2 ปี 14 ครั้ง คือ ความพยายามฆ่าตัวตายผ่านสื่อสังคมออนไลน์ในไทย

ไบค์เกอร์วัย 47 ปีที่เลือกเฟซบุ๊กไลฟ์สั่งลาก่อนจบชีวิตตัวเอง เป็นผู้พยายามฆ่าตัวตายรายที่ 14 ในรอบ 2 ปีที่ใช้สื่อสังคมออนไลน์ประกาศความเศร้าและจบชีวิต

นับจากเฟซบุ๊กเปิดฟีเจอร์ถ่ายทอดสด (live-streaming) ให้ประชาชนทั่วไปได้ใช้งานเมื่อปี 2559 ก็เริ่มมีผู้อาศัยช่องทางนี้ในการประกาศฆ่าตัวตายและถ่ายทอดสด บีบีซีไทยตรวจสอบข้อมูลเฉพาะที่ปรากฏเป็นข่าว พบว่า มีคนไทยพยายามฆ่าตัวตายผ่านเฟซบุ๊กไลฟ์ทั้งที่สำเร็จและไม่สำเร็จ อย่างน้อย 14 ครั้งในรอบ 2 ปี

ตาย

6 ก.ย. 2559 ชายวัย 30 ปี อาชีพครูฝึกเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัย (รปภ.) บริษัทเอกชน ผูกคอเสียชีวิตภายในอพาร์ตเมนต์ ซ. พหลโยธิน 48 โดยก่อนเกิดเหตุเขาได้แพร่ภาพแบบสด ๆ ทางเฟซบุ๊ก เมื่อภรรยาที่เพิ่งแยกกันอยู่เห็นเข้าจึงรุดไปห้าม แต่พบว่าสามีเสียชีวิตแล้ว

26 ต.ค. 2559 ชายชาวกำแพงเพชร วัย 22 ปี ยิงตัวเสียชีวิตคาโซฟาในบ้านพัก อ.เมืองกำแพงเพชร ทั้งนี้เพื่อน ๆ บอกว่าเห็นเขาจัดเฟซบุ๊กไลฟ์ในอาการเคร่งเครียด ก่อนตัดสินใจเหนี่ยวไกปืน

22 เม.ย. 2560 พ่อวัย 21 ปี อาชีพพนักงานเช็คสินค้าของบริษัทเอกชน ถ่ายทอดภาพทางเฟซบุ๊กขณะกำลังแขวนคอบุตรสาววัย 11 เดือน แล้วผูกคอฆ่าตัวตายตามที่โรงแรมร้างใน อ.ถลาง จ.ภูเก็ต โดยภรรยาที่แยกทางกันเป็นผู้เห็นภาพจึงแจ้งตำรวจให้ช่วยตามหาลูกสาว แต่ไม่ทันกาลเพราะพบทั้งคู่กลายเป็นร่างไร้วิญญาณไปเสียแล้ว

2 ม.ค. 2561 เด็กสาววัย 18 ปี จ้างชายขี่รถจักรยานยนต์รับจ้างให้ถ่ายทอดสดผ่านเฟซบุ๊กขณะที่เธอปีนขึ้นไปนั่งบนขอบสะพานพระราม 8 กทม. พร้อมโพสต์ท่าถ่ายภาพ สลับกับหยิบสุราขึ้นกระดก ก่อนทิ้งตัวลงสู่แม่น้ำเจ้าพระยาไป

19 เม.ย 2561 ชายวัย 37 ปี อาชีพช่างสีบริษัทเอกชน ถ่ายทอดเหตุการณ์สดผ่านเฟซบุ๊กขณะยิงตัวเองตายที่ลานจอดรถคอนโดแห่งหนึ่งใน อ.บางพลี จ.สมุทรปราการ ท่ามกลางความตกใจของเพื่อน ๆ

27 เม.ย. 2561 หญิงวัย 16 ปีชาว จ.ราชบุรี ถ่ายทอดสดขณะแขวนคอฆ่าตัวตายโดยมารดาของเยาวชนหญิงคนนี้ระบุว่ามีปัญหาในเรื่องความรัก

3 ก.ค. 2561 อดีตนายทหารยศ "สิบตรี" วัย 32 ปี จัดเฟซบุ๊กไลฟ์ขณะพยายามผูกคอฆ่าตัวตายพร้อมลูกสาววัย 3 ขวบเพื่อประชดอดีตภรรยา ภายในบ้านพักในเขตเทศบาลนครหาดใหญ่ จ.สงขลา แต่เคราะห์ดีที่ญาติและเพื่อนฝูงเห็นเข้า จึงแจ้งตำรวจและหน่วยกู้ภัยเข้าช่วยเหลือสองพ่อลูกเอาไว้ได้ทัน

