จีนมีชายโสดหลายล้านคน การเข้าค่ายหาคู่จะช่วยให้พวกเขาพบรักแท้หรือไม่ ?

การกล่าวที่ว่าผู้หญิงจีนมีจำนวนน้อยกว่า คงเป็นการกล่าวที่น้อยเกินไป เมื่อเทียบกับจำนวนชายชาวจีนที่มีมากกว่าผู้หญิงถึง 30 ล้านคน ทำให้ประเทศจีน ซึ่งเป็นหนึ่งในประเทศที่มีประชากรมากที่สุดของโลก มีผู้ชายโสดจำนวนมาก

โอกาสที่พวกเขาจะได้พบคู่เดท หรือแม้กระทั่งหาภรรยานั้นจึงมีน้อยมาก หลายคนรู้สึกกดดันที่ต้องทำเช่นนั้น

แต่สิ่งที่แย่กว่านั้นคือมันจะยากยิ่งขึ้นถ้าคุณมาจากชนชั้นทางสังคมที่ต่ำกว่า ตามที่ ห่าว โค้ชการออกเดทชาวจีน ซึ่งมีลูกค้ากว่า 3,000 ราย กล่าวเอาไว้

"พวกเขาส่วนใหญ่เป็นชนชั้นแรงงาน ซึ่งมีแนวโน้มน้อยที่สุดที่จะหาภรรยาได้" เขากล่าว

ในภาพยนตร์สารคดีของไวโอเล็ต ดู เฟิง (Violet Du Feng) เรื่อง The Dating Game (เกมหาคู่) เราจะได้ตามติดชีวิตของ ห่าว และลูกค้า 3 คนของเขา ขณะใช้ชีวิต 1 สัปดาห์ในค่ายหาคู่

ชายเหล่านี้ รวมทั้ง ห่าว ล้วนมีพื้นเพจากชนบทอันยากจน และเป็นส่วนหนึ่งของคนรุ่นที่เติบโตมาในประเทศจีนหลังทศวรรษ 1990 ซึ่งเป็นช่วงที่บรรดาพ่อแม่คนฝากลูกวัยเตาะแตะเอาไว้กับสมาชิกในครอบครัวคนอื่น ๆ เพื่อไปหางานทำในเมือง

คนรุ่นนั้นตอนนี้เติบโตเป็นผู้ใหญ่แล้ว และกระจายไปอยู่ตามเมืองต่าง ๆ เพื่อหาภรรยาและยกระดับฐานะของตัวเอง

ดู เฟิง ผู้อาศัยอยู่ในประเทศสหรัฐอเมริกา ต้องการให้ภาพยนตร์ของเธอเน้นย้ำถึงชีวิตของคนรุ่นใหม่ในบ้านเกิดของเธอ

"ในยุคที่ความแตกต่างทางเพศสุดโต่งมาก โดยเฉพาะในประเทศจีน สิ่งสำคัญคือเราจะปิดช่องว่างและสร้างบทสนทนาได้อย่างไร" เธอบอกกับบีบีซี

ลูกค้าทั้ง 3 คนของโค้ชห่าว ได้แก่ หลี่ อายุ 24 ปี หวู่ อายุ 27 ปี และ โจว อายุ 36 ปี กำลังต่อสู้กับผลที่ตามมาจากนโยบายลูกคนเดียวของรัฐบาลปักกิ่ง ซึ่งริเริ่มในปี 1980 เมื่อประชากรจีนใกล้แตะระดับ 1,000 ล้านคน นโยบายนี้ถูกประกาศใช้ท่ามกลางความกังวลว่าหากมีประชากรมากเกินไปจะส่งผลกระทบต่อความเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศ

ทว่าโดยประเพณีของคนจีนส่วนใหญ่ชอบมีบุตรชายไว้สืบตระกูล ทำให้เด็กหญิงจำนวนมากถูกทิ้งไว้ หรือส่งไปอยู่สถานเลี้ยงเด็กกำพร้า ทำแท้งโดยเลือกเพศ หรือแม้แต่ฆ่าเด็กผู้หญิง ส่งผลให้เกิดความไม่สมดุลทางเพศอย่างยิ่งในปัจจุบัน

