51 ปียิ่งลักษณ์ กับสถานะ “นารีพเนจร”

"วันเกิดปีนี้ เป็นปีแรกของดิฉันที่อยู่ในต่างประเทศ" และ "เป็นครั้งแรกที่ได้อยู่ฉลองวันเกิดกับพี่ชาย" น.ส.ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรี เคลื่อนไหวผ่านสื่อสังคมออนไลน์เป็นครั้งแรกในรอบ 300 วัน หลังเบี้ยวนัดศาล-หายตัวไปอย่างปริศนา ก่อนศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง นัดอ่านคำพิพากษาคดีปล่อยปละละเลยให้เกิดการทุจริตในโครงการรับจำนำข้าว เมื่อปีก่อน

ในวันเกิดปีที่ 51 เธอขอบคุณประชาชนที่ยังคิดถึง-ไม่ลืมกัน โดยส่งคำอวยพร ขนม ดอกไม้ รูปภาพ พร้อมกำลังใจและความห่วงใยให้เธอตามช่องทางต่าง ๆ

ขอบคุณ "ลูกชายสุดที่รัก" นายศุภเสกข์ อมรฉัตร ที่ฝากการ์ดที่ทำเองกับมือมาให้

และขอบคุณ "พี่ชาย" นายทักษิณ ชินวัตร ที่จัดเลี้ยงวันเกิดให้ถึง 2 มื้อ

"ดิฉันต้องขอขอบคุณพี่ชายที่ทำให้วันเกิดของดิฉันเป็นไปอย่างอบอุ่น พี่ชายบอกว่าให้ทำตัวให้มีความสุขเพื่อคนที่เรารักจะได้ไม่ต้องเป็นห่วง เพราะชีวิตทุกคนก็ต้องเผชิญกับความท้าทายในการดำรงชีวิต และท่านก็ให้เวลากับดิฉันทั้งวัน โดยเลี้ยงวันเกิดให้ทั้ง 2 มื้อ ซึ่งนับเป็นครั้งแรกที่ได้อยู่ฉลองวันเกิดกับพี่ชายหลังจากที่ไม่ได้พบกันเป็นเวลานาน รู้สึกดีใจและประทับใจมากค่ะ" น.ส.ยิ่งลักษณ์ระบุทางเฟซบุ๊กที่มีผู้ติดตามเกือบ 6 ล้านคน

เช่นเดียวกับนายทักษิณที่อวยพรวันเกิดน้องผ่านอินสตราแกรม โดยระบุตอนหนึ่งว่า "ขอให้น้องทำตัวให้มีความสุขอยู่กันในต่างแดน เพื่อคนที่รักเราในเมืองไทยจะได้ไม่ต้องกังวลใจ เพราะชีวิตทุกคนก็ต้องเผชิญกับความท้าทายในการดำรงชีวิต พี่จะดูแลน้อง ให้การใช้ชีวิตอยู่ในต่างแดนของเรามีคุณค่า และให้เป็นประโยชน์กับครอบครัวเราและคนที่รักเรา เมื่อเราได้มีโอกาสตอบแทนเขา"

อดีตนายกฯ ที่ตกเป็นผู้ต้องหาคดีการเมือง-อาญา-ละเมิด

น.ส.ยิ่งลักษณ์ไม่เพียงเป็นนายกรัฐมนตรีหญิงคนแรกของไทย แต่ยังพ่วงตำแหน่ง รมว.กลาโหมหญิงคนแรกด้วย แต่สุดท้ายรัฐบาลของเธอก็หมดอำนาจอย่างหมดรูปด้วย รัฐประหาร 22 พ.ค. 2557 โดยผู้บัญชาการทหารบก (ผบ.ทบ.) ที่ชื่อ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา

จากผู้ใต้บังคับบัญชา พลิกมาเป็นหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ผู้กำหนดชะตากรรม ของนายกฯ คนที่ 2 จากตระกูลชินวัตร

น.ส.ยิ่งลักษณ์ นายกรัฐมนตรีคนที่ 28 ตกเป็นผู้ถูกกล่าวหาทั้งคดีการเมือง-อาญา-ละเมิด จากคดีปล่อยปละละเลยให้เกิดการทุจริตโครงการรับจำนำข้าว

โทษทางการเมือง.. เธอเป็น นักการเมืองคนแรกที่ถูกถอดถอนกลางสภา เมื่อ 23 ม.ค. 2558 ด้วยมติสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) ที่มาจากการแต่งตั้งของ คสช. เป็นผลให้ต้อง "เว้นวรรคการเมือง 5 ปี"

โทษทางอาญา.. เธอเป็น "นักโทษหนีคดี" ในศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง หลังเบี้ยวนัดศาลเมื่อ 25 ส.ค. 2560 และหายตัวไปอย่างปริศนา ที่สุดศาลได้อ่านคำพิพากษาลับหลังจำเลยเมื่อ 27 ก.ย. 2560 โดยตัดสินโทษจำคุก 5 ปี ทว่าด้วย "เนื้อหาใหม่" ของพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ (พ.ร.ป.) ว่าด้วยวิธีพิจารณาคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง พ.ศ. 2560 ที่ปรับปรุงในยุค คสช. ทำให้คดีทุจริต ไม่มีอายุความ นั่นหมายความว่า "นารีพเนจร" ต้อง "หนีตลอดชีวิต"

