'สุดยอดอาหาร' 5 อย่างในอนาคต ที่ดีต่อคุณและโลก

ถ้าคุณอยากมีสุขภาพดี และช่วยรักษาโลกด้วย ลองหันมากินสาหร่ายสักถ้วย แล้วตามด้วยกระบองเพชรและธัญพืชโบราณไหม

ผู้คนทั่วโลกพึ่งพาอาหารกันอยู่ไม่กี่ชนิด ข้าว ข้าวโพด และแป้งสาลี ก็คิดเป็นเกือบ 60% ของพลังงานจากพืช ที่อยู่ในอาหารของมนุษย์ ขณะที่ผู้คนจำนวนมากอาจจะได้รับพลังงานอย่างพอเพียง แต่การรับประทานอาหารที่ไม่หลากหลายจะไม่ได้รับวิตามินและแร่ธาตุที่เพียงพอ

รายงานฉบับใหม่ ได้ระบุชื่อ "สุดยอดอาหาร" 50 ชนิด ซึ่งมีผลดีต่อทั้งสุขภาพและสิ่งแวดล้อม มาดูกันว่า "สุดยอดอาหาร" ชนิดไหนบ้างที่จะอยู่ในเมนูในอนาคต

มะรุม

ต้นมะรุม มักถูกเรียกขานว่าเป็น "ต้นไม้มหัศจรรย์" เพราะมันทั้งโตเร็ว และทนแล้ง ถิ่นกำเนิดของมะรุมอยู่ในเอเชียใต้ หลายส่วนของต้นมะรุมถูกนำไปทำเป็นยาอายุรเวท

มะรุมมีใบให้เก็บได้ 7 ครั้งต่อปี ในใบมีวิตามินทั้งเอ และซี รวมถึงแร่ธาตุอย่างแคลเซียม และโพแทสเซียม ใบมะรุมมักถูกนำไปใช้ทำน้ำแกง

ในฟิลิปปินส์และอินโดนีเซีย มักจะตัดฝักมะรุม ซึ่งถูกเรียกเล่น ๆ ว่า "ไม้ตีกลอง" เป็นท่อนสั้น ๆ แล้วนำไปเคี่ยวในแกงกะหรี่และน้ำซุป ฝักมะรุมมีเมล็ดอยู่ข้างใน ซึ่งอุดมไปด้วยกรดโอเลอิก ที่ช่วยเพิ่มคอเลสเตอรอล "ชนิดดี" ในร่างกาย

ในไทยมะรุมนิยมนำไปทำแกงส้ม

ใบของมะรุมยังสามารถนำไปบดเป็นผงเพื่อนำไปผสมกับเครื่องดื่มประเภทปั่น น้ำแกง ซอส และชา ได้ด้วย

ไพรยา ทิว นักโภชนาการและโฆษกของสมาคมโภชนาการอังกฤษ (British Dietetic Association) คุ้นเคยกับการรับประทานมะรุม "มันเป็นของโปรดของครอบครัวเลยค่ะ แกงกะหรี่ที่เรากินกันในศรีลังกาก็ใส่มะรุม คุณใช้ฟันขูดเนื้อด้านในกินแล้วดูดน้ำแกงไปด้วย"

วากาเมะ

ในญี่ปุ่น เกษตรกรแถบชายทะเลเก็บสาหร่ายวากาเมะกินเป็นอาหารมานานหลายร้อยปีแล้ว นอกจากนี้ยังมีการนำไปเซ่นไหว้วิญญาณบรรพบุรุษ และแม้แต่ใช้จ่ายภาษีด้วย

ปัจจุบันมีการเลี้ยงสาหร่ายในทะเลของฝรั่งเศส นิวซีแลนด์ และอาร์เจนตินา มันเติบโตให้เก็บได้ตลอดปี และนำไปตากแดด โดยไม่ต้องใส่ปุ๋ยหรือใช้ยากำจัดศัตรูพืช

