ตรวจการบ้านรัฐบาลเศรษฐา (3): 4 นโยบายเร่งด่วน “คิดใหญ่ ทำเป็น ทำได้?”

พรรคเพื่อไทย (พท.) เข้าสู่สนามเลือกตั้ง 14 พ.ค. ภายใต้คำขวัญ “คิดใหญ่ ทำเป็น เพื่อไทยทุกคน” ประกาศสารพัดนโยบายประชานิยม หวังช่วงชิงคะแนนเสียงจากประชาชนผ่านคูหาเลือกตั้ง แต่ถึงขณะนี้รัฐบาลเพื่อไทยกำลังถูกตั้งคำถามอย่างหนักถึงความสามารถในการแปรนโยบายไปสู่การปฏิบัติว่า “คิดครบ ทำได้จริง” หรือไม่

ผ่านมาเกือบ 2 เดือนนับจากรัฐบาลภายใต้การนำของนายเศรษฐา ทวีสิน เข้าปฏิบัติหน้าที่อย่างเป็นทางการเมื่อ 5 ก.ย. พวกเขาทำอะไรไปแล้วบ้าง นโยบายไหนเกิดผลเป็นรูปธรรม นโยบายไหนล่องหน นโยบายไหนไม่ตรงปก นโยบายไหนส่อเค้าเป็นเพียง “เทคนิคการหาเสียง”

บีบีซีไทยชวนตรวจการบ้านนโยบายหาเสียงหลักของพรรคแกนนำรัฐบาลอย่างเพื่อไทยที่ประชาชนรอคอย-ถูกกล่าวขานถึงที่สุด โดยเปรียบเทียบข้อมูลจาก 3 ส่วน

เอกสารที่พรรค พท. ชี้แจง 70 นโยบายหาเสียง ต่อคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ซึ่งเป็นไปตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ (พ.ร.ป.) ว่าด้วยพรรคการเมือง พ.ศ. 2560 มาตรา 57 ที่กำหนดให้พรรคการเมืองที่โฆษณานโยบาย ชี้แจงวงเงินและที่มาของเงินที่จะใช้ดำเนินการ, ความคุ้มค่าและประโยชน์ในการดำเนินนโยบาย และผลกระทบและความเสี่ยงในการดำเนินนโยบาย

คำแถลงนโยบายของคณะรัฐมนตรี (ครม.) ต่อรัฐสภา

สถานะล่าสุดของนโยบาย โดยสำรวจผ่านมติ ครม. และคำชี้แจงของรัฐมนตรีและผู้เกี่ยวข้อง

ในตอนที่สาม ขอนำเสนอ 4 นโยบายเร่งด่วนของรัฐบาลเศรษฐา

1. ปรับลดราคาพลังงาน น้ำมัน ไฟฟ้า ก๊าซ

นโยบายหาเสียง: ปรับลดราคาพลังงาน น้ำมัน ไฟฟ้า ก๊าซ โดยใช้การบริหารงบประมาณแผ่นดินปกติ และการบริหารระบบภาษี

นโยบายรัฐบาล: บรรจุเป็น 1 ใน 4 นโยบายเร่งด่วน เพื่อลดภาระค่าใช้จ่ายด้านพลังงานให้แก่ประชาชน อันเป็นปัจจัยสาคัญในการดำรงชีวิตและเศรษฐกิจ

คำแถลงนโยบายของรัฐบาลระบุตอนหนึ่งว่า รัฐบาลจะสนับสนุนให้เกิดการบริหารจัดการทั้งค่าไฟฟ้า ค่าก๊าซหุงต้ม และค่าน้ำมันเชื้อเพลิงให้อยู่ในระดับที่เหมาะสมในทันที

สถานะล่าสุด: ลดค่าไฟ-น้ำมัน 3 เดือน

ที่ประชุม ครม. นัดแรกเมื่อ 13 ก.ย. มีมติให้ปรับลดค่าไฟและค่าน้ำมันเป็นเวลา 3 เดือน โดยปรับลดภาษีสรรพสามิตน้ำมันดีเซล 2.50 บาทต่อลิตร เพื่อให้ระดับราคาน้ำมันอยู่ที่ไม่เกิน 30 บาทต่อลิตร จากเดิมราคาประมาณ 32 บาทต่อลิตร กำหนดให้มีผลบังคับใช้ตั้งแต่ 20 ก.ย.-31 ธ.ค. 2566 ทั้งนี้มาตรการนี้จะทำให้รัฐสูญเสียรายได้จากภาษีประมาณเดือนละ 5,000 ล้านบาท รวม 3 เดือน คาดว่าจะสูญเสียรายได้ 15,000 ล้านบาท