ประเทศจีนมีความกังวลเกี่ยวกับอัตราการเกิดที่ลดลง และจำนวนประชากรสูงอายุที่เพิ่มขึ้นอย่างมาก จึงยกเลิกนโยบายดังกล่าวในปี 2016 และจัดงานอีเวนต์จับคู่สมรสอยู่เนือง ๆ

ความต้องการขั้นต่ำของ หวู่ หลี่ และ โจว คือให้ ห่าว ช่วยหาแฟนสาวให้

โค้ชห่าวเป็นหนึ่งในบุคคลที่ชายชาวจีนใฝ่ฝันจะเป็นเหมือน เพราะประสบความสำเร็จในการหาภรรยาคือ เวน ซึ่งเป็นโค้ชหาคู่เช่นกัน

ชายเหล่านี้ยอมให้ ห่าว แปลงโฉม เสริมหล่อ และตัดผมทรงใหม่ ในขณะถ่ายทอด "เทคนิค" ในการดึงดูดใจผู้หญิงทั้งทางออนไลน์และยามมาเจอกันตัวเป็น ๆ

ถึงแม้ทุกคนจะพยายามเต็มที่ แต่ใช่ว่าทุกอย่างจะเป็นไปตามแผน

ห่าว สร้างภาพลักษณ์ออนไลน์ให้กับผู้ชายแต่ละคน แต่เขาขยายขอบเขตในการสร้างคำอธิบายออกไป และ โจว คิดว่ามันให้ความรู้สึก "ปลอม"

"ผมรู้สึกผิดที่หลอกลวงคนอื่น" เขากล่าวอย่างไม่สบายใจอย่างเห็นได้ชัด เมื่อถูกนำเสนอภาพเป็นคนอื่นที่ไม่ใช่ตัวตนที่เป็นจริงของเขา

ดู เฟิง คิดว่านี่เป็นปัญหาที่กว้างใหญ่กว่า

"มันเป็นเรื่องราวเฉพาะตัวของจีน แต่ก็เป็นเรื่องราวสากลด้วยที่แสดงให้เห็นว่าในภูมิทัศน์ในด้านดิจิทัล เราทุกคนต่างต้องดิ้นรนและต่อสู้กับราคาที่ต้องจ่ายสำหรับการสร้างตัวตนปลอม ๆ ในโลกดิจิทัล และต้นทุนที่เราต้องจ่ายก็คือความจริงและซื่อสัตย์" เธอกล่าว

ห่าว อาจเป็นหนึ่งใน "โค้ชการออกเดทที่ได้รับความนิยมสูงสุด" ของจีน ทว่าภรรยาของเขาเองกลับตั้งคำถามเกี่ยวกับวิธีการบางอย่างของสามี

เขาไม่ย่อท้อและส่งลูกค้าออกไปพบกับสาว ๆ โดยฉีดสเปรย์ระงับกลิ่นกายลงใต้วงแขน พร้อมประกาศว่า "ได้เวลาเปิดการแสดงแล้ว!"

ชายหนุ่มต้องไปนัดเดทที่ศูนย์การค้าในยามค่ำคืนและมีผู้คนพลุกพล่านในนครฉงชิ่ง หนึ่งในเมืองที่ใหญ่ที่สุดในโลก

เมื่อเกือบจะเป็นเรื่องที่เจ็บปวดตอนเห็นภาพพวกเขาขอให้สาว ๆ ติดต่อกันผ่านแอปพลิเคชันส่งข้อความวีแชท (WeChat) แต่สิ่งนี้สอนให้พวกเขาค้นหาความมั่นใจจากภายใน ซึ่งถึงตอนนี้ยังถูกซ่อนไว้จากสายตา

ดร. เจิ้ง มู่ จากภาควิชาสังคมวิทยา มหาวิทยาลัยแห่งชาติสิงคโปร์ บอกกับบีบีซีว่า แรงกดดันเรื่องการแต่งงานสามารถส่งผลกระทบต่อผู้ชายโสดได้อย่างไร

"ในประเทศจีน การแต่งงานหรือความสามารถในการแต่งงานเพื่อเป็นเสาหลักของครอบครัวทั้งทางการเงินและทางสังคม ถูกคาดหวังว่าจะเป็นหน้าที่ของผู้ชายเป็นส่วนใหญ่" เธอกล่าว