สาหร่ายทะเลแห้งชนิดนี้ช่วยเพิ่มรสชาติกลมกล่อมให้อาหาร และยังเป็นแหล่งของกรดไอโคซาเพนตะอีโนอิก (eicosapentaenoic acid) ที่มีอยู่ในพืชเพียงไม่กี่ชนิด กรดไขมันโอเมกา 3 ซึ่งเกือบจะพบเฉพาะในปลาที่มีไขมันที่กินสาหร่ายเป็นอาหาร

วากาเมะเป็นหนึ่งในสาหร่ายทะเลสีน้ำตาลที่นุ่มที่สุด มีสารฟูคอยแดน (fucoidan) ซึ่งจากการศึกษาในสัตว์พบว่าช่วยลดความดันเลือด มีคุณสมบัติป้องกันเลือดจับตัวเป็นลิ่ม และยังช่วยยับยั้งการเติบโตของเนื้องอกด้วย

"สาหร่ายทะเลอาจเป็นแหล่งไอโอดีนและโอเมกา 3 อย่างดี โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับคนที่กินเนื้อสัตว์น้อย นำมาผัดก็อร่อย ฉันได้กินเยอะมากในฮ่องกง" ไพรยา ทิว กล่าว แต่เธอยังเตือนว่า "ควรกินในปริมาณเล็กน้อยต่อวัน เพื่อที่คุณจะได้ไม่ได้รับไอโอดีนมากเกินไป มันยังมีสารโลหะหนักที่ปนเปื้อนอยู่ในทะเลด้วย"

โฟนิโอ (Fonio)

ธัญพืชโบราณแอฟริกาชนิดนี้ขึ้นชื่อเรื่องความละมุนและมีรสชาติคล้ายถั่ว ชาวแบมบาราในมาลี มักออกปากว่าไม่มีใคร "ขายหน้าจากการนำมันไปทำอาหาร" เพราะมันปรุงง่ายมาก

ย้อนกลับไปกว่า 5,000 ปีก่อน มีหลักฐานว่ามีการเก็บเกี่ยวธัญพืชนี้ในอียิปต์โบราณ ปัจจุบันมีการปลูกเมล็ดธัญพืชทนแล้งชนิดนี้ทั้งสีขาวและสีดำ ในภูมิภาคซาเฮลที่แห้งแล้งของแอฟริกาตะวันตก มันเติบโตได้ภายในเวลาเพียง 60-70 วัน

เมล็ดของโฟนิโอมีขนาดเล็กเท่าเม็ดทราย และต้องสีเอาเปลือกที่กินไม่ได้ออกไปก่อน ส่วนใหญ่การสีทำด้วยมือ แต่เมื่อโรงสีในเซเนกัลสร้างเสร็จในปีหน้า ก็อาจจะได้เห็นการส่งออกธัญพืชปลอดกลูเตนชนิดนี้ไปทั่วโลกก็ได้

โฟนิโอ อุดมไปด้วยธาตุเหล็ก สังกะสี และแม็กนีเซียม อาจนำไปใช้แทน คูสคูส (couscous) หรือข้าว หรือแม้แต่ใช้ในการทำเบียร์ได้ด้วย

ไพรยา ทิว บอกว่า "ธัญพืชที่ดูจะมีประโยชน์มากมายแบบนี้ ฉันอยากลองเหมือนกัน ฉันคิดว่ามันคงเป็นที่นิยม เพราะว่าไม่มีกลูเตน และการที่มันทนแล้งได้ก็น่าจะเป็นทางเลือกอีกทางของอาหารที่จะบริโภคในอนาคต ในขณะ ที่ภาวะโลกร้อนยังดำเนินอยู่"

กระบองเพชรโนปาล

มันคือส่วนผสมธรรมดา ๆ ของอาหารเม็กซิกัน ใบ ผล และลำต้นที่เปลี่ยนแปลงไปมีลักษณะคล้ายใบ (หน่อแบน ๆ ที่งอกออกมาจากลำต้น) ของโนปาล หรือลูกแพร์หนามนั้น จะกินสดก็ได้ จะนำไปปรุง นำไปคั้นเป็นน้ำ หรือทำเป็นแยมก็ได้เช่นกัน