นอกจากนี้ในคราวประชุม ครม. 31 ต.ค. ได้มีมติให้ลดภาษีสรรพสามิตน้ำมันเบนซินลง 1 บาทต่อลิตร ตั้งแต่วันที่ 7 พ.ย. 2566-31 ม.ค. 2567 ส่งผลให้ราคาน้ำมันแก๊สโซฮอล์ 91 ลดลง 2.50 บาทต่อลิตร ส่วนแก๊สโซฮอล์ 95 ลดลง 1 บาทต่อลิตร ทั้งนี้มาตรการนี้จะทำให้รัฐสูญเสียรายได้เดือนละ 900 ล้านบาท รวม 3 เดือน คาดว่าสูญเสียรายได้ 2,700 ล้านบาท

ส่วนค่าไฟฟ้า ครม. มีมติ 13 ก.ย. ให้ปรับลดจาก 4.45 บาทต่อหน่วย เหลือ 4.10 บาทต่อหน่วย ก่อนปรับลดลงกว่าเดิมอีกในคราวประชุม ครม. 18 ก.ย. ทำให้ค่าไฟฟ้าเหลือ 3.99 บาทต่อหน่วย หรือเบ็ดเสร็จแล้วลดลงไป 0.46 บาท กำหนดให้มีผลบังคับใช้ตั้งแต่งวดบิลเดือน ก.ย.-ธ.ค. 2566

2. พักหนี้เกษตรกร 3 ปี

นโยบายหาเสียง: พักหนี้เกษตรกร 3 ปี ใช้วงเงิน 8,000 ล้านบาท โดยมาจากการบริหารงบประมาณ และการบริหารภาษี

นโยบายรัฐบาล: บรรจุเป็น 1 ใน 4 นโยบายเร่งด่วน โดย “รัฐบาลจะพักหนี้เกษตรกรตามเงื่อนไขและคุณสมบัติที่เหมาะสม” นอกจากนี้ยังพูดถึงการช่วยประคองภาระหนี้สินและต้นทุนทางการเงินสำหรับประชาชนทั่วไป และผู้ประกอบการวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) ด้วย

สถานะล่าสุด: พักหนี้เกษตรกร 3 ปี-ปล่อยกู้รายละ 1 แสน

ครม. มีมติเมื่อ 26 ก.ย. เห็นชอบมาตรการพักชำระหนี้ให้กับลูกหนี้รายย่อยตามนโยบายรัฐบาล ระยะที่ 1 รวมถึงการพัฒนาศักยภาพเพื่อฟื้นฟูลูกหนี้ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.)

สำหรับมาตรการนี้เริ่มตั้งแต่ 1 ต.ค. มีเกษตรกรเป้าหมาย 2.69 ล้านราย โดยเป็นการพักชำระทั้งเงินต้นและดอกเบี้ย ซึ่งรัฐบาลจะจัดสรรงบประมาณมาชดเชยภาระดอกเบี้ยให้กับ ธ.ก.ส. วงเงิน 11,096 ล้านบาท รวม 3 ปี วงเงินรวมกว่า 30,000 ล้านบาท อย่างไรก็ตาม ครม. กำหนดให้มาตการนี้ดำเนินการทีละปี โดยเริ่มตั้งแต่ 1 ต.ค. 2566-30 ก.ย. 2567

นอกจากนี้ยังยังจัดสรรงบอีก 1,000 ล้านบาท ใช้ในโครงการการพัฒนาศักยภาพเพื่อฟื้นฟูลูกหนี้ที่เข้าร่วมมาตรการ โดยให้เกษตรกรเข้าถึงแหล่งทุนเพื่อต่อยอดอาชีพของตนเองได้ รายละไม่เกิน 100,000 บาท

3. ท่องเที่ยวโต 3 ล้านล้านบาทต่อปี

นโยบายหาเสียง: เพิ่มรายได้จากการท่องเที่ยว 3 ล้านล้านบาทต่อปี สร้างโอกาสภาคบริการยุคใหม่ ใช้การบริหารงบประมาณแผ่นดินปกติ

นโยบายรัฐบาล: บรรจุเป็น 1 ใน 4 นโยบายเร่งด่วน โดยระบุว่า "การท่องเที่ยวจะเป็นกุญแจดอกแรกในการสร้างรายได้ที่สามารถกระตุ้นเศรษฐกิจได้ในระยะสั้น"

