เปิด 5 วิธี จีนตอบโต้มาตรการภาษีของสหรัฐฯ

สงครามการค้าระหว่างมหาอำนาจของโลกที่กุมเศรษฐกิจอันดับที่หนึ่งและสองเอาไว้ในมือยิ่งขยายตัวขึ้นไปอีก เมื่อจีนเลือกเอาคืนนโยบายกำแพงภาษีของสหรัฐฯ ผ่านมาตรการของพวกเขาเอง

รัฐบาลจีนได้ออกมาตรการตอบโต้ โดยตั้งเป้าเก็บภาษีกับสินค้าสหรัฐฯ บางรายการ รวมถึงมาตรการอื่น ๆ เพื่อตอบสนองต่อภาษีเหมารวม 10% ที่ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ประกาศใช้กับสินค้านำเข้าจากจีนทั้งหมดที่เข้าสู่สหรัฐฯ

ในบางมิติ การตอบโต้ครั้งนี้ไม่ใช่เรื่องใหม่ แต่เป็นส่วนหนึ่งของข้อพิพาททางการค้าที่ดำเนินมาอย่างยาวนานระหว่างสองประเทศ โดยก่อนหน้านี้มีการกำหนดและขู่ใช้มาตรการทางภาษีกับสินค้าต่าง ๆ มาตั้งแต่ปี 2018

ทรัมป์ระบุว่าเขาวางแผนจะพูดคุยกับประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ของจีน ซึ่งอาจนำไปสู่ข้อตกลงได้ อย่างไรก็ตาม หากจีนดำเนินมาตรการตอบโต้ในวันที่ 10 ก.พ. ตามแผน ผลกระทบจะเป็นอย่างไร

ถ่านหิน น้ำมัน และก๊าซ

มาตรการโต้กลับของจีนต่อภาษีของทรัมป์ส่วนหนึ่งคือการประกาศเก็บภาษีนำเข้าสินค้าจากสหรัฐฯ ได้แก่ ถ่านหินและก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) ในอัตรา 10% และน้ำมันดิบในอัตรา 15%

มาตรการดังกล่าวทำให้บริษัทที่ต้องการนำเข้าพลังงานฟอสซิลจากสหรัฐฯ จะต้องจ่ายภาษีเพิ่มเพื่อนำเข้าสินค้าเหล่านั้นเ

จีนเป็นผู้นำเข้าถ่านหินรายใหญ่ที่สุดของโลก ทว่าส่วนใหญ่ได้มาจากอินโดนีเซีย ขณะที่รัสเซีย ออสเตรเลีย และมองโกเลีย ก็เป็นหนึ่งในผู้ส่งออกหลักให้กับจีน

จีนได้เพิ่มปริมาณนำเข้าก๊าซ LNG จากสหรัฐฯ อย่างต่อเนื่องในช่วงที่ผ่านมา ในปี 2023 ปริมาณนำเข้าเพิ่มขึ้นเกือบสองเท่าจากปี 2018 ตามข้อมูลของกรมศุลกากรจีน

อย่างไรก็ตาม การค้าพลังงานฟอสซิลระหว่างจีนและสหรัฐฯ ถือว่ามีขนาดเล็ก โดยในปี 2023 ปริมาณการนำเข้าน้ำมันดิบจากสหรัฐฯ คิดเป็นเพียง 1.7% ของยอดนำเข้ารวมของจีน ซึ่งบ่งชี้ว่าจีนไม่ได้พึ่งพาสหรัฐฯ มากนัก และผลกระทบจากภาษีอาจมีเพียงเล็กน้อยต่อเศรษฐกิจของจีน

รีเบคกา ฮาร์ดิง นักเศรษฐศาสตร์ด้านการค้าและประธานเจ้าหน้าที่บริหารของศูนย์วิจัยด้านความมั่นคงทางเศรษฐกิจ กล่าวว่า จีนสามารถจัดหาพลังงานจากรัสเซียเพิ่มขึ้นได้อย่างง่ายดาย ซึ่งที่ผ่านมาจีนก็ซื้อนำมันราคาถูกจากรัสเซียอยู่แล้ว เนื่องจากรัฐบาลรัสเซียต้องการเม็ดเงินมาสนับสนุนสงครามของพวกเขา

