ผลการวิจัยของบีบีซีพบว่า ทั่วโลกมีผู้คนอีกอย่างน้อย 130,000 คน เสียชีวิตในช่วงที่เชื้อไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่แพร่ระบาด นอกเหนือไปจากยอดผู้เสียชีวิต 440,000 รายที่ได้รับการบันทึกอย่างเป็นทางการว่ามีสาเหตุการตายจากโรคโควิด-19

การวิเคราะห์ข้อมูลการเสียชีวิตในขั้นต้นของประชากรจาก 27 ประเทศ บ่งชี้ว่า ในหลายพื้นที่มีจำนวนการเสียชีวิตโดยรวมในช่วงที่เชื้อไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ระบาดสูงขึ้นกว่าปกติ แม้จะมีการเก็บสถิติของผู้เสียชีวิตจากไวรัสมรณะนี้ก็ตาม

จำนวนผู้เสียชีวิตสูงกว่าระดับปกติเหล่านี้เรียกว่า "การเสียชีวิตเกินคาดการณ์" ซึ่งบ่งชี้ว่าผลกระทบที่โรคระบาดครั้งนี้มีต่อมนุษย์มีมากกว่าตัวเลขอย่างเป็นทางการที่รัฐบาลประเทศต่าง ๆ รายงานออกมา

ผู้เสียชีวิตบางคนอาจไม่ได้ถูกนับรวมว่าเป็นเหยื่อของโรคโควิด-19 ขณะที่คนอื่น ๆ อาจเสียชีวิตจากผลกระทบโดยอ้อมของโรคนี้ เช่น เสียชีวิตเพราะระบบสาธารณสุขมีทรัพยากรไม่เพียงพอที่จะรองรับผู้ป่วยได้อย่างมีประสิทธิภาพ และปัจจัยอื่น ๆ

ลองสำรวจแผนภาพเคลื่อนไหวด้านล่างเกี่ยวกับการเสียชีวิตเกินคาดการณ์ แล้วเลื่อนลงไปอีกเพื่อดูว่าโรคระบาดครั้งนี้ส่งผลกระทบต่อประเทศต่าง ๆ ทั่วโลก เช่น ไทย บราซิล อิตาลี รัสเซีย สหราชอาณาจักร และสหรัฐฯ อย่างไรบ้าง

การเปรียบเทียบยอดผู้เสียชีวิตจากโควิด-19 ของประเทศต่าง ๆ ถือเป็นเรื่องยาก เพราะความแม่นยำของข้อมูลนี้ขึ้นอยู่กับว่าประเทศนั้น ๆ มีการตรวจหาเชื้อไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่มากเพียงใด และรัฐบาลได้นับรวมการเสียชีวิตนอกโรงพยาบาลเข้าไปด้วยหรือไม่

อ่านผลการวิเคราะห์การเสียชีวิตเกินคาดการณ์ในประเทศต่าง ๆ รวมทั้งชมวิดีโอบอกเล่าเรื่องราวของผู้ได้รับผลกระทบจากโรคระบาดที่เกิดขึ้นไม่ว่าจะโดยทางตรงหรือทางอ้อมได้ที่ด้านล่าง

รายงานเพิ่มเติมเกี่ยวกับไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่

การเสียชีวิตเกินคาดการณ์วัดกันอย่างไร

การวัดการเสียชีวิตเกินคาดการณ์ของบีบีซีนั้น ทำโดยใช้ข้อมูลการตายของประชากรจากทุกสาเหตุ รายงานประเภทนี้มักถูกบันทึกและตีพิมพ์โดยหน่วยงานฝ่ายทะเบียนราษฎร์ของรัฐ กระทรวงสาธารณสุข หรือสำนักงานสถิติแห่งชาติ

ข้อมูลเหล่านี้มักใช้เวลานานในการประมวลและยืนยันความถูกต้อง ดังนั้นตัวเลขการเสียชีวิตทั้งหมดที่บันทึกในช่วงไม่กี่เดือนที่ผ่านมาจึงเป็นข้อมูลขั้นต้น ซึ่งอาจมีการแก้ไขได้ในภายหลัง และมักปรับเพิ่มตัวเลขการเสียชีวิต

ตัวเลขการเสียชีวิตเกินคาดการณ์คือตัวเลขการเสียชีวิตทั้งหมดที่สูงกว่าค่าเฉลี่ยในอดีต ตัวเลขเหล่านี้ของแต่ละประเทศจะถูกปัดเศษให้เป็นหลักร้อยที่มีค่าใกล้เคียงที่สุด

เลือกประเทศอย่างไร

เราเน้นไปยังสถานที่ที่มีข้อมูลการตายมาก และครอบคลุมห้วงเวลาอย่างน้อย 4 สัปดาห์นับจากเชื้อไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่เริ่มระบาดในพื้นที่

ในกรณีที่ไม่มีข้อมูลทั่วประเทศที่น่าเชื่อถือได้ เรามุ่งเน้นไปในระดับภูมิภาคเล็กกว่าที่มีข้อมูลสมบูรณ์ ยกตัวอย่าง เช่น ในกรุงจาการ์ตา ของอินโดนีเซีย ที่เราใช้ตัวเลขการฝังศพในเมืองทดแทนการนับตัวเลขการเสียชีวิต เป็นต้น