"หวังว่าหลังวันเกิดจะมีสิ่งที่ดีเข้ามาบ้าง และหวังให้ปีหน้าจะมีโอกาสกลับมาทำบุญที่นี่อีกครั้ง" น.ส.ยิ่งลักษณ์กล่าวด้วยน้ำตานองหน้าในระหว่างให้สัมภาษณ์สื่อมวลชน หลังทำบุญวันคล้ายวันเกิดปีที่ 50 เมื่อ 21 มิ.ย. 2560 โดยหารู้ไม่ว่านั่นคือโอกาสสุดท้ายที่ได้ทำบุญวันเกิดในมาตุภูมิ

โทษทางละเมิด.. เธอเป็น "นายกฯ คนที่ 5" ของไทยที่ถูกยึดทรัพย์ ตามที่กระทรวงการคลังฟ้องให้รับผิดทางละเมิด ให้ชดใช้ค่าเสียหายจากโครงการจำนำข้าวเป็นเงิน 3.5 หมื่นล้านบาท แม้แต่คฤหาสน์หรูในซอยนวมินทร์ 111 ซึ่งถูกตีมูลค่าไว้กว่า 110 ล้านบาท และเคยเป็น "เรือนนอน" ของครอบครัวมายาวนาน ก็ไม่อาจรักษาเอาไว้ได้

ชินวัตร ขยับ - คสช. ป่วน?

นับจากตกที่นั่ง "นักโทษหนีคดี" น.ส.ยิ่งลักษณ์ไม่เคยออกมาสื่อสารใด ๆ ต่อสาธารณะ แม้ก่อนหน้านั้นแกนนำพรรคเพื่อไทยเคยคาดการณ์ว่าจะมีแถลงการณ์จาก "นายกฯ ผู้น้อง" เมื่อถึงเวลาที่เหมาะสม แต่โดยข้อเท็จจริงมีเพียง "นายกฯ ผู้พี่" ที่ทั้งทวีตข้อความ ให้สัมภาษณ์สื่อ และสื่อสารกับคนการเมืองใกล้ชิดโจมตีรัฐบาล คสช. เป็นระยะ ๆ ทว่าได้หลีกเลี่ยงจะพูดถึงอนาคตน้องสาวโดยตรง

อย่างไรก็ตามการปรากฏภาพถ่ายของ น.ส.ยิ่งลักษณ์ในอิริยาบถต่าง ๆ อาทิ ไปชอปปิ้งที่ลอนดอน, ทำฟันในดูไบ, กินเกาลัดที่ปักกิ่ง ได้ทำให้รัฐบาล คสช. เสียสมาธิไม่น้อย

"ขณะนี้ประเทศไทยมี 2 คนขยับอยู่ต่างประเทศ แต่กลับทำให้คนป่วนไปหมดในประเทศ ส่วนตัวจึงไม่รู้ว่ามันเกิดอะไรขึ้น" พล.อ.ประยุทธ์กล่าวเมื่อ 12 ก.พ. 2561 หลังปรากฏข่าวนายทักษิณและ น.ส.ยิ่งลักษณ์ฉลองเทศกาลตรุษจีนที่ประเทศจีน

จากการตรวจสอบของบีบีซีไทยพบว่า ในรอบเกือบปีที่ผ่านมา มีผู้พบความเคลื่อนไหวของ น.ส.ยิ่งลักษณ์ในอย่างน้อย 9 เมือง จาก 6 ประเทศ โดยถือหนังสือเดินทาง (พาสปอร์ต) ของประเทศอื่น หลังทางการไทยยกเลิกพาสปอร์ตทั้ง 4 เล่มของเธอ ตั้งแต่ ต.ค. 2560 ที่ผ่านมา

คนแรกที่ออกมาเปิดเผยแหล่งกบดานของ น.ส.ยิ่งลักษณ์ก็คือ พล.อ.ประยุทธ์นั่นเอง ซึ่งยอมเปิดปากพูดถึงเรื่องนี้ในวันที่ 28 ก.ย. 2560 หรือ 1 วันหลังศาลอ่านคำพิพากษาว่าอดีตนายกฯ ไปพำนักอยู่นครดูไบ ประเทศสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์

อีกคนคือ นายดอน ปรมัตถ์วินัย รมว.ต่างประเทศ ที่ออกมายอมรับว่าทราบตั้งแต่ ก.ย. 2560 ว่า น.ส.ยิ่งลักษณ์ไปพำนักอยู่ที่ประเทศอังกฤษ หลังมี "ภาพหลุด" ขณะเดินอยู่ในห้างสรรพสินค้าในกรุงลอนดอนช่วงส่งท้ายปีเก่า โดยบอกว่า "รมว.ต่างประเทศอังกฤษเป็นคนเล่าให้ฟัง แต่ไม่เห็นตัว"