ในทางกลับกัน สหรัฐฯ เองก็เป็นผู้ส่งออกก๊าซ LNG รายใหญ่ที่สุดของโลก และยังมีลูกค้ารายอื่น ๆ อีกมาก โดยเฉพาะกับสหราชอาณาจักรและสหภาพยุโรป

เครื่องจักรทางการเกษตร รถกระบะ และรถยนต์ขนาดใหญ่

นอกจากเชื้อเพลิงแล้ว จีนยังได้กำหนดภาษีนำเข้า 10% สำหรับเครื่องจักรทางการเกษตร รถกระบะ และรถยนต์ขนาดใหญ่บางประเภท

อย่างไรก็ตาม จีนไม่ได้เป็นผู้นำเข้ารถกระบะจากสหรัฐฯ รายใหญ่ ส่วนใหญ่จีนนำเข้ารถยนต์จากยุโรปและญี่ปุ่น ดังนั้น ภาษี 10% ที่กำหนดกับสินค้ากลุ่มนี้ ซึ่งมีปริมาณการนำเข้าในระดับต่ำอยู่แล้ว จึงไม่น่าจะส่งผลกระทบต่อผู้บริโภคมากนัก

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา จีนได้เพิ่มการลงทุนในเครื่องจักรทางการเกษตร เพื่อยกระดับการผลิต ลดการพึ่งพาการนำเข้า และเสริมสร้างความมั่นคงทางอาหาร ดังนั้น การกำหนดภาษีเครื่องจักรทางการเกษตรครั้งนี้ อาจเป็นอีกหนึ่งความพยายามในการสนับสนุนอุตสาหกรรมภายในประเทศ

จูเลียน อีแวนส์-พริทชาร์ด หัวหน้าฝ่ายเศรษฐศาสตร์จีนของแคปปิตอล อีโคโนมิกส์ (Capital Economics) กล่าวว่า มาตรการภาษีเหล่านี้ถือว่า "ค่อนข้างเบา อย่างน้อยเมื่อเทียบกับมาตรการของสหรัฐฯ"

เขาระบุว่าสินค้าที่จีนกำหนดเป้าหมายมีมูลค่าประมาณ 20,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ต่อปี หรือประมาณ 12% ของการนำเข้าทั้งหมดจากสหรัฐฯ เท่านั้น

"ตัวเลขนี้แตกต่างอย่างมากจากมูลค่ากว่า 4.5 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐ ของสินค้าจีนที่ถูกสหรัฐฯ ขึ้นภาษี"

อย่างไรก็ตาม เขาเสริมว่า การดำเนินการของจีนถูกออกแบบมาเพื่อส่งสารถึงสหรัฐฯ และประชาชนภายในประเทศ โดยไม่ก่อให้เกิดความเสียหายมากเกินไป

สอบสวนกูเกิล

ทางการจีนยังได้ประกาศมาตรการที่ไม่ใช่การขึ้นภาษีเพิ่มเติม หนึ่งในนั้นคือการสอบสวนเกี่ยวกับการผูกขาดของกูเกิล ยักษ์ใหญ่ด้านเทคโนโลยีของสหรัฐฯ

ขณะนี้ยังไม่ชัดเจนว่าการสอบสวนจะครอบคลุมเรื่องใดบ้าง แต่เพื่อให้เห็นภาพ กูเกิลถูกบล็อกการให้บริการค้นหาในจีนมาตั้งแต่ปี 2010

อย่างไรก็ตาม กูเกิลยังคงมีธุรกิจบางส่วนในประเทศ โดยให้บริการแอปพลิเคชันและเกมแก่ตลาดจีน ผ่านการร่วมมือกับนักพัฒนาท้องถิ่น

ทั้งนี้ รายได้จากจีนคิดเป็นเพียงประมาณ 1% ของยอดขายทั่วโลกของกูเกิล ซึ่งหมายความว่าหากต้องยุติธุรกิจในจีนโดยสิ้นเชิง ผลกระทบต่อบริษัทอาจไม่รุนแรงมากนัก

"คาลวิน ไคลน์" ถูกเพิ่มเข้าสู่รายชื่อ 'หน่วยงานที่ไม่น่าเชื่อถือ'

จีนได้เพิ่ม PVH บริษัทอเมริกันเจ้าของแบรนด์ดีไซเนอร์ Calvin Klein (คาลวิน ไคลน์) และ Tommy Hilfiger (ทอมมี ฮิลฟิเกอร์) เข้าไปในรายชื่อ "หน่วยงานที่ไม่น่าเชื่อถือ" โดยกล่าวหาว่าบริษัทใช้ "มาตรการเลือกปฏิบัติต่อธุรกิจจีน"

