โทษประหารชีวิต: กี่ประเทศที่ยกเลิกไปแล้ว
- Author, ทีมตรวจสอบความจริง
- Role, บีบีซี นิวส์
ข้อกล่าวอ้าง: มีราว 170 ชาติ ที่ยกเลิกโทษประหารชีวิต หรือไม่ก็พักการใช้โทษนี้
ข้อสรุป: จากข้อมูลของแอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล ที่ระบุว่า ในปี 2017 มี 142 ประเทศได้ยกเลิกโทษประหารชีวิตในทางกฎหมาย หรือในทางปฏิบัติ
นายอันโตนิโอ กูเตอร์เรส เลขาธิการสหประชาชาติ กล่าวชมเชยความพยายามของประเทศต่าง ๆ ในการยุติโทษประหารชีวิต เนื่องในวันยุติโทษประหารชีวิตสากล (World Day Against the Death Penalty) เมื่อ 10 ต.ค.
เขากล่าวว่า "มีราว 170 ประเทศที่ยกเลิกโทษประหารชีวิต หรือไม่ก็พักการใช้โทษนี้"
การพักใช้โทษ คือการเห็นชอบในการชะลอการลงโทษ หรือระงับนโยบายการใช้โทษประหาร
เขาพูดถูกหรือไม่?
รายงานของเลขาธิการสหประชาชาติเกี่ยวกับโทษประหารชีวิต ที่นำเสนอต่อสภาสิทธิมนุษยชนในเดือนก.ย. ปีนี้ ระบุว่า "มีราว 170 ประเทศที่ยกเลิกหรือพักการใช้โทษประหารชีวิต ทั้งในทางกฎหมายหรือในทางปฏิบัติ หรือไม่ก็พักการใช้โทษนี้แล้วมานานกว่า 10 ปี"
สหประชาชาติมีสมาชิก 193 ชาติ จากคำพูดของนายกูเตอร์เรสจึงอนุมานได้ว่า มี 23 ชาติที่มีการประหารชีวิตเกิดขึ้นอย่างน้อย 1 ครั้งในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา
สหประชาชาติระบุว่า ตัวเลขเหล่านี้ รวบรวมมาจากข้อมูลที่ชาติสมาชิกส่งให้ รวมถึงภาคประชาสังคม
แต่แอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล ระบุว่า มี 142 ประเทศ ที่ได้ยกเลิกกฎหมายโทษประหารชีวิตไปแล้วหรือยุติการประหารในทางปฏิบัติ และระบุด้วยว่า ในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา มี 33 ประเทศที่มีการประหารชีวิตเกิดขึ้นอย่างน้อย 1 ครั้ง
แอมเนสตี้ฯ รวบรวมสถิติด้วยการใช้ตัวเลขของทางการ, รายงานข่าว และข้อมูลที่ได้รับจากผู้ที่ถูกลงโทษประหารชีวิต และครอบครัวหรือตัวแทนนักโทษเหล่านั้น
จำนวนการประหารชีวิตใน 4 ประเทศ คิดเป็น 84% ของการประหารชีวิตทั้งหมดในปี 2017 (ซาอุดีอาระเบีย, อิรัก, ปากีสถาน และอิหร่าน) ไม่รวมจีน ซึ่งสถิติถูกเก็บเป็นความลับของชาติ แอมเนสตี้ฯ ประเมินว่า จีนประหารชีวิตนักโทษหลายพันคนในแต่ละปี
วิธีการประหารชีวิตในปี 2017 ได้แก่ การตัดคอ, การแขวนคอ, การฉีดยา และการยิงเป้า
แอมเนสตี้ฯ มีสถิติว่า ในปี 2017 มีการลงโทษประหารชีวิตอย่างน้อย 2,591 ครั้ง ใน 53 ประเทศ แต่ในบางกรณี โทษประหารชีวิตจะได้รับการลดหย่อนโทษในประเทศที่ไม่ต้องการบังคับใช้โทษนี้
แอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล ระบุว่า:
- มี 106 ประเทศ ที่ไม่มีกฎหมายโทษประหารชีวิตแล้ว
- มี 7 ประเทศ ที่อนุญาตให้ใช้โทษประหารชีวิตได้ ก็ต่อเมื่อก่ออาชญากรรมรุนแรงในบางสถานการณ์ อย่างเช่น ผู้ที่ก่ออาชญากรรมในช่วงที่เกิดสงคราม
- มี 29 ประเทศที่มีกฎหมายโทษประหารชีวิต แต่ไม่ได้ประหารใครมาอย่างน้อย 10 ปีแล้ว และมีนโยบาย หรือพันธะสัญญาที่มีความเป็นทางการว่า จะไม่ใช้โทษนี้
