โควิด-19 : ซิโนแวค ซิโนฟาร์ม กับประสิทธิภาพการใช้งานจริงนอกจีน

วัคซีนป้องกันโรคโควิด-19 สองยี่ห้อหลักของจีน ตกเป็นข่าวในทางลบเมื่อไม่นานนี้ ทั้งการพบผู้ติดเชื้อเพิ่มขึ้น และแม้แต่พบผู้เสียชีวิตในหมู่ประชากรที่ได้รับวัคซีนของซิโนแวคและซิโนฟาร์มแล้ว

เรื่องนี้ทำให้เกิดคำถามเกี่ยวกับประสิทธิภาพของวัคซีนทั้งสองยี่ห้อนี้ แม้ว่า ผู้เชี่ยวชาญระบุว่า วัคซีนทั้งสองตัวนี้ได้ช่วยชีวิตผู้คนไว้ได้จำนวนมาก

วัคซีนของจีนทั้งสองตัวนี้ถูกใช้อย่างแพร่หลายในประเทศที่มีรายได้ระดับกลางและระดับต่ำ ดังนั้นจึงส่งผลกระทบรุนแรง

แต่ความหวาดกลัวเหล่านี้สมเหตุสมผลหรือไม่ และรัฐบาลในประเทศต่าง ๆ ยังสามารถใช้วัคซีนเหล่านี้ในการปกป้องประชาชนของตัวเองได้ไหม

วัคซีน 2 ยี่ห้อนี้ทำงานอย่างไร

วัคซีนทั้งสองยี่ห้อนี้ผลิตโดยบริษัทซิโนแวคไบโอเทคที่ตั้งอยู่ในกรุงปักกิ่ง และบริษัทซิโนฟาร์มที่เป็นของรัฐบาลจีน ทั้งสองแห่งใช้ไวรัสที่ตายแล้วในการกระตุ้นให้เกิดการสร้างแอนติบอดีที่ต่อสู้กับไวรัสโคโรนา

ไวรัสถูกฆ่าก่อนการฉีดเข้าสู่ร่างกายของคน ดังนั้นมันจึงไม่สามารถทำให้ติดโรคโควิด-19 ได้

ในการทดลองขนาดใหญ่ในบราซิล วัคซีนซิโนแวค 2 โดส ที่ให้ห่างกัน 14 วัน มีประสิทธิภาพในการป้องกันอาการป่วยของโควิด-19 ได้ 51% ส่วนการทดลองในอีกหลายประเทศ ระบุว่า ซิโนฟาร์มมีประสิทธิภาพที่สูงกว่าซึ่งอยู่ที่ 79%

วัคซีนสองชนิดนี้มีลักษณะพิเศษคือ สามารถเก็บรักษาไว้ได้ในอุณหภูมิตู้เย็นปกติ ทำให้ง่ายในการนำไปใช้งานในประเทศที่ยากจนที่ไม่มีสถานที่เก็บรักษาวัคซีนเป็นการเฉพาะ

ขณะนี้มีการใช้งานวัคซีนทั้งสองตัวนี้ในเกือบ 100 ประเทศในทวีปเอเชีย อเมริกาใต้ และหลายพื้นที่ในแอฟริกา เมื่อไม่นานนี้อียิปต์และโมร็อกโก ได้ประกาศว่า จะเป็นประเทศแรกในแอฟริกาที่เริ่มผลิตวัคซีนซิโนแวคและซิโนฟาร์ม

Airfinity บริษัทวิเคราะห์ข้อมูลวิทยาศาสตร์ ระบุว่า อาจมีการผลิตวัคซีนของซิโนแวคมากถึง 2.9 พันล้านโดสในปีนี้ โดยมีการส่งมอบวัคซีนแล้วมากกว่า 943 ล้านโดส

ประเทศไหนพบคนป่วยหลังรับวัคซีนจีนบ้าง

ชิลี มองโกเลีย และเซย์เชลส์ อยู่ในกลุ่มประเทศที่พบการติดเชื้อเพิ่มมากขึ้น แม้ว่าจะมีการให้วัคซีนของจีนในหมู่ประชาชนจำนวนมากแล้ว

ชิลีได้นำข้อจำกัดด้านการเดินทางและมาตรการเคอร์ฟิวกลับมาใช้ใหม่เพื่อรับมือกับเชื้อกลายพันธุ์เดลตา ซึ่งแพร่กระจายได้ง่ายกว่าเชื้อกลายพันธุ์ก่อนหน้านี้

ชาวชิลีมากกว่า 70% ได้รับวัคซีนครบโดสแล้ว ส่วนใหญ่เป็นวัคซีนของซิโนแวค

ขณะที่เซย์เชลส์และมองโกเลียซึ่งเป็นประเทศที่มีประชากรไม่มาก เป็นหนึ่งในประเทศที่มีผู้ติดเชื้อต่อหัวประชากรเพิ่มขึ้นสูงที่สุด

