ทำไมเวเนซุเอลาคิดเลิกหนุนราคาน้ำมัน

ประธานาธิบดี นิโกลัส มาดูโร ของเวเนซุเอลา เตรียมปรับแนวทางอุดหนุนราคาน้ำมันในประเทศ โดยเขาเห็นว่าควรปรับราคาขายน้ำมันให้เทียบเคียงกับนานาประเทศ เพื่อหยุดยั้งพฤติกรรมของนักลักลอบค้าน้ำมันไปยังโคลอมเบียและประเทศแถบแคริบเบียนที่โกงรายรับของชาติไปหลายล้านดอลลาร์สหรัฐฯ

เวเนซุเอลาก็ไม่ต่างจากประเทศผู้ผลิตน้ำมันรายอื่น ที่ให้การอุดหนุนราคาน้ำมันอย่างเต็มเม็ดเต็มเหนี่ยวแก่คนในประเทศ อย่างไรก็ดี การปรับราคาน้ำมันขึ้นเมื่อ 29 ปีที่แล้ว ได้ก่อให้เกิดเหตุจลาจลครั้งใหญ่ในกรุงคาราคัส

อะไรคือเหตุผลที่ทำให้ผู้นำเวเนซุเอลาคิดจะทำเช่นนั้นอีกครั้ง ?

ขณะนี้เศรษฐกิจของเวเนซุเอลาทรุดตัวอย่างหนัก โดยกองทุนการเงินระหว่างประเทศหรือไอเอ็มเอฟ คาดว่าอัตราเงินเฟ้อจะพุ่งแตะ 1 ล้านเปอร์เซ็นต์ในปีนี้ ในขณะที่ราคาน้ำมันที่ขายในประเทศแทบจะไม่เคยเปลี่ยนแปลง

โดยปัจจุบันน้ำมัน 1 ลิตร ราคา 1 โบลิวาร์ (0.00013 บาท) ขณะที่อัตราแลกเปลี่ยนเงินดอลลาร์สหรัฐฯ ในตลาดมืดอยู่ที่ 4 ล้านโบลิวาร์ ต่อ 1 ดอลลาร์สหรัฐฯ นั่นหมายความว่าด้วยเงินเพียง 1 ดอลลาร์สหรัฐฯ (ประมาณ 33 บาท) คนในเวเนซุเอลาสามารถเติมน้ำมันเต็มถังรถยนต์ขนาดกลางได้ถึง 720 ครั้ง ดังนั้นการลักลอบนำน้ำมันไปขายในประเทศเพื่อนบ้านที่ราคาน้ำมันสูงกว่าจึงเป็นธุรกิจใหญ่ ตัวเลขจากรัฐบาลเวเนซุเอลาชี้ว่าต้องสูญรายรับในส่วนนี้ให้กับพวกลักลอบไปถึง 18,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ต่อปี

การขึ้นราคาน้ำมันจึงเป็นหนทางเพิ่มรายได้ของรัฐบาลในภาวะที่การผลิตน้ำมันซึ่งเป็นรายได้หลักของประเทศกำลังลดลง

ใครต้องซื้อน้ำมันแพงขึ้นบ้าง ?

ประธานาธิบดีมาดูโร บอกว่าใครก็ตามที่ไม่ยอมมาลงทะเบียนกับทางการจะต้องจ่ายเงินซื้อน้ำมันในราคาแพงขึ้น แต่ชาวเวเนซุเอลาที่ถือบัตรประจำตัวที่ออกให้เมื่อปีที่แล้วจะยังคงได้รับ "การอุดหนุนทางตรง" ต่อไป "อีกราวสองปี"

อย่างไรก็ดี ชาวเวเนซุเอลาจำนวนมากไม่ยอมไปรับบัตรประจำตัวที่ทางการออกให้ โดยกล่าวหาว่าเป็นความพยายามของรัฐบาลที่จะคอยติดตามข้อมูลของพวกเขาเหล่านั้น เพราะผู้ที่มีอายุเกิน 15 ปี และไปรับบัตรประจำตัวโดยสมัครใจนั้น ต้องตอบคำถามต่าง ๆ เช่น สถานะทางสังคมและเศรษฐกิจ และสวัสดิการที่ได้รับ ดังนั้นการขึ้นราคาน้ำมันในครั้งนี้จึงจะส่งผลเสียต่อฝ่ายตรงข้ามกับรัฐบาลสังคมนิยมของนายมาดูโรเป็นส่วนใหญ่

ประธานาธิบดีมาดูโร จะประกาศแนวทางอุดหนุนราคาน้ำมันครั้งใหม่นี้ในอีกไม่กี่วันข้างหน้า โดยจะมีผลบังคับใช้ในวันที่ 20 สิงหาคมนี้

ขึ้นราคาน้ำมันจะแก้ปัญหาลักลอบได้จริงหรือ ?

คำตอบคืออาจจะไม่ได้ เพราะถึงอย่างไรนักลักลอบค้าน้ำมันที่มีบัตรประจำตัว หรือสมัครรับบัตรอยู่ ก็สามารถซื้อน้ำมันในราคาต่ำและขายทำกำไรในโคลอมเบีย และประเทศอื่น ๆ ได้อยู่ดี ขณะที่นักการเมืองฝ่ายค้านเกรงว่ามาตรการนี้จะนำไปสู่การปันส่วนน้ำมันโดยทางอ้อม ด้วยการจำกัดปริมาณน้ำมันที่ประชาชนแต่ละคนที่ถือบัตรประจำตัวจะสามารถซื้อได้

เหตุใดราคาน้ำมันจึงเป็นเรื่องใหญ่ ?

เป็นเพราะชาวเวเนซุเอลาพึ่งพิงรถยนต์กันเป็นส่วนใหญ่ แทบทุกครัวเรือนจะมีรถยนต์หลายคันเพื่อขับไปทำงานในที่ห่างไกล

ส่วนใครที่ไม่มีเงินซื้อรถก็ต้องเผชิญความยากลำบากในการเดินทาง เพราะบริการขนส่งสาธารณะอยู่ในสภาพย่ำแย่มากและมีไม่เพียงพอ คนต้องเสียเวลาเดินทางในแต่ละวันนานหลายชั่วโมง

รากเหง้าของปัญหาเศรษฐกิจในเวเนซุเอลา

เวเนซุเอลาเป็นชาติร่ำรวยน้ำมัน ซึ่งคิดเป็นรายรับของประเทศถึง 95% หากราคาน้ำมันในตลาดโลกปรับตัวสูง รายได้เข้าคลังก็จะมากตามไปด้วย

ในยุคที่ประธานาธิบดีฮูโก ชาเวซ ยังมีชีวิต เขานำเงินส่วนนี้ไปดำเนินโครงการทางสังคมเพื่อสร้างความเท่าเทียมและลดปัญหาความยากจน

แต่เมื่อสี่ปีที่แล้ว ตอนที่ราคาน้ำมันในตลาดโลกปรับตัวลดลงอย่างรุนแรง สถานะการเงินของรัฐบาลเริ่มสั่นคลอนจนถึงขั้นต้องตัดลดโครงการช่วยเหลือหลายโครงการไป