จอห์น ทอมสัน : ช่างภาพชาวสก็อตนักบุกเบิก บันทึกภาพถ่ายจีนในสมัยศตวรรษที่ 19

จอห์น ทอมสัน ช่างภาพนักบุกเบิกชาวสก็อต บันทึกภาพบุคคลและเหตุการณ์ในจีนในศตวรรษที่ 19 ซึ่งถือเป็นหนึ่งในภาพถ่ายที่เก่าแก่ที่สุดเท่าที่เคยบันทึกไว้ได้

เขาเกิดในกรุงเอดินบะระในปี 1837 และออกเดินทางไปยังตะวันออกไกลในปี 1862 ซึ่งเขาได้ใช้เวลา 10 ปีต่อจากนั้น บันทึกภาพถ่ายของคนจากทุกชนชั้น

ในปี 1866 เขากลายเป็นบุคคลแรกที่ถ่ายภาพนครวัด ศาสนถานในกัมพูชาที่มีชื่อเสียงก้องโลก

ภาพที่เขาถ่ายไว้ระหว่างการเดินทางเยือนเอเชียได้กลายเป็นบันทึกเหตุการณ์ในภูมิภาคในศตวรรษที่ 19 ที่มีเนื้อหาครอบคลุม กว้างขวางที่สุดชุดหนึ่งของโลก

ทอมสัน เป็นลูกชายของเจ้าของร้านใบยาสูบ

เขาได้ฝึกงานที่โรงงานผลิตอุปกรณ์วิทยาศาสตร์และแว่นตาในกรุงเอดินบะระ ซึ่งเป็นที่ที่เขาได้เรียนรู้ทักษะพื้นฐานเกี่ยวกับการถ่ายภาพ

ทอมสันออกเดินทางจากเมืองลีธ ในปี 1862 พร้อมกับกล้อง 1 ตัว และห้องมืดแบบเคลื่อนย้ายได้

เขาได้ตั้งต้นที่สิงคโปร์ ก่อนที่จะเริ่มสำรวจอารยธรรมโบราณของจีน สยาม และกัมพูชา

เขามาถึงกรุงเทพฯ ในปี 1865 ด้วยความช่วยเหลือของกงสุลอังกฤษ ทอมสันจึงได้มีโอกาสเข้าเฝ้าฯ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และได้มีโอกาสถวายงานด้านการถ่ายภาพแด่พระองค์ และพระบรมวงศานุวงศ์ ภาพถ่ายชุดนี้ถูกจัดแสดงในหลายประเทศ เช่น ในกรุงลอนดอนเมื่อ ปี 2018 ที่ กทม. และเชียงใหม่เมื่อปี 2015

ช่วงที่เขาเดินทางกลับมาที่กรุงลอนดอนระหว่างปี 1876-1877 ทอมสันได้ร่วมงานกับ เอดอล์ฟ สมิธ นักข่าวสังคม ในการผลิตบทความประกอบภาพหลายชุดเล่าเรื่องราวชีวิตของผู้คนตามท้องถนนในกรุงลอนดอนและคนยากจนในเมือง

และในปี 1881 เขาได้รับแต่งตั้งให้เป็นช่างภาพประจำราชวงศ์

พระบรมฉายาลักษณ์ของสมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรีย และพระรูปของเจ้าชายและเจ้าหญิงหลายภาพ ยังคงได้รับการเก็บรักษาไว้ใน รอยัล คอลเล็กชัน ทรัสต์ (Royal Collection Trust) ซึ่งดูแลของสะสมของราชวงศ์

ทอมสัน ฝึกหัดช่างภาพเดินทางรุ่นใหม่ขณะที่เขาเป็นหัวหน้าครูสอนถ่ายภาพให้กับราชสมาคมภูมิศาสตร์ (Royal Geographical Society) เขาเสียชีวิตเมื่อ 100 ปีก่อน และนิทรรศการภาพถ่ายของเขากำลังมีการจัดแสดงที่มหาวิทยาลัยเฮเรียต วัตต์ (Heriot Watt University) ในกรุงเอดินบะระ เป็นส่วนหนึ่งของการฉลองครบรอบ 200 ปีการก่อตั้งมหาวิทยาลัย

นิทรรศการภาพถ่ายจีนของทอมสัน จัดแสดงที่มหาวิทยาลัยเฮเรียต วัตต์ ไปจนถึงวันที่ 25 มี.ค. 2022