17 ก.ค. 2561 ชายชาวสงขลาวัย 40 ปี อาชีพขายกาแฟรถเข็น ผูกคอฆ่าตัวตายที่หน้าบ้านพักในเขตเทศบาลนครหาดใหญ่ จ.สงขลา แม้ญาติและเพื่อน ๆ จะเห็นเขาถ่ายทอดสดทางเฟซบุ๊ก แต่ไม่มีใครสามารถเข้าไปช่วยเหลือได้ทัน

13 ก.ย. 2561 นักธุรกิจโรงเรียนสอนดำน้ำที่เกาะเต่า วัย 47 ปี จัดเฟซบุ๊กไลฟ์ในช่วงเตรียมตัวก่อนยิงตัวเสียชีวิตบนเตียงนอนในบ้านพัก อ.เมือง จ.สุราษฎร์ธานี ในสภาพสวมชุดสำหรับขับขี่รถบิ๊กไบค์และสวมหมวกกันน็อกแบบเต็มหน้า

รอด

17 เม.ย. 2559 "เน วัดดาว" ในวัย 26 ปี ถ่ายทอดสดทางเฟซบุ๊กขณะใช้อาวุธปืนยิงตัวเองที่บ้านพักใน อ.บางบัวทอง จ.นนทบุรี โดยมีคนติดตามจำนวนมาก ทว่าเขาไม่ได้เสียชีวิต จึงถูกตำรวจแจ้งข้อหามีอาวุธปืนในครอบครองโดยไม่ได้รับอนุญาตและยิงอาวุธปืน ขณะที่เจ้าตัวยอมรับว่ามีความเครียดเรื่องหนี้สินและภรรยา

5 ม.ค. 2560 ชายวัย 28 ปี อาชีพผู้จัดการร้านอาหาร จัดเฟซบุ๊กไลฟ์ผูกคอตัวเองที่ต้นไม้ด้านหลังร้านอาหาร อ.เมืองอุบลราชธานี เคราะห์ดีที่เจ้าหน้าที่กู้ภัย ตำรวจ และลูกจ้างในร้านช่วยเหลือไว้ได้ทัน

19 ส.ค. 2560 หญิงชาว อ.บ้านโป่ง จ.ราชบุรี พยายามผูกคอฆ่าตัวตายในบ้านเช่าหลังหนึ่ง โดยได้รำพึงรำพันความลำบากในชีวิตและทำร้ายตัวเองผ่านเฟซบุ๊กไลฟ์ เคราะห์ดีที่เจ้าของร้านอาหารแห่งหนึ่งและเป็นเพื่อนของเธอทางเฟซบุ๊กบังเอิญเห็นการถ่ายทอดสดเข้า จึงแจ้งตำรวจเข้าช่วยเหลือไว้ได้ทัน

19 พ.ย. 2560 ชายชาวบุรีรัมย์วัย 28 ปี ถ่ายทอดสดผ่านเฟซบุ๊กขณะกำลังกรอกยาฆ่าแมลงหลายขวดที่เตรียมไว้เข้าปากตัวเองหวังฆ่าตัวตาย ก่อนที่จะสลบไป แต่โชคดีที่ตำรวจและพลเมืองดีช่วยกันนำตัวส่งโรงพยาบาลและล้างท้องได้ทัน

21 พ.ย. 2560 เยาวชนวัย 15 ปี ได้จัดเฟซบุ๊กไลฟ์จากโรงแรมแห่งหนึ่งใน จ.ร้อยเอ็ด แสดงให้เห็นภาพขณะแทงเข็มฉีดยา 15 เข็มเข้าไปที่แขนของตนเอง ก่อนที่ญาติ ๆ จะเข้ามาเคาะมาห้ามปรามเพราะเกรงเป็นอันตรายถึงแก่ชีวิต แล้วรีบนำตัวส่งโรงพยาบาล ทราบภายหลังว่ายาที่ฉีดเข้าไปเป็นวิตามินซี

สื่อกระแสหลักร่วมถ่ายสด 2 ครั้ง

นอกจาก 14 กรณีข้างต้นที่ผู้พยายามฆ่าตัวตายจัดให้มีการถ่ายทอดสดด้วยตนเอง ยังมีอีกอย่างน้อย 2 ครั้งที่สื่อกระแสหลักเป็นผู้เผยแพร่ภาพและเสียงแบบสด ๆ ผ่านแฟนเพจของตนเอง

ครั้งหนึ่ง คือ กรณีอาจารย์มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครวัย 60 ปี ผู้ก่อเหตุยิงเพื่อนอาจารย์เสียชีวิต 2 คน ก่อนหลบไปที่โรงแรมแห่งหนึ่งย่านสะพานควาย กทม. ซึ่งในขณะที่เจ้าหน้าที่ตำรวจ ครอบครัว และลูกศิษย์ช่วยกันเกลี้ยกล่อมให้เขายอมมอบตัว สื่อมวลชนบางแห่งได้ถ่ายทอดสดตลอดผ่านทางสถานีโทรทัศน์และเฟซบุ๊กไลฟ์ กระทั่งนาทีที่อาจารย์รายนี้ตัดสินใจลั่นไกปลิดชีพตัวเองเมื่อ 19 พ.ค. 2559

