"แพทย์ตรวจเจอว่ามีเด็กกำลังเติบโตในตับของฉัน"

"ฉันอาเจียนไม่หยุดเลยค่ะ มีอาการอ่อนเพลียและเจ็บปวดอยู่ตลอด" ซาร์เวชบอกกับบีบีซี สตรีวัย 35 ปีผู้นี้ป่วยมาเป็นเวลาหนึ่งแล้ว

"มันเป็นเรื่องยากมากที่จะเข้าใจว่ากำลังเกิดอะไรขึ้นกับฉันตอนนั้น"

ตอนแรกที่ซาร์เวชซึ่งมาจากเขตบูลันด์เชอร์ รัฐอุตตรประเทศ ประเทศอินเดีย ไปพบแพทย์ ผลอัลตราซาวด์ครั้งแรกของเธอไม่พบสิ่งผิดปกติใด ๆ เธอจึงยังคงรับประทานยาปฏิชีวนะต่อไป เพราะสงสัยว่าอาจติดเชื้อในกระเพาะอาหาร

หลังรับประทานยาต่อเนื่องหนึ่งเดือน แต่อาการไม่ดีขึ้น เธอจึงกลับไปพบแพทย์อีกครั้ง และสิ่งที่ปรากฏออกมานั้นน่าตกใจมากจน แม้แต่แพทย์ก็ยังแทบไม่เชื่อสายตาตัวเอง

นพ.เคเค คุปตะ รังสีแพทย์ที่มีประสบการณ์กว่า 20 ปี ในเมืองมีรัต ประเทศอินเดีย เล่าถึงครั้งแรกที่เขาได้เห็นภาพสแกนของซาร์เวชว่าเป็นสิ่งที่น่าตกตะลึง

"เธอตั้งครรภ์ได้ 12 สัปดาห์ในบริเวณด้านขวาของตับ" เขากล่าว ซึ่งเป็นสิ่งที่เขาไม่เคยพบมาก่อนเลยในการสแกน MRI (การตรวจด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า)

"ผมถึงกับต้องถ่ายหลาย ๆ ส่วนจากการสแกน เพื่อยืนยันว่าเป็นการตั้งครรภ์จริง ๆ หรือไม่"

การตั้งครรภ์นอกมดลูกเกิดขึ้นเมื่อไข่ที่ได้รับการปฏิสนธิแล้ว เคลื่อนตัวไปฝังตัวบริเวณนอกมดลูก ซึ่งปกติมักจะอยู่ในท่อนำไข่ ขณะที่ราว 1 ใน 80 ของการตั้งครรภ์จะเป็นการตั้งครรภ์นอกมดลูก และในบางกรณีอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตของมารดา

ในกรณีของซาร์เวช แทนที่ตัวอ่อนจะเจริญเติบโตภายในมดลูก กลับไปเจริญเติบโตอยู่ภายในตับ ซึ่งเป็นอวัยวะสำคัญที่ทำหน้าที่ขับสารพิษออกจากเลือด รักษาระดับน้ำตาลในเลือด และควบคุมการแข็งตัวของเลือด

การตั้งครรภ์นอกมดลูกภายในตับ (intrahepatic ectopic pregnancy) เป็นภาวะที่หาได้ยากมาก จนทำให้ซาร์เวชกลายเป็นกรณีศึกษาที่สนใจของแวดวงการแพทย์นานาชาติในทันที

การฟื้นตัว

สองสามีภรรยาเล่าว่าตลอดสามเดือนที่ผ่านมาเป็นประสบการณ์ที่หนักหนาสาหัสสากรรจ์สำหรับทั้งครอบครัว และทำให้พวกเขาต้องเผชิญกับสถานการณ์ชักหน้าไม่ถึงหลัง

บีบีซีเดินทางไปที่บ้านของซาร์เวชในหมู่บ้านดัสตูราเพื่อพบเธอ ตอนนั้นเธอกำลังนอนพักฟื้นอยู่บนเตียง เธอยังคงเจ็บปวด มีผ้าพันแผลผืนใหญ่ปิดทับแผลผ่าตัดซึ่งเย็บไว้ถึง 21 เข็มทางด้านขวาของหน้าท้อง เธอต้องพึ่งพาสามี ปรัมวีร์ ในทุกเรื่อง ตั้งแต่การเข้าห้องน้ำ ลุกนั่งบนเตียง ไปจนถึงการเปลี่ยนเสื้อผ้า

