เทียนอันเหมิน : หลี่ เจียฉี ราชาลิปสติกจีนจุดกระแสเหตุสังหารหมู่ที่จัตุรัสในกรุงปักกิ่ง

หลี่ เจียฉี เป็นหนึ่งในผู้มีชื่อเสียงมากที่สุดบนโลกออนไลน์ของจีน เขามีผู้ติดตามมากถึง 64 ล้านคน นักไลฟ์สดคนนี้โชว์ขายสินค้าตั้งแค่ผลิตภัณฑ์บำรุงผิว เครื่องประดับ ไปจนถึงเครื่องสำอาง เขาเคยทำสถิติขายลิปสติกได้มากถึง 15,000 แท่ง ภายในการไลฟ์เพียงครั้งเดียว นั่นเป็นจุดเริ่มต้นให้ผู้คนเรียกเขาว่า "ราชาลิปสติก"

เมื่อวันศุกร์ที่ผ่านมา ขณะที่หลี่กำลังไลฟ์สดตามปกติ จู่ ๆ การถ่ายทอดก็ถูกตัดจบโดยทันที

นักไลฟ์สดวัย 30 ปี ผู้มีเสียงอ่อนนุ่มและใบหน้าถอดแบบมาจากไอดอลเกาหลีใต้ กำลังโชว์เค้กท่อนไม้ รสวานิลลา ขณะไลฟ์ขายขนม

เค้กที่ว่ามีลักษณะคล้ายกับรถถัง ส่วนล้อทำมาจากขนมโอรีโอ ส่วนปืนใหญ่ทำมาจากเวเฟอร์

ไลฟ์ดังกล่าวถ่ายทอดสดออกไปช่วงเย็นของวันที่ 3 มิถุนายน ซึ่งเป็นวันก่อนหน้าวันครบ 33 ปี เหตุการณ์สังหารหมู่ที่จัตุรัสเทียนอันเหมินเพียงหนึ่งวันเท่านั้น

ในวันครบรอบเหตุการณ์ชาวจีนทั่วโลกต่างออกมาจุดเทียนรำลึกถึงโศกนาฏกรรมครั้งนั้น ภาพที่ติดตาหลายคนคึอขบวนรถถังกำลังเคลื่อนเข้าสู่จัตุรัสเทียนอันเหมิน ซึ่งเป็นจุดที่กองทัพยิงกลุ่มผู้สนับสนุนประชาธิปไตยนับพันคน ที่ปักหลักประท้วงมานานนับเดือน

ภาพที่ได้รับการจดจำมากที่สุดภาพหนึ่งคือภาพที่ชื่อว่า 'ชายรถถัง' (Tank Man) ซึ่งเป็นภาพของชายคนหนึ่งในมือถือถุงหิ้วใส่ของ เขากำลังเผชิญหน้ากับขบวนรถถังเพื่อขัดขวางการกระชับพื้นที่ แต่ต่อมาชายคนนี้ถูกลากออกไป ไม่มีใครรู้ว่าเกิดอะไรขึ้นกับเขา ไม่มีใครรู้ด้วยซ้ำว่าเขาคือใคร

ไม่มีใครทราบตัวเลขผู้เสียชีวิตที่แท้จริงในเหตุการณ์ครั้งนั้น มีเพียงตัวเลขประเมินว่า มีผู้เสียชีวิตระหว่างหลักหลายร้อยคน ถึง 3,000 คน

ในจีนแผ่นดินใหญ่ เรื่องราวเกี่ยวกับสิ่งที่เกิดขึ้นในวันที่ 4 มิถุนายนเป็นหัวข้อที่พูดไม่ได้ รัฐบาลควบคุมการกล่าวถึงการประท้วงและเหตุนองเลือดอย่างเข้มข้นในโลกออนไลน์

ความสับสนและคำถาม

คนจีนรุ่นใหม่เติบโตขึ้นมาโดยไม่ได้เรียนรู้เกี่ยวกับการสังหารหมู่ครั้งนั้น และคนรุ่นใหม่ทั้งในรุ่นมิลเลนเนียลไปจนถึงเจนซี เป็นหนึ่งในผู้ชมไลฟ์เมื่อวันศุกร์รวมถึงไลฟ์อื่น ๆ ของราชาลิปสติก

หลี่ ไม่สามารถกลับมาไลฟ์ต่อได้อีกครั้งหลังจากสัญญาณตัดลง เขาเข้าไปโพสต์อธิบายในบัญชีเวยโป๋ของตัวเองภายหลังว่ามีปัญหาทางเทคนิค

แต่การหายตัวไปของเขาทำให้สังคมยิ่งตั้งคำถามมากขึ้น หลี่ ไม่ได้ไลฟ์สดมาแล้วถึง 3 ครั้ง ทั้ง ๆ ที่เป็นช่วงเทศกาลช้อปปิ้งออนไลน์ที่ใหญ่ที่สุดของปี

คนบางส่วนใช้เวลาไม่นานก็เข้าใจว่าทำไมหลี่ถึงถูกเซนเซอร์ ขณะที่อีกกลุ่มเสมือนได้รับรู้ความจริงใหม่ ๆ

"รถถังหมายถึงอะไร" หนึ่งในผู้ชมที่สบสันของเขาถามขึ้นมา

ผู้ชมอีกคนเสริมว่า "แค่ไลฟ์สดขายขนมมันจะมีอะไรผิดไปได้"

ผู้ใช้งานโซเชียลมีเดียคนอื่น ๆ ตอบคำถามผู้ชมที่เต็มไปด้วยข้อสงสัยเหล่านี้ว่าให้ทักพวกเขามาในข้อความส่วนตัว ขณะที่อื่น ๆ ใช้ภาษาลับในการเอ่ยถึงการหายตัวไปของหลี่

