เลือกตั้งอังกฤษ: นับถอยหลัง 8 มิถุนา วันประชาใช้สิทธิ

สหราชอาณาจักรจะจัดการเลือกตั้งทั่วไปในวันพฤหัสบดีที่ 8 มิ.ย. ศกนี้ บีบีซีไทยชวนนับถอยหลังสู่การเลือกตั้งทั่วไปในประเทศแม่แบบประชาธิปไตย ด้วยข้อมูลน่าสนใจเกี่ยวกับการเลือกตั้งครั้งนี้

ทำไมจึงมีเลือกตั้ง?

นางเทเรซา เมย์ นายกรัฐมนตรี และหัวหน้าพรรคคอนเซอร์เวทีฟ ประกาศจัดการเลือกตั้งทั่วไปในวันที่ 8 มิถุนายนนี้ 3 ปี ก่อนกำหนด โดยให้เหตุผลว่า การชนะเลือกตั้งด้วยคะแนนเด็ดขาดจะช่วยทำให้รัฐบาลของเธอมีความแข็งแกร่งยิ่งขึ้นในการเจรจาเบร็กซิท เนื่องจากนางเมย์ มองว่าพรรคเลเบอร์ พรรคสก็อตทิชเนชันแนล และลิเบอรัลเดโมแครต จะทำให้กระบวนการทางรัฐสภาสั่นคลอน ในขณะที่ผลสำรวจชี้ว่าคะแนนนิยมของพรรคของเธอนำหน้าพรรคแรงงาน นางเมย์จึงหวังว่า การเลือกตั้งครั้งนี้ จะช่วยให้พรรคของเธอมีเสียงข้างมากเพิ่มขึ้นในสภาผู้แทนราษฎร ทำให้อำนาจในการบริหารประเทศของเธอมั่นคงขึ้น

สำหรับสถานการณ์ทางการเมืองในขณะนี้ ส.ส.พรรคคอนเซอร์เวทีฟบางส่วนกังวลว่า ทิศทางของพรรคอาจจะเปลี่ยนไปจากคำสัญญาที่ได้ให้ไว้ระหว่างหาเสียงเลือกตั้งเมื่อปี 2015 ในสมัยของอดีตนายกรัฐมนตรีเดวิด คาเมรอน

การเปลี่ยนแปลงภายใต้การนำของนางเมย์ เช่น การสนับสนุนโรงเรียนมัธยมของรัฐใช้นโยบายคัดเลือกนักเรียนจากผลการเรียนเป็นหลัก และการผ่อนปรนแผนการลดงบบัญชีขาดดุลของรัฐ ถูกมองว่าเป็นโอกาสที่จะช่วยให้นางเมย์ สามารถวางวิสัยทัศน์ของเธอเองให้กับสหราชอาณาจักรได้

เลือกอย่างไร?

การเลือกตั้งทั่วไปคือกระบวนการที่พลเมืองของสหราชอาณาจักรใช้ตัดสินใจเลือกตัวแทนเข้าสู่รัฐสภาและบริหารประเทศ ผู้มีสิทธิลงคะแนนที่ไปลงทะเบียนแล้ว จะมีสิทธิเลือกผู้สมัครหนึ่งคนเพื่อเป็นตัวแทนเขตของตน

ตามปกติแล้ว ผู้สมัครรับเลือกตั้งมักมาจากพรรคการเมือง แต่ก็มีบางส่วนที่ลงสมัครโดยไม่สังกัดพรรคการเมืองด้วย ผู้สมัครที่ได้รับคะแนนเสียงมากที่สุด จะได้รับเลือกเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เพื่อทำหน้าที่เป็นตัวแทนของเขตนั้น ในรัฐสภา

หัวหน้าพรรคการเมืองที่มีจำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรมากที่สุด เป็นผู้ที่คาดหมายว่า จะได้รับพระราชทานพระบรมราชโองการแต่งตั้งให้เป็นนายกรัฐมนตรี และจัดตั้งรัฐบาลขึ้นบริหารประเทศ ส่วนหัวหน้าพรรคการเมืองที่ได้รับคะแนนเสียงรองลงมา จะทำหน้าที่เป็นผู้นำฝ่ายค้าน

สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร มีหน้าที่ดูแลงานทั้งในพี้นที่ที่เกี่ยวข้องกับเขตเลือกตั้งของตน และทำหน้าที่เป็นตัวแทนเขตนั้น ๆ ในรัฐสภา เพื่อออกเสียง และกำหนดรูปแบบของร่างกฎหมายต่าง ๆ ร่วมกับส.ส. อีก 649 คน

ใครมีสิทธิ?

ผู้มีสิทธิเลือกตั้ง ต้องมีอายุไม่ต่ำกว่า 18 ปีในวันเลือกตั้ง ต้องลงทะเบียนเพื่อไปใช้สิทธิ์ลงคะแนน ต้องเป็นพลเมืองของสหราชอาณาจักร หรือพลเมืองของสาธารณรัฐไอร์แลนด์ ที่อาศัยอยู่ในสหราชอาณาจักร หรือพลเมืองของประเทศในเครือจักรภพที่พำนักในสหราชอาณาจักร

เหตุใดจึงเร็วกว่าปกติ?

