อลัน ทิวริง สำคัญอย่างไรในประวัติศาสตร์โลกจึงได้รับเกียรติบนแบงก์ 50 ปอนด์รุ่นใหม่
ที่มาของภาพ, Bank of England
ธนาคารชาติอังกฤษนำธนบัตร 50 ปอนด์ รุ่นใหม่ ที่มีภาพอลัน ทิวริง นักถอดรหัสและอัจฉริยะคอมพิวเตอร์ปรากฏบนธนบัตรออกใช้ตั้งแต่ 23 มิ.ย. 2021
หากยังมีชีวิตอยู่ อลัน ทิวริง จะมีอายุครบ 109 ปี ในวันที่ 23 มิ.ย. 2021 เขาเป็นทั้งนักคณิตศาสตร์ นักถอดรหัส นักบุกเบิกแห่งวงการคอมพิวเตอร์ นักทฤษฎีโปรแกรมปัญญาประดิษฐ์ ที่สร้างคุณูปการและช่วยชีวิตผู้คนจำนวนมากบนโลก ทว่าทิวริง เกิดมาในห้วงเวลาที่โลกยังไม่เปิดกว้างเท่าวันนี้ ทำให้อัจฉริยะชื่อก้องโลกที่เป็นชายรักชายต้องจบชีวิตอย่างน่าสลดใจ
ทิวริงจบการศึกษาด้านคณิตศาสตร์จากคิงส์คอลเลจ มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ โดยในปี 1936 เขาได้ตีพิมพ์ผลงานทางวิชาการในหัวข้อ On Computable Numbers ซึ่งนำเสนอแนวคิดสำคัญสองเรื่องคือ "ขั้นตอนวิธีหรืออัลกอริทึม" และ "การคำนวณ" ที่กลายเป็นสิ่งที่มีบทบาทสำคัญในทุกวันนี้
ความสามารถของทิวริงที่ได้รับยกย่องว่าสำคัญที่สุดอย่างหนึ่งก็คือการพัฒนาเครื่องถอดรหัสต้นแบบ Bombe ในปี 1940 ซึ่งใช้ในการถอดรหัสลับของเครื่องอีนิกมา ซึ่งเป็นเครื่องสร้างรหัสลับของเยอรมนีได้สำเร็จ ช่วยให้อังกฤษและพันธมิตรสามารถล่วงรู้ความเป็นไปทางการทหารของเยอรมนีในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง
ระหว่างที่เกิดสงคราม กองทัพอากาศและกองทัพเรือของเยอรมนีได้ส่งข้อความที่มีการเข้ารหัสนับร้อยนับพันข้อความในแต่ละวัน เนื้อหามีตั้งแต่การรายงานสถานการณ์โดยละเอียดของบรรดานายพลผู้คุมกองทัพในแนวหน้า คำสั่งที่อดอล์ฟ ฮิตเลอร์ลงนามเอง ไปจนถึงเรื่องปลีกย่อยอย่างรายงานสภาพอากาศและสิ่งของคงคลังในเรือนำส่งเสบียง
ที่มาของภาพ, Getty Images
ทีมงานของทิวริงซึ่งปฏิบัติหน้าที่ ณ กองบัญชาการใหญ่ของปฏิบัติการนี้ที่เบลตช์ลีย์ พาร์ก (Bletchley Park) สามารถถอดรหัสลับเหล่านั้นได้สำเร็จภายในเวลาหนึ่งหรือสองชั่วโมง และมีอยู่ครั้งหนึ่งเป็นอย่างน้อยที่กองทัพเรืออังกฤษได้รับข้อความที่แปลเป็นภาษาอังกฤษหลังจากทหารเยอรมันส่งถึงกันเพียง 15 นาที
โดยรวม ๆ แล้วในช่วงต้นปี 1943 เครื่องถอดรหัสลับที่ทิวริงพัฒนาขึ้นนี้ได้ถอดรหัสข้อความของกองทัพเยอรมนีราว 84,000 ข้อความต่อเดือน หรือนาทีละ 2 ข้อความ
หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 สิ้นสุด ทิวริงซึ่งได้ทำงานให้กับห้องปฏิบัติการทางฟิสิกส์แห่งชาติของอังกฤษ (National Physical Laboratory) ได้ออกแบบเครื่องคอมพิวเตอร์ที่มีหน่วยเก็บโปรแกรม (Automatic Computing Engine หรือ Ace) ต่อมาในปี 1946 เขายังได้นำเสนอผลงานการออกแบบเครื่องมือที่ถือได้ว่าเป็นต้นแบบของคอมพิวเตอร์สมัยใหม่
ในปี 1949 ขณะทำงานให้กับมหาวิทยาลัยแมนเชสเตอร์ในตำแหน่งผู้ช่วยผู้อำนวยการห้องปฏิบัติการคอมพิวเตอร์ ทิวริงได้พัฒนาเครื่องประมวลผล Manchester Mark 1 ซึ่งถือได้ว่าเป็นคอมพิวเตอร์เครื่องแรก ๆ ของโลก และในปีถัดมา เขาได้เผยแพร่ผลงานทางวิชาการในหัวข้อเครื่องจักรกลในการคำนวณและเชาว์ปัญญา (Computing Machinery and Intelligence) เสนอแนวคิดเกี่ยวกับเรื่องของปัญญาประดิษฐ์หรือเอไอ
ที่มาของภาพ, Getty Images
ในงานวิชาการชิ้นนี้ ทิวริงได้นำเสนอบททดสอบทิวริง (Turing Test) อันเลื่องชื่อซึ่งเป็นบททดสอบความฉลาดของเครื่องกล โดยระหว่างการทดสอบซึ่งกำหนดให้มีการถามคำถาม หากมนุษย์ซึ่งนั่งอยู่ในห้องปิดไม่สามารถแยกได้ว่ากำลังโต้ตอบกับคนด้วยกัน หรือเครื่องกล ก็ถือได้ว่าเครื่องกลนั้นฉลาดทัดเทียมมนุษย์
ทิวริง เกิดมาในยุคสมัยที่ชายรักชายยังเป็นเรื่องผิดกฎหมายในอังกฤษ ในปี 1952 เขาถูกตัดสินว่ามีความผิดฐาน 'มีพฤติกรรมอนาจารกับชายอื่น' โดยชายชาวเมืองแมนเชสเตอร์คนดังกล่าวมีอายุ 19 ปี
ทิวริงถูกไล่ออกจากงานและลงโทษด้วยการฉีดยาทำให้เป็นหมัน กับยังเข้ารับเคมีบำบัดและฮอร์โมนเพื่อรักษาอาการรักเพศเดียวกันที่ถือว่าเป็นโรคในยุคนั้น
ในสองปีถัดมา ทิวริงเสียชีวิตจากยาพิษไซยาไนด์ ขณะมีอายุ 41 ปี และผลสรุปจากการไต่สวนการเสียชีวิตชี้ว่า เขาฆ่าตัวตาย อย่างไรก็ดี ประเด็นที่ว่าเขาฆ่าตัวตายจริงหรือไม่นั้นยังเป็นเรื่องที่มีการถกเถียงกันอยู่
ในปี 2013 อลัน ทิวริง ได้รับพระราชทานอภัยโทษหลังการเสียชีวิตจากสมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2 และเมื่อปีที่แล้ว อังกฤษได้บังคับใช้กฎหมายลดทอนความเป็นอาชญากรรมของการรักร่วมเพศระหว่างผู้ชาย หรือ 'ทิวริงส์ลอว์' (Turing's Law) ซึ่งส่งผลให้ชายที่ถูกกล่าวหาว่ามีความผิดตามกฎหมายรักร่วมเพศที่ถูกยกเลิกไปก่อนหน้านี้ ทั้งผู้ที่เสียชีวิตไปแล้วและยังมีชีวิตอยู่ พ้นจากความผิด โดยจะได้รับการล้างมลทินและข้อหาดังกล่าวจะถูกลบออกจากประวัติอาชญากรรม