วัคซีนที่ทั้งสองประเทศใช้ส่วนใหญ่เป็นของซิโนฟาร์ม และโครงการให้วัคซีนของทั้งสองประเทศนี้ก็คืบหน้าไปมากแล้ว โดยในเซย์เชลส์มีผู้ใหญ่ได้รับวัคซีนครบโดสแล้ว 68% ส่วนในมองโกเลียอยู่ที่ 55%

ส่วนอินโดนีเซีย สมาคมแพทย์และพยาบาลระบุว่า มีเจ้าหน้าที่ทางการแพทย์อย่างน้อย 30 คน เสียชีวิต ทั้งที่ได้รับวัคซีนซิโนแวคครบ 2 โดสแล้ว

วัคซีนสองชนิดนี้ไร้ประสิทธิผลหรือ

วัคซีนไม่ใช่เพียงปัจจัยเดียวที่อธิบายถึงสิ่งที่กำลังเกิดขึ้นในประเทศเหล่านี้

สมาคมแพทย์ของอินโดนีเซีย ระบุว่า โรคที่เกิดขึ้นร่วมกันอาจจะมีส่วนในการเสียชีวิตของเจ้าหน้าที่การแพทย์

โดยขณะนี้มีประชากรเพียง 5% ที่ได้รับวัคซีนครบโดสแล้ว หน่วยงานกาชาดระบุว่า อินโดนีเซีย "กำลังจะเผชิญกับมหันตภัย" โดยมีเจ้าหน้าที่การแพทย์ที่ต้องทำงานติดต่อกันเป็นเวลานาน และเผชิญกับการสัมผัสกับไวรัสมากขึ้น

ในชิลี ผู้เชี่ยวชาญบางส่วน ระบุว่า การที่คนมารวมตัวกันหลังฉีดวัคซีนแล้วเร็วเกินไป เป็นสาเหตุของการทำให้มีผู้ติดเชื้อเพิ่มสูงขึ้น โดยเฉพาะหลังการรับวัคซีนโดสแรก ซึ่งให้การปกป้องเพียงบางส่วนเท่านั้น

เจ้าหน้าที่ทางการในมองโกเลียและเซย์เชลส์ ได้เน้นย้ำว่า คนส่วนใหญ่ที่เสียชีวิตจากโควิด หรือมีอาการหนัก คือคนที่ยังไม่ได้รับวัคซีน

ขณะที่ผู้เชี่ยวชาญระบุว่า ไม่มีวัคซีนชนิดไหนที่ให้การปกป้องได้ 100% ดังนั้นการมีผู้ได้รับวัคซีนแล้วติดเชื้อบางส่วนจึงไม่ใช่เรื่องน่าประหลาดใจ

"สิ่งสำคัญที่สุดในตอนนี้คือ การป้องกันอาการป่วยที่รุนแรงและการเสียชีวิต วัคซีนทุกชนิดทำหน้าที่ได้ดีในการป้องกันอาการเจ็บป่วยรุนแรงและการเสียชีวิต" ศาสตราจารย์ฟิโอนา รัสเซลล์ จากสถาบันวิจัยสุขภาพเด็กแห่งมหาวิทยาลัยเมอร์ด็อกในออสเตรเลีย กล่าวกับ ไชน่า เดลี

การทดลองในบราซิลพิสูจน์แล้วว่า ซิโนแวคใช้ป้องกันอาการเจ็บป่วยรุนแรงและการเข้ารักษาตัวในโรงพยาบาลได้ 100% ส่วนประสิทธิภาพของซิโนฟาร์มต่อการป้องกันการเข้ารักษาตัวในโรงพยาบาลอยู่ที่ 79%

ศาสตราจารย์เบน คาวลิง หัวหน้าแผนกระบาดวิทยาและชีวสถิติ ที่มหาวิทยาลัยฮ่องกง กล่าวว่า แม้ว่ามี "ประสิทธิภาพปานกลาง" ในการป้องกันอาการป่วยจากโควิด แต่ทั้งซิโนแวคและซิโนฟาร์ม "ให้การปกป้องในระดับสูง" ต่อการเจ็บป่วยที่มีอาการรุนแรง

"นั่นหมายความว่า วัคซีนที่เป็นเชื้อตายได้ช่วยชีวิตผู้คนไว้แล้วจำนวนมาก" เขากล่าวกับบีบีซี