การถกเถียงยังดำเนินต่อไปตลอดช่วงสุดสัปดาห์ที่ผ่านมา และในที่สุดกองทัพเซ็นเซอร์ของจีนก็ตามเรื่องราวทั้งหมดทัน

บัญชีของหลี่ หายไปจากระบบการค้นหาบนเถาเป่า ซึ่งเป็นแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซที่หลี่ใช้ไลฟ์สดรายการของตัวเอง ไม่เพียงเท่านั้น ภาพเค้กท่อนไม้ที่เป็นรูปรถถังก็หายไปจากโซเชียลมีเดียของจีนทั้งหมดเช่นกัน

เหล่าผู้ที่ไม่ทันเห็นภาพของเค้กรถถังนั้นต่างพากันถามว่า "เค้กนั่นมีรูปร่างหน้าตาเป็นยังไง ถ้าใครมีรูปช่วยส่งให้ดูได้ไหม ฉันค้นหาตั้งนานแต่ก็ไม่เจอเลย"

มีคนหนึ่งเข้าไปตอบว่า "บัญชีของเราจะตกอยู่ในอันตรายแน่ถ้าส่งรูปนั้นไปให้คุณในข้อความส่วนตัว ใครจะกล้า"

จุดยืนทางการเมืองหรือการจัดฉาก

คนส่วนใหญ่ในโลกออนไลน์แทบไม่เชื่อว่าหลี่ จะออกมาแสดงจุดยืนทางการเมือง

หลายฝ่ายมองว่า ด้วยสถานะผู้มีชื่อเสียงของหลี่ เขาทราบดีว่าจะต้องคำนึงถึงความอ่อนไหวทางการเมืองและไม่ไปยุ่งกับเรื่องไม่ควรยุ่งอย่างไร อีกทั้งตัวหลี่เองก็ไม่เคยแสดงออกถึงจุดยืนทางการเมืองมาก่อนเช่นกัน

บางคนยังบอกว่าหลี่เองก็เป็นหนึ่งในกลุ่มคนที่ไม่ได้รับรู้ถึงเหตุการณ์สังหารหมู่ที่จัตุรัสเทียนอันเหมิน

แฟนคลับของหลี่ถึงกับมองว่าทั้งหมดเป็นการจัดฉากจากคู่แข่งที่ต้องการทำลายราชาไลฟ์สดผู้นี้ โดยเค้กก้อนดังกล่าวอาจถูกลักลอบใส่เข้ามาในไลน์ขนมที่หลี่จะต้องพูดถึงไลฟ์สดก็เป็นได้

ในคลิปที่มีการส่งต่อจนเป็นไวรัลไปทั่วโลกออนไลน์ของจีน ปรากฏช่วงเวลาก่อนที่หลี่จะยกเค้กก้อนดังกล่าวขึ้นมา หน้าตาของเขาดูประหลาดใจกับเค้กก้อนนั้นตอนที่กำลังอ่านรายละเอียดของมัน

ผู้ช่วยของเขาประกาศออกมาจากด้านหลังโดยระบุว่าทีมงานมีสินค้าลักษณะเหมือนรถถังมาขาย หลี่ หัวเราะแล้วพูดว่า "อะไรนะ รถถังเหรอ" จากนั้นพิธีกรร่วมของเขาพูดว่า "มาดูกันว่าหลี่ เจียฉี และฉันจะยังอยู่รอดไหมตอนห้าทุ่ม"

ไลฟ์ดังกล่าวถูกตัดสัญญาณไปตอนสามทุ่ม

ในโลกการไลฟ์สดแข่งขันกันสูงมากของจีน อุตสาหกรรมนี้มีมูลค่านับล้านล้าน เรื่องอื้อฉาวครั้งนี้ของหลี่ เกิดขึ้นเพียงไม่กี่เดือนหลังจากที่คู่แข่งของเขาสองคนตกเป็นเหยื่อของทางการจีนในประเด็นการเลี่ยงภาษี

ผู้ใช้งานคนหนึ่งคอมเมนต์ว่า "เว่ย หยา [นักไลฟ์สดอีกคนหนึ่ง] จากไปแล้ว หลี่ เจียฉี กลายเป็นเจ้าใหญ่เพียงคนเดียว เขาเลยตกเป็นเป้า"

ขณะที่ผู้ใช้งานอีกคนกล่าวว่า "ฉันคิดว่าคนในทีมของเขาเป็นหนอนบ่อนไส้ หรือไม่บริษัทอื่น ๆ ก็จงใจทำให้เขาเคราะห์ร้าย"

เมื่อหลี่กลับมาไลฟ์อีกครั้ง การถกเถียงเรื่องนี้คงยุติลง แต่ว่าตอนนี้คำถามเหล่านี้ยังคงอยู่

"ทำไมเขาถึงตกอยู่ในอันตรายทันทีทันควันเพียงแค่โชว์เค้กก้อนนั้น เราต้องระมัดระวังกับรูปร่างของเค้กขนาดนี้เลยเหรอ เกิดอะไรขึ้นกับประเทศนี้" ผู้ใช้งานบัญชีเวยโป๋คนหนึ่งเขียน

สำหรับอีกหลายคน เรื่องอื้อฉาวครั้งนี้ทำให้พวกเขาได้เข้าถึงประวัติศาสตร์ดำมืดที่แทบไม่เคยรู้อะไรเลยมาก่อน

"ต้องขอบคุณหลี่ ตอนนี้ฉันได้รู้ประวัติศาสตร์นั้นแล้ว" ผู้ใช้งานเวยโป๋คนหนึ่งเขียน