การบ่งชี้จุดเริ่มต้นการแพร่ระบาดในแต่ละพื้นที่ทำอย่างไร

การเริ่มต้นการแพร่ระบาดในท้องถิ่นทำโดยนับจากสัปดาห์ หรือเดือนที่พบผู้เสียชีวิตจากโควิด-19 อย่างเป็นทางการรายที่ 5 และนับต่อไปจนถึงวันล่าสุดที่สามารถหาข้อมูลได้

โดยส่วนใหญ่เราคำนวณข้อมูลพื้นฐานของการเสียชีวิตตามที่คาดการณ์จากค่าเฉลี่ยของสถิติการเสียชีวิตในพื้นที่ในช่วง 5 ปี คือระหว่างปี 2015 - 2019

ใช้ข้อมูลจากแหล่งใดบ้าง

การนับตัวเลขผู้เสียชีวิตจากโควิด-19 มักอ้างอิงโดยตรงจากรายงานของรัฐบาลท้องถิ่น แต่เนื่องจากการเข้าถึงข้อมูลของทางการไม่อาจทำได้โดยง่ายเสมอไป เราจึงใช้ข้อมูลที่รวบรวมและเผยแพร่โดย ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคแห่งยุโรป

ส่วนพื้นที่ระดับเมือง เช่น กรุงจาการ์ตา เราได้ใช้ข้อมูลการตายจากโควิด-19 เฉพาะในระดับท้องถิ่น

สามารถวัดผลกระทบจากโควิด-19 ด้วยวิธีอื่นหรือไม่

การเปรียบเทียบตัวเลขการเสียชีวิตเกินคาดการณ์กับการเสียชีวิตตามคาดการณ์ในช่วงที่เกิดโรคระบาดในประเทศนั้น ๆ คือหนึ่งในหลายวิธีที่จะวัดผลกระทบที่เกิดขึ้นได้

นี่คือวิธีที่มีประโยชน์ในการประเมินยอดผู้เสียชีวิตทั้งหมดที่บันทึกได้ โดยแสดงออกมาในรูปตัวเลขคนเสียชีวิตในระดับสูงเกินคาด หรือในอัตราร้อยละที่สูงกว่าค่าเฉลี่ย

อีกวิธีการวัด คือการวิเคราะห์จำนวนการเสียชีวิตเกินคาดการณ์ต่อประชากรหนึ่งล้านคน ข้อดีของวิธีนี้ช่วยให้สามารถเปรียบเทียบข้อมูลของประเทศที่มีจำนวนประชากรแตกต่างกันได้ง่ายขึ้น

แต่ข้อเสียของวิธีนี้จะทำให้ประเทศที่มีประชากรวัยชรามากกว่าและสุขภาพแย่กว่าเสียเปรียบ เพราะไม่ได้ประเมินจากข้อเท็จจริงที่ว่าประเทศที่มีประชากรสูงวัยมีแนวโน้มที่จะมีผู้เสียชีวิตจากโควิด-19 สูงกว่านั่นเอง

แหล่งข้อมูล

Statistik Austria; Belgium Mortality Monitoring; Sciensano; Belgian Institute for Health; Civil Registry of Brazil; Chile Civil Registration and Identification Service; Chile Ministry of Science, Technology, Knowledge and Innovation; Chile Ministry of Health; Statistics Denmark; Ecuador General Directorate of the Civil Registry; Ecuador National Institute of Statistics and Census (INEC); French National Institute of Statistics and Economic Study (Insee); Germany Federal Statistics Office; DKI Jakarta Provincial Park and Forest Service; Iran National Organisation for Civil Registration: Italian National Institute of Statistics (Istat); Japan Bureau of Statistics: Ministry of Internal Affairs and Communications; Statistics Netherlands (CBS); Statistics Norway; Peru Ministry of Health; Peru National Information System of Deaths (SINADEF): Portugal Directorate-General for Health; Moscow Office of Civil Registration; Moscow Government; St Petersburg Office of Civil Registration; Statistical Office of the Republic of Serbia; South African Medical Research Council (SAMRC); South Africa Department of Statistics (Stats SA); Statistics Korea (KOSTAT); Institute of Health Carlos III (ISCIII), Spain; Mortality Monitoring Spain; Statistics Sweden; Federal Statistical Office Switzerland; Thailand Department of Provincial Administration; Istanbul Metropolitan Municipality; Tubitak (Scientific and Technological Research Council of Turkey); Office of National Statistics (ONS); National Records of Scotland (NRS); Northern Ireland Statistics; Research Agency (NISRA); State Statistics Service of Ukraine; American Centers for Disease Control and Prevention (CDC); US National Center for Health Statistics (NCHS); European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC)

เครดิต

Design by Prina Shah and Zoe Bartholomew. Development by Becky Rush and Scott Jarvis. Data analysis and writing by Becky Dale and Nassos Stylianou. World Service languages coordination by Ana Lucia Gonzalez. Global case study production by Louise Adamou and Paul Harris. Statistical oversight by Robert Cuffe. Illustrations by Jilla Dastmalchi. Project management by Sally Morales. Production by John Walton and Jacky Martens.

Additional contributions from: Stéphane Helleringer, Associate Professor, Johns Hopkins University; Dr Bernardo Lanza Queiroz, Associate Professor of Demography, University Federal de Minas Gerais; Dr Hazhir Rahmandad, Associate Professor, MIT Sloan School of Management; Navid Ghaffarzadegan, Associate Professor, Virginia Tech University; Iran Ministry of Health, Mesut Erzurumluoglu, Research Associate, MRC Epidemiology Unit, University of Cambridge; Dr Yu Korekawa, Director for International Research and Cooperation, National Institute of Population and Social Security Research