นางเมย์ เคยกล่าวว่า เธอต้องการให้มีการเลือกตั้งในปี 2020 ตามแผนเดิม แต่เปลี่ยนใจในภายหลัง ซึ่งเป็นท่าทีที่สร้างความแปลกใจให้กับคนจำนวนมาก

แม้ พรบ.กำหนดวาระของรัฐสภา (Fixed Term Parliament Act 2011) จะบัญญัติว่าการเลือกตั้งทั่วไปต้องจัดขึ้นทุก 5 ปี ในวันพฤหัสบดีแรกของเดือนพฤษภาคม แต่นายกรัฐมนตรี ก็มีสิทธ์ที่จะประกาศเลือกตั้งเมื่อใดก็ได้ตามต้องการ โดยการเลือกตั้งก่อนครบวาระสามารถจัดขึ้นได้ ใน 2 กรณี คือ 1.หากมีการลงคะแนนไม่ไว้วางใจในรัฐบาลชุดปัจจุบัน หรือ 2. กรณีที่มี ส.ส. เห็นชอบเกิน 2 ใน 3 ซึ่งนายกรัฐมนตรีเมย์ ใช้ทางเลือกที่ 2 นี้ และได้รับเสียงสนับสนุน อย่างท่วมท้นถึง 522 ต่อ 13

ก่อนหน้านี้ นายกรัฐมนตรีฮาโรลด์ วิลสัน จากพรรคเลเบอร์ เคยประกาศเลือกตั้งก่อนกำหนดเมื่อปี 1966 หลังจากที่เป็นรัฐบาลได้ไม่นาน เพื่อเพิ่มจำนวนส.ส. และในปี 1974 มีการจัดเลือกตั้งขึ้นในระยะเวลาห่างกันเพียง 8 เดือน เนื่องจากไม่มีพรรคใดได้ครองเสียงข้างมากในสภาผู้แทนราษฎรจากการเลือกตั้งครั้งแรก

เมื่อไรจะมีอีก?

กำหนดการเลือกตั้งครั้งต่อไปหลังจากนี้ คือในปี 2022 เนื่องจาก พรบ.กำหนดวาระของรัฐสภายังมีผลบังคับใช้อยู่ ทำให้การเลือกตั้งทั่วไปยังคงต้องมีขึ้นทุก 5 ปี

อย่างไรก็ตาม ในอนาคตอาจมีการเลือกตั้งทั่วไปก่อนกำหนดได้อีก หาก ส.ส.มากกว่า 2 ใน 3 ลงคะแนนสนับสนุนเช่นเดียวกับในครั้งนี้ แต่รัฐบาลต่อไป ก็อาจจะเสนอยกเลิกกฎหมายกำหนดระยะเวลาการทำงานของรัฐสภาได้ ตามที่ระบุไว้ในเอกสารนโยบายของพรรคคอนเซอร์เวทีฟ

นโยบายของพรรคต่าง ๆ มีอะไรบ้าง?

พรรคคอนเซอร์เวทีฟ เผยแพร่เอกสารนโยบาย เมื่อวันที่ 18 พฤษภาคม โดยนางเมย์ ให้สัญญาว่า 'จะบริหารประเทศด้วยนโยบายเพื่อคนส่วนใหญ่ในสหราชอาณาจักร'

พรรคเลเบอร์ เปิดตัวเอกสารนโยบายเมื่อวันที่ 16 พฤษภาคม ซึ่งนายเจเรอมี คอร์บิน สัญญาจะเก็บภาษีผู้ที่มีรายได้ระหว่าง 80,000 - 123,000 ปอนด์ (3.6 ล้านบาท-5.5 ล้านบาท) เพิ่มขึ้น

ด้านลิเบอรัลเดโมแครต เปิดตัวเอกสารนโยบายเมื่อวันที่ 17 พฤษภาคม พร้อมกับคำสัญญาจากนายทิม ฟาร์รอน หัวหน้าพรรคว่าจะจัดให้มีการลงประชามติอีกครั้ง เกี่ยวกับสมาชิกภาพในอียูของสหราชอาณาจักร

พรรคไพลด์คุมรี หรือ พรรคแห่งชาติเวลส์ ให้คำสัญญาไว้ในเอกสารนโยบายที่เริ่มเผยแพร่เมื่อวันที่ 16 พฤษภาคม ว่าจะทำให้ชาวเวลส์มี 'เสียงที่แข็งแกร่ง' ในประเด็นเบร็กซิท

เมื่อวันที่ 22 พฤษภาคม พรรคกรีน ให้ชื่อนโยบายของตนว่า 'กรีนการันตี' ส่วนพรรคยูคิป (UKIP) เปิดตัวนโยบายเมื่อวันที่ 25 พฤษภาคม

สัดส่วนที่นั่งในรัฐสภา

สภาผู้แทนราษฎรสหราชอาณาจักรขณะนี้ ประกอบด้วย ส.ส.คอนเซอร์เวทีฟจำนวน 330 ที่นั่ง พรรคเลเบอร์ 229 ที่นั่ง พรรคสก็อตทิชเนชันแนล 54 ที่นั่ง พรรคลิเบอรัลเดโมแครต 9 ที่นั่ง พรรคไพลด์คุมรี 3 ที่นั่ง และพรรคกรีนมี ส.ส. 1 ที่นั่ง ส่วนพรรคยูคิป ไม่มีตัวแทนในสภาฯ หลังจากที่ ส.ส. เพียงคนเดียวของพรรคลาออกไปทำหน้าที่ในฐานะ ส.ส.อิสระแทน