อีกครั้งที่สื่อบางสำนักไลฟ์เฟซบุ๊กเมื่อ 2 มี.ค. 2560 นาทีที่ชายวัย 65 ปีซึ่งอ้างตัวเป็นศิษย์วัดพระธรรมกาย จ.ปทุมธานี ผูกคอเสียชีวิตบนเสาส่งสัญญาณโทรศัพท์เคลื่อนที่ใกล้วัด เพื่อประท้วง คสช. ที่ไม่ยอมยกเลิกการใช้มาตรา 44 เปิดปฏิบัติการปิดล้อมตรวจค้นวัดพระธรรมกาย

ทำไมต้อง ถ่ายทอดสด

นพ. ยงยุทธ วงศ์ภิรมย์ศานติ์ หัวหน้ากลุ่มที่ปรึกษากรมสุขภาพจิต เคยกล่าวกับบีบีซีไทยว่าปรากฏการณ์ถ่ายทอดการเสียชีวิตผ่านเฟซบุ๊กเป็นปัญหาของการใช้สื่อสังคมออนไลน์

"คนที่มีปัญหาต้องการที่จะฟ้องร้องสังคมว่าปัญหาของเขาต้องมีคนรับผิดชอบ เพราะในขณะที่เราอยากจะทำร้ายชีวิตตัวเอง ก็รู้สึกว่าต้องมีคนอื่นมารับผิดชอบต่อเรื่องของเรา อีกด้านหนึ่งก็แสดงให้เห็นถึงความหมดหวัง ไม่รู้ว่าจะหาออกทางอย่างไรที่ดีกว่านี้"

จิตแพทย์ผู้นี้แนะนำอีกว่า หากพบผู้กำลังจะก่อเหตุ ขอให้ญาติหรือเพื่อนรีบติดต่อผู้ก่อเหตุเพื่อพูดคุยประวิงเวลา ให้ฉุกคิดถึงผลที่จะตามมา อีกทั้งรีบติดต่อเจ้าหน้าที่หน่วยฉุกเฉินให้เข้าไปแทรกแซงสถานการณ์โดยเร็วที่สุด

เฟซบุ๊กทำอะไรบ้างเพื่อสกัดกั้น

การประกาศความต่ายล่วงหน้า พร้อมถ่ายทอดให้คนทั้งที่รู้จักและไม่รู้จักได้เห็น "นาทีลาโลก" ของผู้คนแบบสด ๆ โดยเฉพาะกรณีพ่อแขวนคอลูกสาววัย 11 เดือน ก่อนปลิดชีพตัวเองตามไป ทำให้เฟซบุ๊กต้องออกแถลงการณ์แสดงความเสียใจต่อครอบครัวของผู้สูญเสีย และให้คำมั่นว่าจะไม่มีพื้นที่ในเฟซบุ๊กให้แก่การกระทำเช่นนี้

ปัญหานี้ไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะที่เมืองไทย แต่ยังมีอีกหลายกรณีทั่วโลก เฟซบุ๊กจึงตัดสินใจจ้างเจ้าหน้าที่ราว 3 พันคน คอยสอดส่องดูเนื้อหาที่เข้าข่ายสร้างความเกลียดชัง ละเมิดเด็ก และแสดงพฤติกรรมทำร้ายตัวเองซึ่งมีการถ่ายทอดสดผ่านเฟซบุ๊กไลฟ์

นายมาร์ค ซัคเคอร์เบิร์ก ประธานเจ้าหน้าที่บริหารและผู้ก่อตั้งเฟซบุ๊ก เคยระบุว่าเขา "หัวใจสลาย" ที่ได้เห็นภาพคนทำร้ายตัวเองและผู้อื่นผ่านวิดีโอที่มีการถ่ายทอดสดทางหน้าเฟซบุ๊ก เขารับปากจะหาวิธีทำให้การรายงานเนื้อหาที่เข้าข่ายดังกล่าวกระทำได้ง่ายขึ้น

ต่อมา เฟซบุ๊กก็ได้เพิ่ม "ปุ่ม" ให้ผู้ที่กำลังรับชมการถ่ายทอดสดคลิกเพื่อรายงานความไม่สบายใจได้ จากนั้นก็จะมีคำแนะนำให้กับผู้ที่กำลังรับชมอยู่ว่าสามารถช่วยเหลือผู้ที่กำลังไลฟ์อย่างไร

ทางการไทยทำอะไรบ้าง

สำนักงานตำรวจแห่งชาติ และกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ทำได้แค่ประสานงานไปยังเฟซบุ๊กให้ถอดคลิปวิดีโอที่มีเนื้อหาไม่เหมาะสมออกจากระบบคอมพิวเตอร์ และมีการติดต่อขอพูดคุยเพื่อหาแนวทางแก้ปัญหาไปหลายครั้ง แต่จนถึงขณะนี้ก็ยังไม่มีรูปธรรมใด ๆ