รัฐบาลจีนกำหนดบัญชีชื่อดังกล่าวขึ้นเมื่อปี 2020 ท่ามกลางความตึงเครียดทางการค้าที่ทวีความรุนแรงขึ้น มีบริษัทสหรัฐฯ อื่น ๆ อยู่ในบัญชีนี้เช่นกัน

การถูกขึ้นบัญชีนี้จะทำให้ Calvin Klein และ Tommy Hilfiger ทำธุรกิจในจีนได้ยากขึ้น โดยอาจเผชิญมาตรการคว่ำบาตร เช่น ค่าปรับ และการเพิกถอนวีซ่าทำงานของพนักงานต่างชาติ

นอกจากนี้ หน่วยงานกำกับดูแลของจีนจะเข้าไปตรวจสอบโรงงานของบริษัทเหล่านี้ ตามข้อมูลจาก อันเดรียส ช็อตเตอร์ ศาสตราจารย์ด้านธุรกิจระหว่างประเทศแห่งมหาวิทยาลัยเวิสเทิร์นในแคนาดา

อย่างไรก็ดี สหรัฐฯ ก็มี "รายชื่อหน่วยงานที่ถูกควบคุม" (Entity List) ของตนเองเช่นกัน ซึ่งห้ามไม่ให้องค์กรบางแห่งของจีนซื้อสินค้าจากบริษัทอเมริกันโดยไม่ได้รับอนุมัติจากรัฐบาลก่อน

"จีนกำลังตอบโต้ในลักษณะเดียวกับที่ทรัมป์กล่าวหาบริษัทจีน นี่เป็นส่วนหนึ่งของแนวทางแยกตัวทางเศรษฐกิจระหว่างสหรัฐฯ และจีนที่ขับเคลื่อนโดยสหรัฐฯ" ศาสตราจารย์ช็อตเตอร์กล่าว

ควบคุมการส่งออกแร่ธาตุหายาก

ขณะที่จีนได้กำหนดภาษีนำเข้าสินค้าจากต่างประเทศสำหรับบริษัทที่ต้องการนำเข้า จีนยังได้บังคับใช้มาตรการควบคุมการส่งออกโลหะหายาก 25 ชนิด

โลหะบางชนิดเป็นองค์ประกอบสำคัญของผลิตภัณฑ์อิเล็กทรอนิกส์และอุปกรณ์ทางการทหาร จีนเป็นผู้นำด้านการกลั่นโลหะเหล่านี้ โดยผลิตได้เกือบ 90% ของปริมาณการกลั่นโลหะหายากทั่วโลก

รายการโลหะที่ถูกจำกัดยังรวมไปถึงทังสเตน ซึ่งเป็นวัสดุสำคัญในอุตสาหกรรมการบินและอวกาศ และหาแหล่งผลิตทดแทนได้ยาก

อย่างไรก็ตาม แม้ว่าจีนจะจำกัดการส่งออกโลหะบางชนิด แต่ จูเลียน อีแวนส์-พริทชาร์ด จาก แคปปิตอลอีโคโนมิกส์ชี้ว่า จีนไม่ได้กำหนดมาตรการใด ๆ กับ โลหะสำคัญที่นำเข้าจากสหรัฐฯ ซึ่งใช้ผลิตเซมิคอนดักเตอร์ เครื่องจักรเซมิคอนดักเตอร์ ยา และอุปกรณ์อวกาศ

จากประสบการณ์ในรอบที่ผ่าน ๆ มา การจำกัดการส่งออกโลหะหายากมักทำให้ปริมาณการส่งออกลดลงอย่างรวดเร็ว เนื่องจากบริษัทต่าง ๆ ต้องเร่งขอใบอนุญาต ซึ่งอาจใช้เวลาหลายสัปดาห์

สำหรับผลกระทบของมาตรการนี้ สหรัฐฯ ดูเหมือนจะมีแผนรองรับไว้แล้ว โดยเมื่อวันจันทร์ที่ผ่านมา ทรัมป์กล่าวว่าเขาต้องการให้ยูเครนรับประกันการจัดหาวัสดุโลหะหายากเพิ่มเติม เพื่อแลกกับเงินช่วยเหลือมูลค่า 300,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐในสงครามต่อต้านรัสเซีย