ต่อมาในเดือน พ.ค. 2561 คนใกล้ชิดอดีตนายกฯ เปิดเผยกับบีบีซีไทยว่า น.ส.ยิ่งลักษณ์ได้วีซ่าเข้าพำนักในอังกฤษเป็นระยะเวลา 10 ปี ซึ่งมีเสรีภาพในการเดินทางมากกว่าสถานะ "ผู้ลี้ภัย" ของอังกฤษ

ผ่านมาถึงปัจจุบัน ความหวังในการขอตัว น.ส.ยิ่งลักษณ์ในฐานะ "ผู้ร้ายข้ามแดน" จากมิตรประเทศยังริบหรี่ ด้วยเพราะยังไม่ปรากฏชื่อเธอในบัญชี "ประกาศจับ" ของตำรวจสากล (อินเตอร์โพล) พร้อมกับเสียงซุบซิบในหมู่นักการทูตตะวันตกในไทยว่าสิ่งสุดท้ายที่ คสช. อยากได้ คือ "ให้ยิ่งลักษณ์กลับไทย"

ฉลองวันเกิดนอกบ้านเกิด

มาถึงวันเกิดปีที่ 51 ของ น.ส.ยิ่งลักษณ์ นายทักษิณประกาศ "จัดเต็ม" ให้น้องสาวในยามต้องอยู่ "ไกลบ้าน"

"อดีตนายกฯ ทักษิณคงอยากทำอะไรให้น้องบ้าง เพราะเข้าใจหัวอกคนที่กลับบ้านเกิดไม่ได้ ซึ่งนี่ถือเป็นครั้งแรกของอดีตนายกฯ ยิ่งลักษณ์ งานนี้ทราบว่าเชิญเฉพาะญาติสนิท และคนใกล้ชิดไม่กี่คนไปร่วมงานที่บ้านพักในกรุงลอนดอน" แหล่งข่าวจากพรรคเพื่อไทยกล่าว

ครั้งหนึ่ง น.ส.ยิ่งลักษณ์เคยร้องเพลง "เพลงของเธอ" มอบให้พี่ชายเป็นของขวัญวันเกิด พร้อมพรรณนาความรู้สึกในช่วงติดเงื่อนไขห้ามออกนอกประเทศระหว่างสู้คดีในศาลฎีกาฯ ส่วนพี่ชายก็เดินทางไปได้ทุกประเทศ ยกเว้นประเทศไทย ว่า "มันทรมานมาก"

ไม่ว่าบังเอิญหรือจงใจ การจัดงานฉลองวันเกิดให้ น.ส.ยิ่งลักษณ์ เกิดขึ้นในจังหวะเดียวกับที่ พล.อ.ประยุทธ์เดินสายทัวร์ยุโรป 20-26 มิ.ย. และได้เข้าพบนางเทรีซา เมย์ นายกรัฐมนตรีอังกฤษ ที่ทำเนียบหมายเลข 10 ถนนดาวน์นิ่ง โดยถือเป็นครั้งแรกที่ผู้นำจากการรัฐประหารมีโอกาสจับเข่าคุยกับผู้นำประเทศต้นแบบประชาธิปไตยของโลก ท่ามกลางเสียงเชียร์-เสียงชังของคนไทยในประเทศอังกฤษที่มารอต้อนรับ-ประท้วง พล.อ.ประยุทธ์

ก่อนเดินทางไปลอนดอน พล.อ.ประยุทธ์ถูกผู้สื่อข่าวถามว่า การขอส่งตัว 2 พี่น้องตระกูลชินวัตรในฐานะ "ผู้ร้ายข้ามแดน" จะถูกหยิบยกมาเป็นหนึ่งในประเด็นหารือกับนางเมย์หรือไม่ คำตอบของเขาคือ "เรื่องอื่น ๆ ผมคงจะไม่ไปหารือ ระดับนายกรัฐมนตรีคงไม่ต้อง เป็นเรื่องของหน่วยราชการที่จะต้องประสานและดำเนินการอยู่"

ขณะเดียวกัน วันเกิดของ น.ส.ยิ่งลักษณ์ยังอยู่ในระหว่าง "2 วันสำคัญ" ของ พล.อ.ประยุทธ์ เนื่องจากวันที่ 20 มิ.ย. เป็นวันครบรอบวันคล้ายวันเกิดปีที่ 64 ของนางนราพร ส่วนวันที่ 22 มิ.ย. เป็นวันครบรอบการแต่งงานปีที่ 34 ปีของทั้งคู่ ในการทัวร์ยุโรปหนนี้จึงไม่ปรากฏเงาศรีภริยาข้างกาย พล.อ.ประยุทธ์แต่อย่างใด

ต่อมา พล.ท.สรรเสริญ แก้วกำเนิด โฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ได้ชี้แจงสาเหตุที่ภริยานายกฯ ไม่ได้ร่วมคณะไปด้วย เพราะต้องอยู่รอรับแจกันดอกไม้พระราชทาน เนื่องในโอกาสวันคล้ายวันเกิด อีกทั้งเป็นช่วงที่แพทย์แนะนำให้พักผ่อนเพื่อเข้ารับการผ่าตัดเล็กด้วย