จริงหรือไม่? คิม จอง อึน และพ่อเคยใช้พาสปอร์ตปลอมสัญชาติบราซิล

หลักฐานใหม่ที่เพิ่งถูกเปิดเผยในสัปดาห์นี้ ชี้ว่านายคิม จอง อึน ผู้นำเกาหลีเหนือ และนายคิม จอง อิล ซึ่งเป็นพ่อและอดีตผู้นำ เคยมีหนังสือเดินทางปลอมสัญชาติบราซิล เมื่อช่วงปี 1990

สำนักข่าวรอยเตอร์ ได้รับสำเนาถ่ายเอกสารหนังสือเดินทางดังกล่าว ซึ่งระบุชื่อของนายคิม จอง อึน ว่า "โจเซฟ พวาง" (พร้อมระบุรายละเอียดว่าเป็นบุตรชายของนายริคาร์โด และนางมาร์เซลา) และนายคิม จอง อิล ใช้ชื่อว่า "อิจอง ชอย"

แหล่งข่าวในหน่วยงานความมั่นคงของบราซิลกล่าวกับผู้สื่อข่าวว่า เอกสารซึ่งออกโดยสถานเอกอัครราชทูตบราซิล ณ กรุงปราก สาธารณรัฐเช็ก เมื่อปี 1996 ดูเหมือนเป็นของจริง

ส่วนอีกแหล่งข่าวในหน่วยงานความมั่นคง ระบุว่าเอกสารชุดนี้เคยถูกนำไปใช้ขอวีซ่าเพื่อเข้าประเทศแถบตะวันตก แต่ไม่สามารถยืนยันได้ว่า มีรับการอนุมัติวีซ่า หรือเคยถูกนำไปใช้จริงหรือไม่

แล้วเหตุใดครอบครัวผู้นำเกาหลีเหนือจึงต้องใช้เอกสารปลอม? และทำไมจึงใช้สัญชาติบราซิล?

เรื่องนี้เป็นความจริงหรือไม่?

สำเนาเอกสารอาจไม่ใช่หลักฐานยืนยันที่ชัดเจน แต่นี่ไม่ใช่ครั้งแรกที่มีข่าวความเชื่อมโยงระหว่างหนังสือเดินทางสัญชาติบราซิลกับครอบครัวคิม

ในปี 2011 สื่อญี่ปุ่นรายงานอ้างเจ้าหน้าที่ทางการว่า นายคิม จอง อึน และพี่ชายที่ชื่อ จอง โชล เคยเดินทางเข้าญี่ปุ่นเพื่อไปเที่ยวดิสนีย์แลนด์โดยใช้เอกสารเดินทางสัญชาติบราซิล เมื่อปี 1991

ส่วนพี่ชายต่างมารดา ที่ชื่อนายคิม จอง นัม เคยทำให้พ่อไม่พอใจเมื่อปี 2001 หลังจากถูกจับได้ว่าพยายามลักลอบเข้าประเทศญี่ปุ่นโดยใช้หนังสือเดินทางโดมินิกัน เพื่อไปเที่ยวดิสนีย์แลนด์

ดั้งนั้น การจัดหาหนังสือเดินทางปลอม ดูเหมือนจะไม่ใช่ปัญหาสำหรับครอบครัวคิม

เหตุใดจึงต้องใช้หนังสือเดินทางเหล่านี้?

โลกหลังยุคสงครามเย็นเป็นช่วงที่เกาหลีเหนือมีมิตรประเทศเหลืออยู่ไม่มากนัก ทำให้หนังสือเดินทางสัญชาติเกาหลีเหนือมีข้อจำกัดเรื่องการเดินทาง และครอบครัวผู้นำน่าจะอยากปิดเรื่องเหล่านี้เป็นความลับ

ทว่า ดร.จอห์น นิลส์สัน-ไรต์ ผู้เชี่ยวชาญเรื่องเกาหลีเหนือจากแชทแฮมเฮาส์ สถาบันนโยบายด้านการต่างประเทศของสหราชอาณาจักร กล่าวว่า น่าแปลกใจที่นายคิม จอง อิล ซึ่งเข้ารับตำแหน่งผู้นำได้เพียงสองปีในขณะนั้น จะต้องการเดินทางไปต่างประเทศโดยใช้หนังสือเดินทางปลอม

"ทำไมเขาต้องการทำเช่นนั้น? คิม จอง อิล ถูกมองว่าเป็นคนไม่ชอบเสี่ยง เรารู้ว่าเขาเคยเดินทางไปมอสโกและปักกิ่งหลายครั้ง แต่เขาคงไม่จำเป็นต้องใช้หนังสือเดินทาง" นายนิลส์สัน-ไรต์ กล่าว

"เป็นไปได้ว่า เขาและลูกชาย อาจจะเคยพยายามคิดถึงทางหนีทีไล่ออกจากเกาหลีเหนือ ซึ่งนั่นจะเป็นเรื่องน่าตกใจมาก"

ดร.นิลส์สัน-ไรต์ คาดว่า "คงมีความไม่แน่นอน และประเทศอาจจะไม่มั่นคงเท่ากับที่เราเคยคิด"

จริงหรือไม่ ที่นักปลอมเอกสารมักใช้หนังสือเดินทางบราซิล?

นับเป็นความเข้าใจที่พบได้บ่อย และเคยมีเจ้าหน้าที่ทางการของบราซิลเอง ให้สัมภาษณ์กับผู้สื่อข่าวอัลจาซีราเอาไว้เมื่อปี 2011 ว่าเนื่องจากบราซิลมีประชากรที่หลากหลาย ซึ่งแทบจะทุกคนบนโลกนี้สามารถอ้างได้ว่าเป็นชาวบราซิล จึงทำให้หนังสือเดินทางสัญชาตินี้เป็นที่ต้องการ

ทว่าในความเป็นจริงแล้ว ผลสำรวจโดย Vocativ เมื่อปี 2015 พบว่า หนังสือเดินทางสัญชาติบราซิล ไม่ได้ติดอันดับรายชื่อหนังสือเดินทางปลอมที่มีราคาแพงที่สุดและเป็นที่ต้องการที่สุดในดาร์คเว็บแต่อย่างใด

อย่างไรก็ตามในช่วงปี 1990 อาจเคยมีความต้องการหนังสือเดินทางบราซิลจริง และรัฐบาลบราซิลเคยยอมรับว่า ก่อนที่จะออกมาตรการเพิ่มลักษณะป้องกันการปลอมแปลงหลายจุดในปี 2006 หนังสือเดินทางสัญชาติบราซิล เป็นหนึ่งในเอกสารที่ถูกปลอมแปลงมากที่สุด

ส่วนครอบครัวคิม น่าจะสามารถใช้เอกสารผ่านการตรวจคนเข้าเมืองได้ง่าย โดยอาศัยการปลอมเป็นชาวบราซิล ซึ่งมีจำนวนมากที่มีเชื้อสายเอเชียตะวันออก

อีกนัยสำคัญของหนังสือเดินทางสองเล่มนี้ คือเป็นเอกสารที่ออกให้โดยสถานเอกอัครราชทูตบราซิลในสาธารณรัฐเช็ก ซึ่งเกาหลีเหนือและประเทศเชโกสโลวาเกียในขณะนั้น มีความสัมพันธ์ทั้งทางด้านเศรษฐกิจและความร่วมมือ ท่ามกลางความพยายามฟื้นฟูประเทศเกาหลีเหนือหลังสงครามเกาหลีปี 1950-53