ตาลีบัน : สหรัฐฯ และนาโต ใช้เงินไปเท่าไหร่ในการทำสงครามกับกลุ่มตาลีบันตลอด 20 ปีที่ผ่านมา

ขณะสหรัฐฯ ถอนทัพออกจากอัฟกานิสถาน และกลุ่มตาลีบันก็เข้ายึดกรุงคาบูลได้สำเร็จ บีบีซีชวนย้อนดูว่าสหรัฐฯ และชาติสมาชิกนาโตใช้งบประมาณไปเท่าไหร่กับปฏิบัติการทางการทหารในช่วง 20 ปีที่ผ่านมา

ส่งกองทัพเข้าไปเมื่อไหร่

สหรัฐฯ บุกเข้าไปยังอัฟกานิสถานเมื่อเดือน ต.ค. ปี 2001 เพื่อกวาดล้างกลุ่มตาลีบัน ซึ่งสหรัฐฯ ระบุว่าให้ที่พักพิงกับนายโอซามา บิน ลาเดน และสมาชิกกลุ่มอัลเคดา ซึ่งเชื่อมโยงกับการก่อเหตุการณ์ก่อการร้าย 9/11

จำนวนทหารสหรัฐฯ ในอัฟกานิสถานมากขึ้นเรื่อย ๆ ขณะที่รัฐบาลสหรัฐฯ ทุ่มเงินหลายพันล้านดอลลาร์สหรัฐเพื่อต่อสู้กับตาลีบัน โดยมีกองกำลังประจำการมากที่สุดเมื่อปี 2011 จำนวน 110,000 นาย

ในปี 2020 สหรัฐฯ มีกองกำลังประจำการในอัฟกานิสถานแค่ 4,000 นาย แต่ข้อมูลทางการก็มักไม่ได้รวมทหารที่เข้าร่วมปฏิบัติการพิเศษ หรือบางหน่วยที่ตั้งขึ้นชั่วคราว

นอกจากนี้ ก็มีทหารต่างชาติด้วยจากชาติสมาชิกองค์การสนธิสัญญาแอตแลนติกเหนือหรือนาโตด้วย แต่สหรัฐฯ เป็นประเทศที่ส่งทหารไปอัฟกานิสถานมากที่สุด

นาโตยุติปฏิบัติการสู้รบของตนอย่างเป็นทางการเมื่อเดือน ธ.ค. ปี 2004 แต่ก็ยังคงทหาร 13,000 นายไว้ที่นั่นเพื่อช่วยฝึกทหารของกองกำลังความมั่งคงของอัฟกานิสถาน และช่วยเหลือในปฏิบัติการต่อต้านการก่อการร้าย

นอกจากนี้ ยังมีเจ้าหน้าที่ด้านความมั่นคงที่ทำงานเป็นสัญญาจ้างจำนวนมาก โดยจากงานวิจัยของรัฐสภาสหรัฐฯ ระบุว่า ในไตรมาสสุดท้ายของปี 2020 มีชาวอเมริกันในอัฟกานิสถานถึง 7,800 คน

ใช้เงินไปเท่าไร

การใช้จ่ายงบประมาณส่วนใหญ่มาจากสหรัฐฯ

ระหว่างปี 2010 ถึง 2012 ซึ่งเป็นช่วงที่สหรัฐฯ ส่งทหารไปประจำการมากกว่า 1 แสนนายเป็นครั้งแรก ตัวเลขที่รัฐบาลสหรัฐฯ รวบรวมชี้ว่าค่าใช้จ่ายในการทำสงครามสูงเกือบ 1 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี

แต่หลังจากกองทัพเปลี่ยนจากปฏิบัติการโจมตีมาเป็นการฝึกให้กองทัพของอัฟกานิสถานแทน ค่าใช้จ่ายก็น้อยลงมาก

เมื่อปีที่แล้ว เจ้าหน้าที่ระดับสูงของกระทรวงกลาโหมคนหนึ่งบอกกับรัฐสภาสหรัฐฯ ว่า ถึงปี 2018 มีค่าใช้จ่ายอยู่ที่ 4.5 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี

นอกจากนี้ กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ องค์การเพื่อการพัฒนาระหว่างประเทศของสหรัฐฯ (USAID) และหน่วยงานรัฐบาลอื่น ๆ ได้ใช้เงินไปอีก 4.4 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ ในโครงการฟื้นฟูต่าง ๆ

นั่นทำให้โดยรวมแล้ว หากดูจากข้อมูลทางการ สหรัฐฯ ใช้เงินไปทั้งหมด 8.22 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐ ระหว่างปี 2001 ถึง 2009 ซึ่งในจำนวนนี้ไม่ได้รวมถึงเงินที่ใช้ในปากีสถาน ซึ่งสหรัฐฯ ก็ใช้เป็นฐานปฏิบัติการต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับอัฟกานิสถานด้วย