"มันทำให้พวกเขายากลำบากในการที่ถูกพิจารณาว่าเหมาะสมที่จะแต่งงานด้วยหรือไม่ กลายเป็นตราบาปทางสังคม ซึ่งบ่งบอกว่าพวกเขาไม่มีความสามารถและไม่สมควรได้รับบทบาทดังกล่าว ทำให้เกิดความกดดันและความเครียดทางจิตใจอย่างมาก"

โจว รู้สึกสิ้นหวังกับค่าใช้จ่ายที่ต้องเสียไปในการออกเดท รวมถึงค่าพ่อสื่อ ค่าอาหารเย็น และค่าเสื้อผ้าชุดใหม่

"ผมมีรายได้เพียง 600 ดอลลาร์สหรัฐ (ราว 20,000 บาท) ต่อเดือน" เขากล่าว พร้อมระบุว่าการนัดเดทแต่ละครั้งมีค่าใช้จ่ายประมาณ 300 ดอลลาร์สหรัฐ (ราว 10,000 บาท)

"ท้ายที่สุดชะตากรรมของเราจะถูกกำหนดโดยสังคม" เขากล่าวเสริม โดยตัดสินใจว่าเขาจำเป็นต้อง "สร้างสถานะของตัวเองขึ้นมา"

ดู เฟิง อธิบายว่า "นี่คือคนเจเนอเรชันของผู้ชายส่วนใหญ่ที่มี จนถูกมองว่าล้มเหลวเพราะสถานะทางเศรษฐกิจของพวกเขา

"พวกเขาถูกมองว่าเป็นชนชั้นล่างสุดของสังคม เป็นชนชั้นแรงงาน ดังนั้นการแต่งงานจึงเป็นอีกตัวบ่งชี้ว่าพวกเขาสามารถประสบความสำเร็จได้"

อีกวิธีหนึ่งที่ผู้ชายชาวจีนจะ "ก้าวข้ามชนชั้นทางสังคม" ได้ก็คือการเข้าร่วมกองทัพ และในภาพยนตร์นี้ก็มีการรับสมัครทหารจำนวนมาก

อย่างไรก็ตาม ภาพยนตร์ไม่ได้สำรวจว่าชีวิตของชายรักเพศเดียวกันในประเทศจีนเป็นอย่างไร

ดู เฟิง เห็นด้วยว่า สังคมจีนยอมรับเกย์น้อยลง ในขณะที่ ดร. มู่กล่าวเสริมว่า "บรรทัดฐานรักต่างเพศ (Heteronormativity) ยังคงเป็นแนวความคิดหลักส่วนใหญ่ในประเทศจีน"

"ดังนั้น ผู้ชายจึงคาดหวังว่าจะต้องแต่งงานกับผู้หญิงเพื่อให้เป็นไปตามบรรทัดฐานดังกล่าว... เพื่อดูแลครอบครัวเดี่ยว และพัฒนาให้เป็นครอบครัวที่ใหญ่ขึ้นโดยการเป็นพ่อแม่"

นอกจากนี้ ภาพยนตร์สารคดีเรื่องนี้ยังนำเสนอเรื่องราวของเทคโนโลยีด้วย โดยสำรวจความนิยมที่เพิ่มมากขึ้นของแฟนหนุ่มเสมือนจริง (virtual boyfriends) โดยระบุว่า ผู้หญิงจีนมากกว่า 10 ล้านคนเล่นเกมหาคู่ทางออนไลน์

ขณะที่บางส่วนก็เลือกคบหากับแฟนหนุ่มเสมือนจริง ซึ่งมักเป็นผู้ชายที่เข้าอกเข้าใจ ไม่เรียกร้องอะไรมาก และหล่อเหลาอย่างไม่ต้องสงสัย

หญิงคนหนึ่งบอกว่า การออกเดทในชีวิตจริงต้องเสีย "เวลา เงิน และพลังงานทางอารมณ์ มันเหนื่อยมาก"

เธอเสริมว่า "ผู้ชายเสมือนจริงนั้นแตกต่างออกไป พวกเขามีสภาวะทางจิตใจที่ยอดเยี่ยม พวกเขาสมบูรณ์แบบ"

