เทเลแกรม: รูปโป๊เปลือยของผู้หญิงจำนวนมากถูกเผยแพร่โดยไม่ได้รับความยินยอม

การสืบสวนสอบสวนของบีบีซีพบว่า มีภาพส่วนตัวของผู้หญิงจำนวนมากถูกเผยแพร่เพื่อคุกคาม สร้างความอับอาย และขู่กรรโชก พวกเธอ ผ่านทางแอปพลิเคชันเทเลแกรม (Telegram)

คำเตือน : บทความนี้มีเนื้อหาเกี่ยวกับเพศ

ในชั่วเวลาเพียงไม่นาน ซารา ได้พบว่า ภาพเปลือยของเธอรั่วไหลและถูกส่งต่อในเทเลแกรม แล้วชีวิตของเธอก็เปลี่ยนไป มีการใส่ข้อมูลบัญชีเฟซบุ๊กและอินสตาแกรมของเธอ รวมถึงหมายเลขโทรศัพท์ลงไป แล้วจู่ ๆ ก็มีผู้ชายที่ไม่เธอไม่รู้จักติดต่อมาขอดูภาพเพิ่ม

"พวกเขาทำให้ฉันรู้สึกว่า ฉันเป็นโสเพณี เพราะ [พวกเขาเชื่อว่า] ฉันแชร์รูปส่วนตัวของฉันเอง มันทำให้ฉันรู้สึกไร้ค่าในฐานะผู้หญิงคนหนึ่ง" เธอกล่าว

ซารา ซึ่งไม่ใช่ชื่อจริงของเธอ ได้ส่งภาพนี้ให้กับคนคนหนึ่ง แต่มันกลับมาปรากฏอยู่ในกลุ่มเทเลแกรมที่มีผู้ติดตาม 18,000 คน หลายคนอยู่ในย่านที่เธอพักอาศัยอยู่ในกรุงฮาวานาของคิวบา ตอนนี้เธอรู้สึกกลัวว่าคนแปลกหน้าตามท้องถนนอาจจะเคยเห็นภาพเปลือยของเธอ

"ฉันไม่อยากออกไปไหน ฉันไม่อยากจะติดต่อกับเพื่อน ๆ ความจริงก็คือ ฉันรู้สึกทุกข์ใจมาก"

เธอไม่ได้เผชิญเรื่องนี้เพียงลำพัง หลังจากตรวจสอบแอปพลิเคชันเป็นเวลานานหลายเดือน เราพบกลุ่มและช่องขนาดใหญ่จำนวนมากที่แชร์ภาพหลุด หรือภาพที่ถูกแอบขโมยมา หรือแอบถ่ายมาของผู้หญิงจำนวนมากอย่างน้อยใน 20 ประเทศ แทบไม่ปรากฏหลักฐานว่า ทางเทเลแกรมได้พยายามจัดการกับปัญหานี้

ห่างจากคิวบาไปหลายพันกิโลเมตร นิการ์กำลังปรับตัวกับชีวิตใหม่

เธอมาจากอาเซอร์ไบจาน แต่เธอบอกว่า เธอจำเป็นต้องอพยพออกจากแผ่นดินเกิดของเธอ ในปี 2021 คลิปวิดีโอที่เธอกำลังมีเพศสัมพันธ์กับสามีถูกส่งไปให้คนในครอบครัวของเธอ จากนั้นก็ถูกโพสต์ลงในกลุ่มทางเทเลแกรม

"แม่ฉันเริ่มร้องไห้และบอกฉันว่า 'มีคลิปวิดีโอคลิปหนึ่ง มันถูกส่งมาให้แม่'" แม่บอกว่า "แม่เสียใจมาก ใจแตกสลาย"

คลิปวิดีโอนั้นถูกเผยแพร่ในกลุ่มที่มีสมาชิก 40,000 คน ในคลิปมีการเบลอใบหน้าของผู้ชายซึ่งในขณะนี้กลายเป็นอดีตสามีของนิการ์ แต่กลับเห็นหน้าของเธออย่างชัดเจน

เธอเชื่อว่า อดีตสามีของเธอแอบถ่ายคลิปนี้เพื่อขู่กรรโชกพี่ชายของเธอ ซึ่งเป็นผู้ที่วิพากษ์วิจารณ์ประธานาธิบดีอาเซอร์ไบจานคนสำคัญ เธอบอกว่า มีคนบอกแม่ของเธอว่า จะมีการปล่อยคลิปนี้ทางเทเลแกรม ถ้าพี่ชายของเธอไม่หยุดการเคลื่อนไหว