กระบองเพชรโนปาลเติบโตง่ายในแถบอเมริกาใต้และอเมริกากลาง ออสเตรเลีย และแม้แต่ในยุโรป

มีรายงานการศึกษาทางการแพทย์บางชิ้นพบว่า เส้นใยจากกระบองเพชรช่วยให้ร่างกายดักจับไขมันที่เรากินเข้าไปได้มากขึ้น แต่การจะชี้ว่าพืชชนิดนี้จะช่วยลดน้ำหนักได้หรือไม่นั้น ยังต้องรอการพิสูจน์ นอกจากนี้ยังมีการทดลองอื่น ๆ พบว่า มันช่วยลดระดับน้ำตาลในเลือดสำหรับคนที่ป่วยเป็นเบาหวานชนิดที่ 2 และอาจจะช่วยบรรเทาอาการเมาค้างได้ด้วย

ใครที่อยากจะลองกระบองเพชรลูกแพร์หนาม อาจจะต้องคิดให้ดี เพราะเคยมีคนได้รับผลข้างเคียงอย่าง ท้องร่วงอย่างอ่อน ๆ คลื่นไส้ และเกิดอาการแน่นท้อง มาแล้ว

ไพรยา ทิว เห็นว่า "ควรจำไว้ว่าข้อกล่าวอ้างด้านสุขภาพที่น่าสนใจบางอย่างนั้น ยังไม่ได้รับการพิสูจน์ และมีผลข้างเคียงร่วมด้วย ฉันว่ามันกำลังกลายเป็นความเห่อในทางสุขภาพอีกอย่างหนึ่ง"

ถั่วหรั่ง (Bambara)

เป็นถั่วที่หวานและมันน้อยกว่าถั่วทั่วไป ถั่วหรั่งเตะตาผู้เชี่ยวชาญด้านอาหารที่ยั่งยืน เพราะมันปลูกได้ในดินที่มีสภาพแย่ แถมยังทำให้ดินอุดมสมบูรณ์ขึ้น ด้วยการ "ตรึง" ไนโตรเจนมาไว้ในดิน

มีการปลูกถั่วแอฟริกาโบราณนี้ทางใต้ของไทย และในหลายพื้นที่ของมาเลเซียด้วย สามารถนำมันไปต้ม คั่ว ผัด หรือ สี เพื่อทำเป็นแป้งละเอียดได้

ในแอฟริกาตะวันออก มีการนำถั่วนี้ไปบดเพื่อทำเป็นเครื่องทำน้ำซุป มันเป็นที่รู้จักในชื่อ "อาหารสมบูรณ์" เพราะมันมีโปรตีนสูง และเป็นแหล่งของกรดอะมิโนที่จำเป็นต่อร่างกาย และเมไทโอนีนซึ่งช่วยเสริมสร้างเส้นเลือดใหม่ ทั้งยังดูดซึมสังกะสี ซึ่งจำเป็นต่อระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย และซีลีเนียม ที่ช่วยควบคุมการทำงานของต่อมไทรอยด์ และยังมีส่วนสำคัญต่อระบบภูมิคุ้มกันด้วย

"นี่ดูเหมือนจะเป็นอาหารที่ยอดเยี่ยมสำหรับคนที่เป็นมังสวิรัติ วีแกน หรือที่กินพืชเป็นหลัก เพราะมันคือแหล่งโปรตีนประเภทสมบูรณ์และเป็นพืชที่ยั่งยืน" ทิว กล่าว "ด้วยปัญหาที่เรากำลังเผชิญอยู่ในขณะนี้ อาหารในอนาคตของเราต้องปลูกง่าย และมีประโยชน์หลายอย่างแบบนี้"

ภาพประกอบโดย สเตซี มิเชลสัน นักวาดภาพอาหาร