จากงานวิจัยโดยมหาวิทยาลัยบราวน์เมื่อปี 2019 ซึ่งศึกษาการใช้งบประมาณเพื่อสงครามในอัฟกานิสถานและปากีสถาน สหรัฐฯ ใช้เงินไปราว 9.78 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐ (ตัวเลขของงานวิจัยนี้รวมงบประมาณสำหรับปี 2020 ด้วย)

งานวิจัยนี้ชี้ว่าการคำนวณค่าใช้จ่ายโดยรวมทั้งหมดทำได้ยากเพราะวิธีการทำบัญชีของแต่ละหน่วยงานรัฐบาลไม่เหมือนกัน และเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา ทำให้ตัวเลขคำนวณออกมาหลากหลาย

สหราชอาณาจักรและเยอรมนี ซึ่งส่งทหารไปมากที่สุดรองจากสหรัฐฯ ใช้เงินไปประมาณ 3 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ และ 1.9 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ ตามลำดับ

แม้จะถอนทัพออกเกือบหมดแล้ว สหรัฐฯ และนาโต ให้คำสัญญาว่าจะให้เงินกับกองกำลังของอัฟกานิสถาน 4 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ต่อปี ไปจนถึงปี 2024

ตั้งแต่ต้นปีนี้มา นาโตได้ส่งสิ่งของจำเป็นทางการทหารและเครื่องมือต่าง ๆ คิดเป็นมูลค่า 72 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ไปให้อัฟกานิสถาน

เงินไปไหน

เงินจำนวนมากหมดไปกับปฏิบัติต่อต้านการก่อการร้าย และค่าใช้จ่ายจำเป็นสำหรับทหาร ไม่ว่าจะเป็นอาหาร เสื้อผ้า การรักษาพยาบาล เงินค่าใช้จ่ายพิเศษ และค่าสิทธิประโยชน์ต่าง ๆ

ตัวเลขทางการชี้ว่า ตั้งแต่ปี 2002 สหรัฐฯ ใช้เงินราว 1.43 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐ ในการฟื้นฟูบูรณะประเทศ โดยกว่าครึ่งหนึ่ง (8.8 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ) ใช้ในการก่อตั้งกองกำลังความมั่นคงของอัฟกานิสถาน ซึ่งมีทั้งกองทัพทหาร และกรมตำรวจ

เงินเกือบ 3.6 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ ถูกนำไปใช้ในการบริหารจัดการและโครงการพัฒนา โดยมีเงินก้อนเล็ก ๆ อื่นอีก ที่ใช้ไปในการปราบปรามยาเสพติดและการช่วยเหลือด้านมนุษยธรรม

แต่ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา มีการสูญเสียเงินบางส่วนไปจากการใช้จ่ายโดยไม่เหมาะสม หรือการฉ้อโกง โดยหน่วยงานหนึ่งซึ่งคอยสังเกตการณ์เรื่องการฟื้นฟูประเทศบอกกับรัฐสภาสหรัฐฯ เมื่อเดือน ต.ค. ปี 2020 ว่ามีเงินประมาณ 1.9 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ ที่สูญไปด้วยเหตุผลดังกล่าว

ความสูญเสียด้านชีวิต

ตั้งแต่สงครามเริ่มขึ้นในปี 2001 ทหารของกองกำลังพันธมิตรเสียชีวิตไปมากกว่า 3,500 นาย โดยในจำนวนนี้เป็นทหารสหรัฐฯ กว่า 2,300 นาย ส่วนทหารจากสหราชอาณาจักรเสียชีวิตไปกว่า 450 นาย

นอกจากนี้ ยังมีทหารสหรัฐฯ อีก 20,600 นายที่ได้รับบาดเจ็บขณะปฏิบัติหน้าที่

อย่างไรก็ดี ตัวเลขนี้ถือว่าน้อยมากเมื่อเทียบกับกองกำลังและพลเรือนของอัฟกานิสถาน

ประธานาธิบดี อัชราฟ กานี บอกว่ามีเจ้าหน้าที่กองกำลังความมั่นคงอัฟกานิสถานเสียชีวิตไปมากกว่า 4.5 หมื่นราย ตั้งแต่เขาขึ้นรับตำแหน่งผู้นำประเทศเมื่อ 5 ปีที่แล้ว

อย่างไรก็ดี งานวิจัยของมหาวิทยาลัยบราวน์เมื่อปี 2019 ชี้ว่า มีผู้เสียชีวิตที่เป็นทหารและตำรวจอัฟกานิสถานมากกว่า 6.4 หมื่นราย

สำนักงานเพื่อปฏิบัติภารกิจช่วยเหลืออัฟกานิสถานของสหประชาชาติ (Unama) ระบุว่ามีพลเมืองอัฟกานิสถานเกือบ 111,000 คน ที่เสียชีวิตหรือได้รับบาดเจ็บ ตั้งแต่เริ่มบันทึกข้อมูลส่วนนี้อย่างเป็นระบบในปี 2009