ซาร์เวชบอกว่า เป็นเรื่องยากมากที่ต้องทำใจยอมรับความจริงจากสิ่งที่แพทย์บอกกับเธอเพราะในความเข้าใจของเธอ รอบเดือนก็ยังมาตามปกติ

ดร.เคเค คุปตะ อธิบายว่า ในการตั้งครรภ์นอกมดลูกประเภทนี้ ผู้หญิงจะมีเลือดออกมาก "จึงใช้เวลานานกว่าจะตรวจพบว่าตั้งครรภ์"

หลังจากการประเมินหลายครั้ง ทีมแพทย์สรุปว่าจำเป็นต้องผ่าตัดเพื่อนำตัวอ่อนออกไป เพราะหากปล่อยให้เติบโตต่อ ตับของเธอจะฉีกขาดและเธอจะเสียชีวิต

ด้วยความซับซ้อนในการรักษา ทั้งคู่ได้รับคำแนะนำให้ไปเข้ารับการผ่าตัดที่กรุงเดลี แต่พวกเขาไม่สามารถแบกรับค่าใช้จ่ายได้

"พวกเราเป็นคนจน และไม่สามารถไปกรุงเดลีแล้วจ่ายเงินก้อนนั้นได้" ปรัมวีร์กล่าว

สุดท้าย หลังจากซาร์เวชต้องทนเจ็บปวดมานานสามเดือน ทีมแพทย์ของโรงพยาบาลเอกชนแห่งหนึ่งในเมืองมีรัตจึงตกลงทำการผ่าตัดซึ่งกินเวลาทั้งหมด 90 นาที

การตั้งครรภ์นอกมดลูกเกิดขึ้นบ่อยแค่ไหน ?

นพ.มัมตา ซิงห์ ศาสตราจารย์ภาควิชาสูติ-นรีเวชวิทยา สถาบันวิทยาศาสตร์การแพทย์ มหาวิทยาลัยพาราณสี ชี้ว่าโดยทั่วไปผู้หญิงจะตั้งครรภ์เมื่อไข่ที่ถูกปล่อยออกมาจากรังไข่ได้รับการปฏิสนธิกับอสุจิ

ไข่ที่ปฏิสนธิแล้วจะเคลื่อนตัวผ่านท่อนำไข่เข้าสู่โพรงมดลูก ซึ่งจะเป็นที่ที่ตัวอ่อนจะฝังตัวและเติบโต

แต่ในบางกรณี ดร.ซิงห์บอกว่า ไข่ที่ปฏิสนธิแล้วอาจค้างอยู่ในท่อนำไข่แทนที่จะเคลื่อนตัวไปยังมดลูก หรือในบางครั้งอาจไปฝังที่ผิวของอวัยวะอื่น

สำหรับกรณีของซาร์เวช ตัวอ่อนไปฝังตัวที่ตับของเธอ เนื่องจากตับมีแหล่งเลือดที่สมบูรณ์ จึงทำหน้าที่เสมือน "ผืนดินอุดมสมบูรณ์" ให้กับตัวอ่อนในระยะแรก ดร.ซิงห์กล่าว แต่ท้ายที่สุดมันก็ไม่สามารถดำรงอยู่ได้

มีประมาณ 1% ของการตั้งครรภ์ทั่วโลกที่เป็นการตั้งครรภ์นอกมดลูก นพ.โมนิกา อนันต์ ศาสตราจารย์ภาควิชาสูติ-นรีเวชวิทยา โรงพยาบาล AIIMS เมืองปัฏนา ระบุ

"มีการประเมินว่ามีเพียง 1 ในการตั้งครรภ์ 7–8 ล้านครั้งเท่านั้น ที่อาจเป็นการตั้งครรภ์นอกมดลูกภายในตับ" เธอกล่าว

ก่อนหน้านี้ มีรายงานการตั้งครรภ์ในตับทั่วโลกเพียง 45 กรณีเท่านั้น มี 3 กรณีอยู่ในอินเดีย โดยกรณีแรกถูกรายงานในปี 2012 ที่วิทยาลัยการแพทย์เลดี้ฮาร์ดิง กรุงเดลี

รายงานนี้จัดทำโดย Collective Newsroom สำหรับบีบีซี