โคโรนา : วิจัยล่าสุดชี้ "สัตว์ตัวกลาง" นำไวรัสสายพันธุ์ใหม่จากค้างคาวมาสู่มนุษย์

ผลการศึกษาล่าสุดที่ตีพิมพ์ในวารสารการแพทย์ Lancet ฉบับวันที่ 29 ม.ค. 2563 เผยถึงข้อมูลเรื่องต้นตอของไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ หรือ 2019-nCoV ที่ได้จากการวิเคราะห์ทางพันธุกรรมว่า แม้แหล่งกำเนิดของเชื้อดังกล่าวจะมาจากค้างคาว แต่จะต้องมี "สัตว์ตัวกลาง" ที่เป็นพาหะนำเชื้อโรคมาติดต่อสู่คนอีกทอดหนึ่ง

ทีมนักวิจัยจากห้องปฏิบัติการไวรัสวิทยาและศูนย์ควบคุมโรคติดต่อหลายแห่งของจีน ได้ถอดรหัสข้อมูลพันธุกรรมทั้งหมดหรือ "จีโนม" ของเชื้อไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ที่พบในผู้ป่วยชาวจีน 9 คน โดยพบว่ารหัสพันธุกรรมของไวรัสดังกล่าวมีอยู่ถึง 10 แบบ ซึ่งแต่ละแบบมีความคล้ายคลึงกันมากถึง 99.98%

การที่เชื้อไวรัสไม่สู้จะมีความหลากหลายทางพันธุกรรมเช่นนี้ แสดงว่าเพิ่งเกิดการติดต่อมาสู่คนได้ไม่นานนัก เพราะโดยปกติไวรัสจะมีการปรับตัวและกลายพันธุ์ได้ในอัตราที่รวดเร็ว ทำให้ไวรัสชนิดที่มีการแพร่เชื้อในมนุษย์มายาวนานพอสมควรมีลักษณะทางพันธุกรรมที่แตกต่างหลากหลายมากกว่า

ศาสตราจารย์ ชี เว่ยเฟิง หนึ่งในทีมผู้วิจัยจากห้องปฏิบัติการด้านระบาดวิทยา มหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์แห่งมณฑลชานตงบอกว่า "เป็นเรื่องน่าประหลาดใจ ที่รหัสพันธุกรรมของไวรัสจากคนไข้ซึ่งมาจากหลายพื้นถิ่น กลับมีความคล้ายคลึงกันอย่างสูง การค้นพบนี้ชี้ว่าไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่กำเนิดขึ้นจากแหล่งเดียวกันในระยะเวลาอันสั้น และถูกตรวจพบอย่างรวดเร็วมาก"

เมื่อเปรียบเทียบจีโนมของไวรัส 2019-nCoV ที่นำมาศึกษา กับฐานข้อมูลของไวรัสที่เคยพบมาก่อน ปรากฏว่าไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่มีความคล้ายคลึงทางพันธุกรรมกับไวรัสโคโรนาอีก 2 ชนิดที่มาจากค้างคาวมากที่สุดถึง 88% ในขณะที่มีความคล้ายคลึงกับไวรัสโรคซาร์ส (SARS) ที่ 79% และคล้ายกับไวรัสโรคเมอร์ส (MERS) เพียง 50%

ดร. หวู่ กุ้ยเจิน สมาชิกอีกคนหนึ่งของทีมวิจัยจากศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคแห่งชาติจีน (CCDC) ระบุว่า "ข้อมูลเหล่านี้ชี้ว่าเชื้อไวรัส 2019-nCoV น่าจะมาจากค้างคาวค่อนข้างแน่นอน แต่ผลการสืบสวนล่าสุดกลับพบว่าไม่มีการจำหน่ายค้างคาวที่ตลาดสดขายส่งอาหารทะเลของเมืองอู่ฮั่น ทำให้สันนิษฐานได้ว่า น่าจะมีสัตว์อีกชนิดหนึ่งที่เป็นตัวกลางแพร่เชื้อจากค้างคาวมาสู่มนุษย์ แต่เรายังไม่ทราบว่าเป็นสัตว์ชนิดใดแน่"

ก่อนหน้านี้มีรายงานว่างูเห่าจีน (Chinese cobra) และงูสามเหลี่ยมจีน (Chinese krait) ที่นำมาวางจำหน่ายในตลาดสดเมืองอู่ฮั่น อาจเป็นสัตว์ตัวกลางที่ส่งต่อเชื้อไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่จากค้างคาวมาสู่คน เนื่องจากงูพิษที่อาศัยอยู่ในธรรมชาติล่าค้างคาวในถ้ำเป็นอาหาร แต่ก็ยังคงมีข้อสงสัยว่า ไวรัสโคโรนาสามารถปรับตัวให้อยู่อาศัยและขยายพันธุ์ในร่างกายของทั้งสัตว์เลือดเย็นและสัตว์เลือดอุ่นได้อย่างไร