาชนจีนจะแยกส่วนกันกับพรรคคอมมิวนิสต์จีน แต่สุดท้าย จรัลเล่าว่า พรรคคอมมิวนิสต์จีน "น่าจะเห็นด้วย" จึงได้ขอให้พรรคคอมมิวนิสต์ไทยปิดสถานีวิทยุเสียงประชาชนไทยเมื่อเดือน ก.ค. 2522 และกลายเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญอย่างหนึ่งของการขบวนการปฏิวัติประชาชนในประเทศไทย เพราะมวลชนเห็นว่า เป็นการแสดงถึงการยุติความช่วยเหลือจากพรรคคอมมิวนิสต์จีนและเกิดความสิ้นหวังในการต่อสู้ในประเทศไทย

อย่างไรก็ตาม จรัล เล่าว่า ในช่วงอดีตพรรคคอมมิวนิสต์จีนก็ถือว่ามีคุณูปการต่อพรรคคอมมิวนิสต์ไทย และมีส่วนในการสนับสนุนการปฏิวัติในประเทศต่าง ๆ แถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ นักปฏิวัติชาวจีนเริ่มเข้ามาเผยแพร่ลัทธิมาร์กซ์เลนินในไทยตั้งแต่ในช่วงที่ถูกพรรคก๊กมินตั๋งปราบปราม ทำให้สมาชิกพรรคคอมมิวนิสต์บางส่วนต้องหนีออกนอกประเทศช่วง พ.ศ. 2470-2471 และคนเหล่านี้เองที่มีส่วนร่วมในการตั้งพรรคคอมมิวนิสต์สยามขึ้นจนกระทั่งถูกปราบปราม ก่อนที่จะมีการตั้งพรรคมิวนิสต์แห่งประเทศไทยขึ้นในวันที่ 1 ธ.ค. 2485 จนกระทั่งเกิดวิกฤตศรัทธาและพ่ายแพ้ไปในปี พ.ศ. 2522

จรัล เล่าว่าอิทธิพลของความคิดเหมา เจ๋อตุง ต่อพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยปรากฏชัดที่สุดคือ เมื่อคณะกรรมการกลางพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย ออกแถลงการณ์ในโอกาสครบรอบการก่อตั้งพรรค 30 ปี ในปี พ.ศ. 2515 โดยมีการระบุถึงอุดมการณ์ ยุทธศาสตร์ และการจัดตั้งพรรคคอมมิวนิสต์ที่ชัดเจนที่สุด และสะท้อนความคิดของเหมา เจ๋อตุงและการปฏิวัติของจีนในแถลงการณ์นี้มากที่สุด

คอมมิวนิสต์ กับ ทุนนิยม

ในช่วง 100 ปีที่ผ่านมา พรรคคอมมิวนิสต์จีนมีการปรับตัวหลายครั้ง จนกระทั่งมีการถกเถียงกันว่า "พรรคคอมมิวนิสต์จีนยังเป็นพรรคปฏิวัติตามทฤษฎีลัทธิมาร์กซ์เลนินหรือไม่ สาธารณรัฐประชาชนจีนเป็นประเทศสังคมนิยมหรือไม่ หรือไม่ใช่แล้ว หรือเป็นทุนนิยม" จรัล กล่าว

ขณะที่พรรคคอมมิวนิสต์จีนซึ่งเกิดขึ้นมาจากการปฏิวัติของชนชั้นกรรมาชีพ และเดิมทีก็รับเฉพาะสมาชิกพรรคที่เป็นชนชั้นกรรมาชีพเท่านั้น แต่ต่อมาก็ได้มีการปรับตัว และแก้ไขระเบียบพรรคให้นายทุนเข้าร่วมเป็นสมาชิกได้