"พวกเขามองคุณ ราวกับว่า คุณคือความน่าอับอาย ใครจะสนว่า คุณแต่งงานแล้วล่ะ" นิการ์กล่าว

นิการ์บอกว่า เธอได้พบกับอดีตสามีเพื่อสอบถามเกี่ยวกับคลิปวิดีโอนี้ และเขาปฏิเสธว่า ไม่ได้ถ่ายมัน เราพยายามที่จะขอความเห็นจากเขา แต่เขาไม่ตอบกลับ

นิการ์ยังคงพยายามที่มีชีวิตก้าวผ่านไปให้ได้ "ฉันกลับมาเป็นปกติไม่ได้ ฉันพบนักบำบัดสัปดาห์ละ 2 ครั้ง" เธอกล่าว "พวกเขาบอกว่า ไม่มีอะไรดีขึ้นเลย พวกเขาถามว่า ฉันลืมมันได้ไหม และฉันบอกว่า ไม่"

กรณีภาพของนิการ์และซารา ต่างก็มีการแจ้งเรื่องกับทางเทเลแกรมแล้ว แต่เทเลแกรมไม่ได้ตอบสนองใด ๆ เรื่องที่พวกเธอเผชิญไม่ได้ต่างจากคนจำนวนมาก

บีบีซีได้จับตามองช่อง 18 ช่องและกลุ่ม 24 กลุ่มทางเทเลแกรมในหลายประเทศ ตั้งแต่รัสเซียไปจนถึงบราซิล และเคนยาไปจนถึงมาเลเซีย มีจำนวนผู้ติดตามรวมเกือบ 2 ล้านคน

รายละเอียดส่วนบุคคลอย่างที่อยู่ และหมายเลขโทรศัพท์ของพ่อแม่ถูกโพสต์คู่กับภาพที่เห็นอย่างชัดเจน

เราเห็นผู้ดูแลกลุ่มหลายคนขอให้สมาชิกส่งภาพส่วนตัวของอดีตคนรัก เพื่อนร่วมงาน หรือเพื่อนนักศึกษาไปยังบัญชีอัตโนมัติบัญชีหนึ่ง เพื่อที่พวกเขาจะได้นำมาเผยแพร่ต่อได้ โดยไม่เปิดเผยตัวตนผู้ส่ง

ตอนนี้ เทเลแกรมบอกว่า มีผู้ใช้งานที่เคลื่อนไหวอยู่มากกว่า 500 ล้านคนทั่วโลก นั่นคือตัวเลขที่มากกว่าผู้ใช้งานทวิตเตอร์ โดยหลายคนเข้ามาใช้งานเพราะการให้ความสำคัญกับความเป็นส่วนตัวของเทเลแกรม

ผู้ใช้งานหลายล้านคนจากวอตส์แอปป์ (Whatsapp) ซึ่งเปลี่ยนแปลงเงื่อนไขความเป็นส่วนตัว ได้หันมาใช้งานเทเลแกรมในเดือน ม.ค. 2021

เทเลแกรมได้รับความนิยมมาเป็นเวลานานแล้วในกลุ่มผู้ประท้วงเรียกร้องประชาธิปไตยในหลายประเทศที่มีการปิดกั้นสื่อ ผู้ใช้สามารถโพสต์ข้อมูลโดยไม่ต้องเปิดเผยชื่อหรือหมายเลขโทรศัพท์ และสร้างกลุ่มสาธารณะหรือกลุ่มส่วนตัวที่มีสมาชิกได้ถึง 200,000 ราย หรือสร้างช่องที่สามารถส่งข้อมูลให้กับผู้คนได้ไม่จำกัดจำนวน

แม้ว่าเทเลแกรมจะมีชื่อเสียงด้านความเป็นส่วนตัว แต่มีเพียง "ช่องสนทนาลับ" เท่านั้นที่มีการเข้ารหัสระหว่างคู่สนทนา ซึ่งทำให้มั่นใจว่า มีแต่คู่สนทนาเท่านั้นที่อ่าน

ข้อความที่ส่งถึงกันได้ นั่นคือการตั้งค่าเริ่มต้นการใช้งานในแอปพลิเคชันสนทนาหลายแอปพลิเคชันอย่าง ซิกแนล (Signal) และวอตส์แอปป์ (Whatsapp)

เทเลแกรมยังดึงดูดผู้ใช้งานจำนวนมากที่ต้องการพื้นที่ที่ไม่มีกฎเกณฑ์ควบคุมมากนัก รวมถึงคนที่ถูกห้ามใช้งานจากแพลตฟอร์มอื่น ๆ

