จริงหรือไม่ ที่นักข่าวรายงานข่าวโหมกระแสเอไอเกินจริง
ที่มาของภาพ, Eeva Rinne
- Author, เดวิด ซิลเวอร์เบิร์ก
- Role, ผู้สื่อข่าวเทคโนโลยี
เมื่อเมลิสซา เฮกกิลา มองย้อนกลับไปตลอดเวลาสี่ปีที่ผ่านมาซึ่งเธอเขียนเรื่องราวเกี่ยวกับปัญญาประดิษฐ์ (เอไอ) ประเด็นสำคัญสองประการปรากฏขึ้นมาอย่างเด่นชัด เรื่องที่ดีและเรื่องที่แย่
"มันคือข่าวสายที่ดีที่สุด... เอไอเป็นเรื่องราวเกี่ยวกับพลังอำนาจ และมีวิธีการนำเสนอมากมาย" นักข่าวอาวุโสของนิตยสาร MIT Technology Review กล่าว "และมีผู้คนที่น่าสนใจและแปลกประหลาดมากมายให้เขียนถึง"
นั่นคือแง่บวก สำหรับด้านลบ เธอบอกว่า การนำเสนอประเด็นเอไอของสื่อส่วนใหญ่ยังคงมีครอบคลุมมากพอ
"มีการโฆษณาเกินจริงและสร้างความคลุมเครือสับสนมากมายเกี่ยวกับสิ่งที่เทคโนโลยีนี้ทำได้และทำไม่ได้" เฮกกิลา กล่าว "สิ่งนี้อาจนำไปสู่ความผิดพลาดที่น่าอับอาย สำหรับนักข่าวนั่นคือ การเป็นคนโหมไฟใส่กระแสพวกนี้ ยกตัวอย่างเช่น การทำให้เอไอเปรียบเสมือนพระเจ้า และยกย่องให้บริษัทเทคโนโลยีเป็นตำนาน"
ย้อนกลับไปต้นปี 2022 เอไอเป็นคำที่ค้นหาน้อยในกูเกิล มันมีคะแนน "Google Trend" (กูเกิลเทรนด์) เพียง 11 คะแนน โดย 0 หมายถึง ไม่ได้ค้นหาเลย และ 100 หมายถึงเป็นหัวข้อที่ร้อนแรงที่สุด
เมื่อปีที่แล้ว คุณคงไม่แปลกใจที่คะแนนเอไอพุ่งสูงใน Google Trends เป็น 100 คะแนน โซอี ไคลน์แมน บรรณาธิการเทคโนโลยีของบีบีซี กล่าวว่า เป็นเรื่องดีที่เห็นเอไอดึงดูดความสนใจของผู้คนมากมายในขณะนี้ แต่นี่ทำให้สื่อมวลชนต้องรับผิดชอบในการรายงานอย่างถูกต้อง
ที่มาของภาพ, Zoe Kleinman
"เอไอกำลังจะมีผลกระทบกับชีวิตของพวกเราเร็วกว่าที่คิด หากยังไม่พร้อม เอาจริง ๆ ก็อาจจะมีผลไปแล้วด้วยซ้ำ ดังนั้นสื่อมวลชนจึงต้องเข้ามาตรวจสอบประเด็นนี้" เธอกล่าว "ฉันคิดว่าสื่อมักจะใช้คำว่าไอเอเป็นคำศัพท์กลาง ๆ ที่เอาไว้พูดถึงเทคโนโลยีหลายประเภท
"ฉันยังคิดว่าเอไอแบบที่สร้างเนื้อหา (generative AI) เช่น ข้อความ รูปภาพ วิดีโอ และเสียง มีบทบาทสำคัญกับกระแสข่าวต่าง ๆ ล่าสุด เครื่องมืออย่าง ChatGPT เป็นคำตอบสำหรับหลาย ๆ อย่าง
"ฉันคิดว่านักข่าวมีแนวโน้มที่จะให้ความสนใจกับด้านลบ และฉันอยากจะเห็นพาดหัวมากขึ้นที่เขียนเกี่ยวกับแง่มุมด้านบวก การพัฒนายาใหม่ๆ เป็นต้น และการช่วยในการวิจัยนิวเคลียร์ฟิวชัน (nuclear fusion) รวมถึงความเสี่ยงที่มีเช่นกัน"
Reaktor เป็นบริษัทเทคโนโลยีสัญชาติฟินแลนด์ที่คอยช่วยบริษัทต่าง ๆ นำปัญญาประดิษฐ์ ไปผสมผสานในการทำงาน ไม่ว่าจะเป็นแชทบอทที่ใช้เอไอหรือการใช้เอไอช่วยออกแบบผลิตภัณฑ์หรือบริการใหม่ ๆ ลูกค้าของบริษัท Reaktor มีทั้ง Adidas, Carlsberg และ Virgin Atlantic
มิกาเอล คอปเทฟฟ์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหารฝ่ายเทคโนโลยีของ Reaktor เห็นด้วยกับโซอีว่า สื่อมักนำเสนอข่าวเอไอในแง่ลบมากเกินไป
"นักข่าวไม่เพียงมีความสามารถในการให้ความรู้เกี่ยวกับสาธารณชนในประเด็นด้านเอไอ แต่ยังต้องมีความความรับผิดชอบด้วย" เขากล่าว "แต่ตอนนี้ ทั้งการปล่อยข่าวและการกระตุ้นความรู้สึกผู้อ่านจนเกินไป เป็นสิ่งที่พวกเขาไม่ควรทำ"