"สมัยก่อนไม่ได้เลย คนที่เป็นสมาชิกพรรคคอมมิวนิสต์ได้ ต้องเป็นชนชั้นกรรมกร ชนชั้นกรรมาชีพ หรือต้องเป็นคนที่แบบศึกษาดัดแปลงตัวเองเป็นคอมมิวนิสต์แล้ว เขาก็ถือว่า นักธุรกิจถือเป็นพลังการผลิตของยุคปัจจุบัน เป็นตัวแทนผลประโยชน์ของชาติด้วย" แต่จรัลก็เห็นว่า สุดท้ายแล้ว คอมมิวนิสต์ กับ ทุนนิยม ก็ไม่มีทางที่จะไปด้วยกันได้

"ปัจจุบันนี้ คอมมิวนิสต์จีนก็ใช้เศรษฐกิจทุนนิยมอยู่ พูดให้ถึงที่สุดก็ไปกันไม่ได้หรอก แต่ว่าโลกมันยังไม่ถึงที่สุดนี่ มันยังไปกันได้บ้าง อย่างประเทศจีน ถ้าเขาไม่เดิน ถ้าเขาไม่ใช้หนทางทุนนิยม วิธีการทุนนิยมบ้าง เขาก็คงไม่เจริญเหมือนปัจจุบัน"

จรัล บอกว่า "ความคิดจิตใจผมยังเป็นฝ่ายซ้าย" และเขาเห็นว่า "มนุษย์เรายังควรใฝ่ฝันถึงสังคมอุดมคติต่อไป เพราะสังคมที่ดำรงอยู่ไม่ได้เป็นสังคมอุดมคติเท่าไหร่" แม้แต่ในประเทศที่มี "ความเป็นประชาธิปไตยค่อนข้างมาก" อย่างฝรั่งเศส หรือสหรัฐฯ

สังคมอุดมคติในความคิดของจรัลก็คือ สังคมที่ "ทุกคนเสมอภาคเท่าเทียมกัน ประชาชนมีเสรีภาพรอบด้าน และการผลิตทางเศรษฐกิจสร้างโภคภัณฑ์ให้คนอยู่ดีกินดีได้ แล้วก็รัฐไม่มี สุดท้ายก็ต้องเลิกรัฐไป ไม่มีรัฐ"

เรื่องที่คุณอาจสนใจ :

เมื่อ 3 ปีก่อน "พรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย" ได้เข้ามายื่นขอจดทะเบียนจัดตั้งพรรคการเมือง แต่ถูกปฏิเสธว่ามิอาจจดทะเบียนภายใต้ชื่อนี้ได้ ถือเป็นการเคลื่อนไหวอย่างเปิดเผยในรอบหลายทศวรรษของพรรคที่เคยมีบทบาทการเมืองถึงขั้นเปิดศึกชิงอำนาจรัฐมาก่อน

"แม้ว่าพรรคนี้ไม่ได้จัดตั้งตามกฎหมาย ชื่อพรรคนี้เราใช้มาแล้ว 88 ปี นับแต่พรรคคอมมิวนิสต์สยาม เราไม่มีวันเปลี่ยนชื่อนี้ ชื่อนี้มีลักษณะเป็นสากลด้วย" ปฐม ตันธิติ บอกบีบีซีไทยด้วยเสียงดังฟังชัดในการสัมภาษณ์เกี่ยวกับการยื่นขอจดทะเบียนชื่อพรรคตามกฎหมายการเลือกตั้งต่อคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) เมื่อวันที่ 20 มีนาคม 2561

"กกต. ผละจากกฎหมายมาตีความคำว่าพรรคคอมมิวนิสต์ โดยไม่ได้มองว่านโยบายของพรรคเป็นอย่างไร แล้วไปเอาคำอธิบายนิยามว่าคอมมิวนิสต์จากพจนานุกรมมาอธิบาย คนเขียนพจนานุกรมก็ใช่ว่าจะเข้าใจคำว่าคอมมิวนิสต์ มันคืออะไร จินตภาพเอาเอง" ปฐมกล่าว

ย้อนประวัติพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย ในการเปิดตัวครั้งแรกหลังสงบนิ่งกว่า 30 ปี