เชื้อกลายพันธุ์กระทบต่อวัคซีนอย่างไร

อย่างไรก็ตาม การศึกษาเหล่านั้น ได้ทดสอบประสิทธิภาพของวัคซีนที่มีต่อไวรัสตัวแรกที่พบในเมืองอู่ฮั่นของจีน ยังไม่มีการเผยแพร่ข้อมูลใหม่ว่า วัคซีนมีปฏิกิริยาอย่างไรต่อเชื้อกลายพันธุ์

จากการศึกษาที่พยายามจะจำลองการปกป้องภูมิคุ้มกันจากไวรัส ศ.คาวลิง ประเมินว่า วัคซีนไวรัสเชื้อตายสามารถป้องกันเชื้อกลายพันธุ์เดลตาลดลงจากการป้องกันเชื้อตัวเดิม 20%

การคำนวณของเขาระบุว่า การป้องกันเชื้อกลายพันธุ์เบตาที่พบครั้งแรกในแอฟริกายิ่งลดลงมากกว่านั้นอีก โดยเชื้อนี้เป็นเชื้อกลายพันธุ์ที่มีความแตกต่างจากเชื้อดั้งเดิมมากที่สุด

ศาสตราจารย์จิน ตงเยี่ยน นักไวรัสวิทยา จากมหาวิทยาลัยฮ่องกงเช่นกัน กล่าวกับบีบีซีว่า มีการ "คาดกัน" ว่า ประสิทธิภาพของวัคซีนของจีนจะลดต่ำลงกับเชื้อกลายพันธุ์ รวมถึงเชื้อกลายพันธุ์เดลตา

แต่เขากล่าวว่า "ซิโนแวคและซิโนฟาร์ม เป็นวัคซีนที่ดี" และคนที่ไม่มีวัคซีนที่มีประสิทธิภาพสูงกว่าใช้ ก็ควรที่จะรับวัคซีนสองชนิดนี้

อย่างไรก็ตาม เขากล่าวว่า พวกเขาควรจะปฏิบัติตามกฎการเว้นระยะทางทางสังคมและมาตรการอื่น ๆ เพื่อลดการติดเชื้อต่อไป

เราควรฉีดวัคซีนกระตุ้นไหม

มีผู้เชี่ยวชาญและรัฐบาลต่าง ๆ กำลังสนับสนุนให้มีการฉีดวัคซีนกระตุ้นเพิ่มมากขึ้น ทั้งที่เป็นวัคซีนชนิดเดิมหรือต่างชนิดกับที่ฉีดในตอนแรก

ศ.จิน กล่าวว่า การกระตุ้นด้วยวัคซีนของไฟเซอร์หรือโมเดอร์นา อาจจะช่วยเพิ่มการป้องกันที่ได้จากการฉีดวัคซีนซิโนแวคและซิโนฟาร์มก่อนหน้านั้น

เจ้าหน้าที่การแพทย์ที่อยู่แนวหน้าของอินโดนีเซีย จะได้รับการฉีดกระตุ้นด้วยวัคซีนของโมเดอร์นา หลังจากได้รับวัคซีนของซิโนแวคไปแล้ว 2 เข็ม ส่วนบาห์เรนกำลังเชิญชวนให้ผู้ที่อายุมากกว่า 50 ปี เข้ารับการฉีดวัคซีนกระตุ้นของไฟเซอร์ หลังจากรับวัคซีนของซิโนฟาร์มไปแล้ว 2 เข็ม

สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ และตุรกี กำลังเสนอฉีดวัคซีนซิโนฟาร์มและซิโนแวคเข็มที่ 3 ให้กับประชาชน ตามลำดับ และประเทศไทยเองก็กำลังพิจารณาในเรื่องนี้อยู่

แต่ศ.คาวลิง ตั้งคำถามถึงข้อดีของการผลักดันให้ฉีดวัคซีนเข็มที่ 3 ในอินโดนีเซียซึ่งยังอยู่ในช่วงแรกของการเริ่มให้วัคซีนแก่ประชาชน

"คุณต้องคิดให้รอบคอบเกี่ยวกับข้อดีที่เพิ่มขึ้นมาจากการฉีดโดสที่ 3 เทียบกับว่าการฉีด 2 โดสให้คนแก่ที่ยังไม่มีโอกาสรับวัคซีนในสังคม" เขากล่าว

ซิโนแวค ไบโอเทค ระบุว่า กำลังทดลองทางการแพทย์เกี่ยวกับประสิทธิผลของการให้วัคซีนเข็มที่ 3 และระบุว่า ผลการศึกษาเป็นที่น่าพอใจ แต่ยืนกรานว่า สองโดสเพียงพอในการใช้ป้องกันโรคโควิด-19

วัง เหวินปิน โฆษกกระทรวงต่างประเทศจีน กล่าวว่า วัคซีนของจีน "มีชื่อเสียงในทางที่ดีในประชาคมโลก โดยได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางในด้านความปลอดภัยและประสิทธิภาพ"