- มี 56 ประเทศ ซึ่งยังคงมีโทษประหารชีวิต และมีการประหารชีวิตอยู่ หรือไม่ได้มีการประกาศอย่างเป็นทางการว่า จะไม่ใช้โทษนี้
(แอมเนสตี้ฯ ได้รวบรวมข้อมูลของ 5 ชาติ ที่ไม่ได้เป็นสมาชิกสหประชาชาติด้วย ส่วนประเทศไทยถูกนับรวมจากการประหารที่เกิดขึ้นในปี 2018)
หลังจากเลขาธิการสหประชาชาติแสดงความเห็น รัฐบาลมาเลเซีย ได้ออกมาประกาศว่า มาเลเซียตั้งใจที่จะยกเลิกโทษประหารชีวิต
คาดว่า มีนักโทษประหารราว 1,200 คนในมาเลเซีย ซึ่งมีการใช้โทษประหารชีวิตในความผิดหลายอย่าง รวมถึง ฆาตกรรม, ลักลอบค้ายาเสพติด และก่อการกบฏ รัฐสภามาเลเซีย จะพิจารณาร่างกฎหมายนี้ในสมัยการประชุมหน้า
ถ้ามาเลเซียยกเลิกโทษประหารชีวิต จะเป็นประเทศล่าสุดที่ยกเลิกโทษประหารชีวิตต่อจากกินี และมองโกเลีย ซึ่งยุติการใช้โทษประหารชีวิตในปี 2017 ส่วนประธานาธิบดีอดามา บาร์โรว์ ของแกมเบีย ได้ประกาศพักการใช้โทษประหารชีวิตในปีนี้ เดอะการ์เดียน รายงานว่า แกมเบียประหารชีวิตนักโทษครั้งล่าสุดในปี 2012
ในเดือนมิ.ย. รัฐสภาบูร์กินาฟาโซ ได้เห็นชอบประมวลกฎหมายอาญาฉบับใหม่ ยกเลิกโทษประหารชีวิต
แอมเนสตี้ฯ ระบุว่า จนถึงสิ้นปีที่แล้ว มี 20 ประเทศในภูมิภาคซับซาฮารา ยกเลิกโทษประหารชีวิต
ส่วนในสหรัฐฯ มีการประหารชีวิตนักโทษรวม 23 คนในปีที่แล้ว รัฐวอชิงตันกลายเป็นรัฐที่ 20 ที่ห้ามการใช้โทษประหารชีวิตในเดือนต.ค. 2018 ศาลสูงสุดขอรัฐวอชิงตัน พบว่า มีการใช้โทษประหารชีวิต "โดยมีอคิติทางเชื้อชาติและตามอำเภอใจ"
จำนวนประเทศซึ่งยกเลิกโทษประหารชีวิตอย่างเป็นทางการเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง จาก 48 ประเทศในปี 1991 เป็น 106 ประเทศในปี 2017 ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา จำนวนประเทศที่มีการประการชีวิตเกิดขึ้นลดลงอย่างต่อเนื่องเช่นกัน
ประเทศที่ประหารชีวิตนักโทษระหว่างปี 2013-2017:
อัฟกานิสถาน, บาห์เรน, บังกลาเทศ, เบลารุส, บอตสวานา, ชาด, จีน, อียิปต์, อิเควทอเรล กินี, อินเดีย, อินโดนีเซีย, อิหร่าน, อิรัก, ญี่ปุ่น, จอร์แดน, คูเวต, มาเลเซีย, ไนจีเรีย, เกาหลีเหนือ, โอมาน, ปากีสถาน, ดินแดนปาเลสไตน์, ซาอุดีอาระเบีย, สิงคโปร์, โซมาเลีย, ซูดานใต้, ซูดาน, ไต้หวัน, สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์, สหรัฐฯ, เวียดนาม และเยเมน (เนื่องจากความขัดแย้งที่ยังดำเนินอยู่ในลิเบียและซีเรีย แอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล ไม่สามารถยืนยันว่า มีการประหารชีวิตตามกระบวนการยุติธรรมเกิดขึ้นในทั้งสองประเทศหรือไม่) ส่วนในไทย การประหารเกิดขึ้นในปีนี้
21 ประเทศที่ไม่ได้ประหารชีวิตนักโทษระหว่างปี 2013-2017 ทั้งที่ยังไม่ได้ยกเลิกโทษประหารชีวิต:
แอนติกาและบาร์บูดา, บาฮามาส, บาร์เบโดส, เบลิซ, คอโมโรส, คิวบา, สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก, โดมินิกา, เอธิโอเปีย, แกมเบีย, กายอานา, จาเมกา, เลบานอน, เลโซโท, กาตาร์, เซนต์คิตส์และเนวิส, เซนต์ลูเซีย, เซนต์วินเซนต์และเกรนาดีนส์, ตรินิแดดและโตเบโก, ยูกันดา และซิมบับเว