รัฐบาลตั้งเป้าเปิดประตูรับนักท่องเที่ยว ด้วยการปรับปรุงขั้นตอนการขอวีซ่า และการยกเว้นการเก็บค่าธรรมเนียมวีซ่าสำหรับกลุ่มนักท่องเที่ยวในกลุ่มประเทศเป้าหมาย, จัดทำ Fast Track VISA สำหรับผู้เข้าร่วมงานแสดงสินค้านานาชาติ (MICE), ร่วมกับภาคธุรกิจในทุกภาคส่วนเป็นเจ้าภาพจัดงานแสดงสินค้า งานเทศกาลระดับโลก, ปรับปรุงระบบคมนาคมทั้งทางบก ทางน้ำ และทางอากาศ เช่น ปรับปรุงสนามบินและจัดเที่ยวบินของสนามบินทั่วประเทศ เพิ่มปริมาณเที่ยวบินให้สามารถนำนักท่องเที่ยวเข้าไทยได้มากขึ้น และแก้ปัญหาการทุจริตคอร์รัปชันและปราบปรามการเอาเปรียบนักท่องเที่ยว

สถานะล่าสุด: เปิดวีซ่าฟรีให้กับนักท่องเที่ยว 4 ประเทศ

ครม. เห็นชอบมาตรการวีซ่าฟรีให้กับนักท่องเที่ยวรวม 4 ประเทศ

นอกจากนี้ ครม. ยังมีมติเมื่อ 17 ต.ค. ขยายเวลาวีซ่าฟรีแก่ชาวรัสเซีย นาน 3 เดือน ตั้งแต่วันที่ 1 พ.ย. 2566-30 เม.ย. 2567

4. จัดทำรัฐธรรมนูญฉบับประชาชน

นโยบายหาเสียง: รัฐธรรมนูญฉบับประชาชน ใช้วงเงิน 3,000 ล้านบาท โดยมาจากการบริหารงบประมาณ และการบริหารระบบภาษี

พรรค พท. ระบุว่า จะจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ของประชาชนโดยคงรูปแบบการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข โดยสภาร่างรัฐธรรมนูญ (สสร.) ที่มาจากการเลือกตั้งของประชาชน และผ่านกระบวนการออกเสียงประชามติ

และเมื่อพรรค พท. สลัดทิ้งพรรค ก.ก. พลิกมาเป็นแกนนำจัดตั้งรัฐบาลเมื่อ 21 ก.ค. นายภูมิธรรม เวชยชัย รองหัวหน้าพรรค พท. หนึ่งในทีมเจรจาตั้งรัฐบาลกล่าวถึงความจำเป็นในการต้องตั้งรัฐบาลให้ได้

“ตั้งรัฐบาลเพื่อแก้รัฐธรรมนูญ มติ ครม.วันแรก เราจะออกมาให้ทำประชามติตั้ง สสร. มาแก้รัฐธรรมนูญทันที" นายภูมิธรรมกล่าว

นโยบายรัฐบาล: บรรจุเป็น 1 ใน 4 นโยบายเร่งด่วน โดยระบุว่า “การแก้ปัญหาความเห็นที่แตกต่างในเรื่องรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 เพื่อให้คนไทยมีรัฐธรรมนูญที่เป็นประชาธิปไตยมากขึ้น โดยยึดรูปแบบการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข และไม่แก้ไขในหมวดพระมหากษัตริย์ โดยรัฐบาลจะหารือแนวทางในการทำประชามติที่ให้ความสำคัญกับการทำให้ประชาชนทุกภาคส่วนมีส่วนร่วมออกแบบกฎกติกาที่เป็นประชาธิปไตย ทันสมัย และเป็นที่ยอมรับร่วมกัน รวมถึงการหารือแนวทางการจัดทำรัฐธรรมนูญในรัฐสภา”

อย่างไรก็ตามไม่มีการระบุถึงกลไก สสร. ในคำแถลงนโยบายของรัฐบาลแต่อย่างใด

สถานะล่าสุด: ยังไร้บทสรุปว่าจะทำประชามติกี่ครั้ง ทำเมื่อใด ใช้คำถามว่าอะไร และใช้กลไก สสร. หรือไม่

นายกฯ ลงนามในคำสั่งแต่งตั้งคณะกรรมการเพื่อพิจารณาศึกษาแนวทางในการทำประชามติเพื่อแก้ไขปัญหาความเห็นที่แตกต่างในเรื่องรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 มีนายภูมิธรรม เวชยชัย รองนายกรัฐมนตรี และ รมว.พาณิชย์ เป็นประธาน เมื่อ 3 ต.ค. ซึ่งขณะนี้คณะกรรมการอยู่ระหว่างศึกษา เปิดรับฟังความคิดเห็นฝ่ายต่าง ๆ และรวบรวมแนวทางเสนอ ครม.