นาตาเลีย คราปิวา ที่ปรึกษาด้านกฎหมายเทคโนโลยีของแอ็กเซสส์ นาว (Access Now) กลุ่มสิทธิดิจิทัล กล่าวว่า "เทเลแกรมและเจ้าของเทเลแกรมระบุว่า พวกเขาไม่ต้องการจะตรวจสอบผู้ใช้งาน"

การวิจัยของเราเผยให้เห็นแนวทางที่ไม่จริงจังในการควบคุมดูแลทำให้เทเลแกรมกลายเป็นแหล่งในการเผยแพร่ภาพลับ

เทเลแกรมไม่ได้มีนโยบายที่จัดการกับการเผยแพร่ภาพลับโดยไม่ได้รับความยินยอมโดยเฉพาะ แต่เงื่อนไขในการใช้บริการเทเลแกรมทำให้ผู้ใช้งานต้องยอมรับที่จะ "ไม่โพสต์เนื้อหาลามกอนาจารที่ผิดกฎหมายบนช่องเทเลแกรมที่สาธารณชนเข้าชมได้, โปรแกรมอัตโนมัติ เป็นต้น"

เทเลแกรมยังอนุญาตให้ผู้ใช้งานแจ้งเรื่องเกี่ยวกับเนื้อหาลามกอนาจารที่พบเห็นทางช่องและกลุ่มต่าง ๆ ทั้งที่เป็นส่วนตัวและสาธารณะในเทเลแกรมได้ด้วย

ในการทดสอบว่า เทเลแกรมบังคับใช้นโยบายเหล่านี้อย่างจริงจังแค่ไหน เรารายงานภาพ 100 ภาพว่า เป็นภาพลามกอนาจารผ่านช่องทางในแอปพลิเคชัน หนึ่งเดือนผ่านไป ภาพ 96 ภาพในจำนวนนั้นยังเข้าชมได้อยู่ เราไม่สามารถหาภาพที่เหลืออีก 4 ภาพได้ เพราะมันอยู่ในกลุ่มที่เราไม่สามารถเข้าได้อีกต่อไป

ที่น่ารำคาญใจคือ ขณะที่เรากำลังตรวจสอบกลุ่มเหล่านี้ มีบัญชีผู้ใช้งานจากรัสเซียพยายามที่จะขายแฟ้มที่มีคลิปวิดีโอล่วงละเมิดเด็กให้แก่เราในราคาน้อยกว่าค่ากาแฟ 1 ถ้วยเสียอีก

เราแจ้งเรื่องนี้แก่ทางเทเลแกรมและตำรวจนครบาล แต่ 2 เดือนต่อมา โพสต์ดังกล่าวและช่องนั้นยังคงอยู่เช่นเดิม มีการลบบัญชีดังกล่าวหลังจากที่เราติดต่อไปทางทีมสื่อของเทเลแกรมเท่านั้น

ทั้งที่มีการควบคุมดูแลที่ไม่เข้มงวดนัก แต่เทเลแกรมก็ดำเนินการกับเนื้อหาบางอย่าง

หลังจากแอปเปิล (Apple) ถอดเทเลแกรมออกจากแอปสโตร์ของแอปเปิลไม่นาน เนื่องด้วยวิดีโอต่าง ๆ อย่างที่เราได้รับการเสนอขาย เทเลแกรมได้ดำเนินการเชิงรุกมากขึ้นในเกี่ยวกับภาพล่วงละเมิดเด็ก เทเลแกรมยังได้ร่วมมือกับสำนักงานตำรวจสหภาพยุโรป หรือ ยูโรโพล ในปี 2019 เพื่อกำจัดเนื้อหาของกลุ่มที่เรียกตัวเองว่า รัฐอิสลาม (Islamic State--IS) จำนวนมาก ที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วทางเทเลแกรม

"เรารู้ว่า เทเลแกรมสามารถลบและได้ลบเนื้อหาที่เกี่ยวข้องกับการก่อการร้าย หรือเนื้อหาการเมืองสุดโต่งบางประเภทออกไป" ดร.อาเลียกซานเดอร์ เฮอราซิเมนกา นักวิจัยที่สถาบันอินเทอร์เน็ตอ็อกซ์ฟอร์ด (Oxford Internet Institute) กล่าว

แต่การลบภาพลับส่วนตัวดูเหมือนว่า จะไม่ใช่เรื่องที่เทเลแกรมให้ความสำคัญในลำดับต้น ๆ