เขากล่าวว่า สื่อบางสำนักเข้าใจเอไอผิด คิดว่าเอไอเป็นเหมือน “นวนิยายวิทยาศาสตร์ ที่สามารถคิดและปฏิบัติงานต่าง ๆ ได้เหมือนมนุษย์
“ความจริงแล้วโปรแกรมเอไอสามารถทำงานเฉพาะอย่างเท่านั้น”
คอปเทฟฟ์เสริมว่า ในอนาคต สื่อจะสามารถรายงานข่าวเอไอได้ดีขึ้น เนื่องจากเอไอจะกลายเป็นเรื่อง “ธรรมดา” ในชีวิตประจำวัน และเมื่อนั้นสื่อมวลชนจะมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับ เอไอมากขึ้นโดยอัตโนมัติ
ขณะเดียวกัน เขายังกล่าวว่า บริษัทเทคโนโลยีเช่นบริษัทของเขาจำเป็นต้องช่วยให้สื่อมวลชนได้รับข้อมูลที่ดีขึ้นเกี่ยวกับเทคโนโลยีเอไอใหม่ ๆ ด้วย
เอมิลี เบลล์ ผู้อำนวยการศูนย์ Tow Center for Digital Journalism แห่งมหาวิทยาลัยโคลัมเบีย ในสหรัฐอเมริกา มองว่า การรายงานข่าวเอไอในปัจจุบันมีความท้าทายมากกว่ายุคที่อินเตอร์เน็ตเบ่งบานช่วงต้นปี 2000 หรือยุคที่สมาร์ทโฟนเฟื่องฟูหลังปี 2007 สาเหตุสำคัญคือ วัฏจักรของข่าวในปัจจุบันหมุนเร็วขึ้นมาก
"สิ่งที่แตกต่างไปจากเดิมคือ การมีประกาศเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์เอไออยู่ตลอดเวลา และประเด็นต่าง ๆ ที่ผุดมาจากโซเชียลมีเดีย" เธอกล่าว “ผู้นำบริษัทด้านเอไออย่าง แซม อัลท์แมน แห่ง OpenAI และ อีลอน มัสก์ มักจะแสดงความคิดเห็นอยู่บ่อยครั้ง ยังมีเสียงวิจารณ์ผลิตภัณฑ์จากผู้เชี่ยวชาญทันที ซึ่งส่งผลต่อวัฏจักรของข่าว ทำให้ทุกอย่างรวดเร็วขึ้น”
นอกจากนี้ เบลล์ยังมองว่า เรื่องราวเกี่ยวกับเอไอมีให้เขียนอย่าง "ไม่รู้จบ"
เฟลิกซ์ ไซมอน นักศึกษาระดับปริญญาเอกจากสถาบันอินเทอร์เน็ตศึกษาแห่งออกซฟอร์ด (Oxford Internet Institute) ซึ่งเป็นหน่วยงานของมหาวิทยาลัยออกซฟอร์ด กำลังศึกษาวิจัยเกี่ยวกับวิธีที่องค์กรสื่อมวลชนรายงานข่าวและใช้ประโยชน์จากเอไอ เขากล่าวว่า นักข่าวสายเทคโนโลยีที่มีประสบการณ์กำลังทำหน้าที่ในการคลี่คลายความลึกลับของเอไอได้เป็นอย่างดี
ที่มาของภาพ, Felix Simon
“นักข่าวหลายคนมีความเข้าใจในสาขานี้เป็นอย่างดี ผมดีใจที่เราผ่านจุดที่เรียกทุกสิ่งที่เกี่ยวข้องกับเอไอว่าเป็น เทคโนโลยีสังหาร มาเป็นยุคที่นักข่าววิเคราะห์สิ่งที่เขียนอย่างรอบคอบมากขึ้นแล้ว”
ไซมอนเสริมว่า สิ่งสำคัญคือ นักข่าวต้องไม่ลดละการเฝ้าระวังหรือยกการ์ดให้สูงใน “การรายงานความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีโดยไม่หลงไปกับคำบอกเล่าของภาคอุตสาหกรรม สิ่งนี้ยังคงเป็นความท้าทาย”
เดวิด เรด ศาสตราจารย์ด้านเอไอจากมหาวิทยาลัยลิเวอร์พูลโฮป (Liverpool Hope University) วิพากษ์วิจารณ์การนำเสนอข่าวเอไอในสื่อส่วนใหญ่ โดยมองว่าเป็นเรื่องที่ “น่าผิดหวัง”
“ผมจะให้คะแนนการรายงานข่าวของสื่ออยู่ที่ประมาณ 2 จาก 10” เขากล่าว “เมื่อสื่อพูดถึงเอไอพวกเขาคิดว่ามันเป็นสิ่งเดียว มันไม่ใช่
“และเมื่อผู้คนถามผมว่าเอไอดีหรือไม่ดี ผมจะตอบว่ามันเป็นทั้งสองอย่าง ดังนั้น สิ่งที่ผมอยากเห็นคือ การรายงานข่าวที่ละเอียดขึ้น”
