ดีเอ็นเอชี้ ผู้นำสูงสุดในยุคทองแดงของสเปนเป็นสตรี

ร่างมนุษย์ในสุสานผู้นำชุมชนยุคทองแดง (copper age) ซึ่งถูกค้นพบที่คาบสมุทรไอบีเรียของสเปนเมื่อปี 2008 ได้รับการพิสูจน์อัตลักษณ์ทางเพศใหม่อีกครั้ง จนทำให้พบว่าที่แท้ผู้นำสูงสุดคนดังกล่าวเป็นสตรี ไม่ใช่บุรุษอย่างที่เคยคิดกัน

รายงานการค้นพบที่ตีพิมพ์ในวารสาร Scientific Reports ระบุว่าหลุมศพโบราณแห่งนี้มีอายุเก่าแก่ราว 2,200 - 3,200 ปี เต็มไปด้วยทรัพย์สมบัติและเครื่องเซ่นไหว้ที่ทำจากงาช้าง ซึ่งถูกฝังอยู่เคียงข้างร่างโครงกระดูกของผู้นำระดับสูงสุด ทำให้ทีมนักวิทยาศาสตร์และนักโบราณคดีที่ศึกษาร่างดังกล่าวเรียกเธอว่า “สตรีงาช้าง” (Ivory Lady)

ก่อนหน้านี้บรรดานักโบราณคดีเข้าใจผิดคิดว่าร่างดังกล่าวเป็นบุรุษ ซ้ำยังเรียกขานด้วยฉายา “พ่อค้างาช้าง” (Ivory Merchant) เนื่องจากพบงาช้างจำนวนมากวางเรียงรายอยู่โดยรอบกะโหลกศีรษะ นอกจากนี้ยังค้นพบเศษภาชนะและหวีที่ทำจากงาช้าง, หินเหล็กไฟ, เปลือกไข่นกกระจอกเทศ, ผงชาด, อำพัน, รวมทั้งกริชที่ทำจากแก้วผลึกหิน (rock crystal) อีกด้วย

ศาสตราจารย์ เลโอนาร์โด การ์เซีย ซานฮวน นักวิชาการยุคก่อนประวัติศาสตร์จากมหาวิทยาลัยเซวิลล์ของสเปน หนึ่งในสมาชิกทีมวิจัยบอกว่า “ผลการศึกษาทางมานุษยวิทยาในอดีตชี้ว่า ร่างของผู้นำคนดังกล่าวเป็นชาย เนื่องจากอาศัยการวิเคราะห์รูปทรงกระดูกเชิงกราน (pelvis) เป็นหลัก แต่การเสื่อมสภาพของกระดูกชิ้นดังกล่าวอาจทำให้มีความผิดพลาดเกิดขึ้นได้”

ด้วยเหตุนี้ทีมผู้วิจัยจึงทำการวิเคราะห์อัตลักษณ์ทางเพศของร่างดังกล่าวใหม่อีกครั้ง โดยใช้วิธีตรวจสอบสารเคลือบฟันที่มีความทนทานสูงแม้เวลาจะผ่านไปนานหลายพันปี ซึ่งหากพบว่ามียีนหรือหน่วยพันธุกรรมชื่อ AMELX ที่ปกติจะอยู่บนโครโมโซม X ของเพศหญิง ปะปนอยู่ในสารเคลือบฟัน นั่นจะเป็นข้อบ่งชี้สำคัญที่ยืนยันว่าเจ้าของร่างคนดังกล่าวเป็นสตรี

ผลการตรวจสอบฟัน 2 ซี่ ชี้ว่ามียีน AMELX อยู่ในสารเคลือบฟันอย่างชัดเจน ซึ่งเท่ากับเป็นการพิสูจน์ว่า ผู้นำระดับสูงสุดของชุมชนยุคก่อนประวัติศาสตร์ในยุโรป ไม่จำเป็นจะต้องเป็นเพศชายเสมอไป

“ในช่วงยุคทองแดง ภูมิภาคยุโรปตะวันตกเริ่มมีการเกิดขึ้นของผู้นำในรูปแบบใหม่อย่างเช่นกษัตริย์และราชินีแล้ว แต่สตรีงาช้างผู้นี้เป็นผู้นำในรูปแบบดั้งเดิมที่มาก่อนหน้านั้น” ศ. ซานฮวนกล่าวอธิบาย

“ความเป็นผู้นำสูงสุดของเธอไม่ได้มาจากการสืบทอดทางสายเลือดหรือถูกส่งต่อไปยังลูกหลาน แสดงว่าเธอขึ้นเป็นผู้นำได้ด้วยผลงาน บารมี และความสามารถส่วนบุคคลล้วน ๆ ซึ่งเป็นเครื่องยืนยันว่าเพศและสิทธิตามชาติกำเนิดไม่ใช่สิ่งสำคัญในยุคทองแดง”

ทีมผู้วิจัยชี้ว่าหลุมศพของ “สตรีงาช้าง” นั้นมีลักษณะพิเศษ โดยเป็นสุสานที่ฝังศพเพียงร่างเดียว ซึ่งหาพบได้ยากในยุคทองแดงของคาบสมุทรไอบีเรียที่มักเป็นหลุมฝังศพหมู่ นอกจากนี้ ทรัพย์สมบัติจำนวนมากที่พบในหลุมศพของเธอ ยังแสดงถึงการเป็นผู้มีสถานะสูงส่งและมั่งคั่งเหนือผู้ใดในยุคเดียวกัน เมื่อเปรียบเทียบกับสุสานโบราณทั้งหมด 2,000 แห่ง ในบริเวณใกล้เคียง