เราได้พูดคุยกับผู้ควบคุมดูแลเนื้อหาของเทเลแกรม 5 คน โดยไม่เปิดเผยตัวตน พวกเขาบอกเราว่า พวกเขาได้รับแจ้งเรื่องจากผู้ใช้งานผ่านทางระบบอัตโนมัติ ซึ่งพวกเขาบอกว่า พวกเขาจะแยกประเภทว่า เป็น "สแปม" และ "ไม่ใช่สแปม"

พวกเขาบอกว่า พวกเขาไม่ได้ค้นหาภาพลับในเชิงรุก และเท่าที่พวกเขาทราบ เทเลแกรมไม่ได้ใช้ปัญญาประดิษฐ์ในการทำงานนี้เช่นกัน การขาดการดำเนินการเช่นนี้ ได้ทำให้ผู้หญิงบางคนต้องจัดการเรื่องนี้ด้วยตัวเอง

โจอันนา พบภาพเปลือยของเธอตั้งแต่ตอนที่เธออายุ 13 ปี ในกลุ่มเทเลแกรมของชาวมาเลเซียที่ฉาวโฉ่กลุ่มหนึ่ง

เธอได้สร้างบัญชีเทเลแกรมปลอมเพื่อเข้าร่วมกลุ่มนี้ ซึ่งเธอได้แอบค้นหาภาพเปลือยและแจ้งเรื่องร้องเรียน เธอยังเปิดเผยเรื่องนี้กับเพื่อน ๆ ของเธอด้วย

ท่ามกลางแรงกดดันจากสื่ออย่างหนักหน่วง ในที่สุดกลุ่มดังกล่าวก็ต้องปิดตัวลง แต่ในช่วงที่มีการสอบสวนเรื่องนี้ เราพบว่า ได้มีการสร้างกลุ่มที่เหมือนกันนี้อย่างน้อย 2 กลุ่ม เผยแพร่ภาพประเภทเดียวกันนี้

"บางครั้งคุณแค่รู้สึกว่า ทำอะไรไม่ได้ เพราะเราได้พยายามอย่างมากในการกำจัดกลุ่มเหล่านี้ไป แต่พวกมันก็ยังคงกลับมา บอกตามตรง ฉันเองก็ไม่รู้ว่า จะมีวันจบสิ้นไหม" โจอันนา กล่าว

เทเลแกรม ปฏิเสธการให้สัมภาษณ์กับเรา แต่ในแถลงการณ์ เทเลแกรมแจ้งเราว่า ได้มีการสังเกตการณ์เชิงรุกในพื้นที่สาธารณะต่าง ๆ และดำเนินการตามที่ได้รับการแจ้งเรื่องจากผู้ใช้งานเกี่ยวกับเนื้อหาที่มีการละเมิดเงื่อนไขการใช้บริการ

เทเลแกรม ไม่ได้ยืนยันว่า มีการอนุญาตให้โพสต์ภาพลับของคนโดยไม่ได้รับความยินยอมหรือไม่ หรือจะมีการลบภาพเหล่านี้ไหม

การมีโฆษณาปรากฏตามช่องสาธารณะในเทเลแกรม ประกอบกับการลงทุน ส่งสัญญาณว่า ปาเวล ดูรอฟ ผู้ก่อตั้ง มีความตั้งใจที่จะทำเงินจากเทเลแกรม

เรื่องนี้น่าจะเพิ่มแรงกดดันต่อเทเลแกรม และผู้ก่อตั้งที่เป็นนักเสรีนิยมผู้นี้ ให้ดำเนินการสอดคล้องกับโซเชียลมีเดียคู่แข่งอย่าง วอตส์แอปป์ ซึ่งเริ่มใช้นโยบายต่อต้านการเผยแพร่ภาพลับแล้ว

ยังต้องรอดูต่อไปว่า ทางบริษัทจะทนทานต่อการเรียกร้องให้มีการควบคุมดูแลเนื้อหามากขึ้นได้นานแค่ไหน ขณะที่กำลังก้าวเข้าสู่ตลาดใหม่และเริ่มสร้างรายได้มากขึ้น

สำหรับผู้หญิงที่ต้องเสื่อมเสียชื่อเสียงและชีวิตถูกทำลายจากการถูกเปิดเผยภาพลับทางเทเลแกรม คงต้องใช้เวลาพักใหญ่ในการเปลี่ยนแปลงชีวิตต่อไป

เรื่องโดย ลูซี สวินเนน, แจ็ก กูดแมน, ฮันนาห์ เกลบาร์ต, มาเรีย โคเรนยุก และจูเลียนา แกรกนานี

บรรณาธิการดิสอินฟอร์เมชัน : รีเบกกา สกิปเพจ