ดร. มู่มองว่า แนวโน้มดังกล่าวเป็น "ตัวบ่งชี้ปัญหาด้านสังคม" ในจีน โดยอ้างถึง "ชั่วโมงการทำงานที่ยาวนาน วัฒนธรรมการทำงานที่กดดันให้ทำงานให้หนักเพื่อผลลัพธ์เหนือสิ่งอื่นใด และสภาพแวดล้อมการแข่งขัน ควบคู่ไปกับความคาดหวังเกี่ยวกับบทบาททางเพศที่ฝังรากลึก"

"แฟนหนุ่มเสมือนจริงแสดงพฤติกรรมที่สอดคล้องกับอุดมคติของสาว ๆ ได้มากกว่า อาจเป็นหนทางหนึ่งในการเติมเต็มจินตนาการโรแมนติกของพวกเธอได้"

ดูเฟิง กล่าวเสริมว่า "สิ่งที่ถูกกล่าวถึงโดยทั่วไปก็คือผู้หญิงที่มีแฟนเสมือนจริงรู้สึกว่าผู้ชายในจีนไม่มีความมั่นคงทางอารมณ์"

ภาพยนตร์สารคดีนี้เจาะลึกถึงภูมิหลังของผู้ชาย รวมถึงความสัมพันธ์ที่มักจะแตกแยกกับพ่อแม่และครอบครัวของพวกเขา

"ผู้ชายเหล่านี้กำลังเผชิญกับเรื่องนี้ พวกเขาต้องเผชิญกับแรงกดดันเชิงลบมากมาย แล้วคุณจะคาดหวังให้พวกเขามีความมั่นคงทางอารมณ์ได้อย่างไร"

สำนักข่าวรอยเตอร์รายงานเมื่อปีที่แล้วว่า "การใช้ชีวิตแบบโสดเป็นเวลานานกำลังแพร่หลายมากขึ้นในประเทศจีน"

"ฉันเป็นห่วงว่า เราจะเชื่อมต่อกันอย่างไรในทุกวันนี้ โดยเฉพาะคนรุ่นใหม่" ดู เฟิงกล่าว

"การออกเดทเป็นเพียงเครื่องมือในการพูดคุยเรื่องนี้เท่านั้น แต่ฉันกังวลจริง ๆ"

"ภาพยนตร์ของฉันเป็นเรื่องราวเกี่ยวกับการที่เราใช้ชีวิตอยู่ท่ามกลางการแพร่ระบาดของความเหงา โดยที่เราทุกคนต่างพยายามค้นหาความสัมพันธ์ซึ่งกันและกัน"

เมื่อดูจากภาพยนตร์สารคดีเรื่องนี้ซึ่งมีฉากตลก ๆ มากมาย เราจะเห็นได้ว่าสารคดีเรื่องนี้เป็นการเดินทางค้นพบตัวเองที่สมจริงสำหรับผู้ชายทุกคน รวมถึง ห่าว ด้วย

"ฉันคิดว่ามันมีความอบอุ่นในขณะที่พวกเขาพบกัน โดยรู้ว่ามันเป็นวิกฤตร่วมกันที่พวกเขาทั้งหมดกำลังเผชิญ แลพวกเขายังคงค้นพบความหวังได้อย่างไร" ดู เฟิง กล่าว

"สำหรับพวกเขา มันเป็นเรื่องของการค้นหาตัวเองและค้นหาใครสักคนที่จะตบบ่าพวกเขาและบอกว่า 'ฉันเข้าใจคุณ และมีวิธีที่คุณทำได้' "

อัลลัน ฮันเตอร์ จากสกรีน เดลี กล่าวว่า ภาพยนตร์เรื่องนี้ "ดำรงอยู่ด้วยความเป็นมนุษย์ที่ ดู เฟิง พบในแต่ละบุคคลที่เรารู้จักและเข้าใจดีขึ้นเล็กน้อย" และยังกล่าวอีกว่า "ท้ายที่สุดแล้วเป็นการเชิดชูคุณธรรมในการเป็นตัวของตัวเอง"

ห่าว สรุปว่า "เมื่อคุณชอบตัวเองแล้ว การทำให้ผู้หญิงชอบคุณก็จะง่ายขึ้น"