อวัยวะอุ้งเชิงกรานหย่อน: "ฉันรู้สึกมีก้อนบางอย่างปูดออกมาจากช่องคลอด"

ครั้งแรกที่นาตาชา วิลสัน สังเกตตัวเองว่ามีภาวะอวัยวะอุ้งเชิงกรานหย่อน (Pelvic organ prolapse) เธอนึกไม่ออกเลยว่าเกิดอะไรขึ้นกับเธอ และเขินอายเกินไปที่จะขอความช่วยเหลือ

ตอนนั้น นาตาชา มีอายุ 18 ปี และอยู่ไกลจากบ้านเนื่องจากเข้าเรียนในมหาวิทยาลัย เธอไม่เคยได้ยินภาวะแบบนี้มาก่อนเลยในชีวิต แม้ว่ามันจะเป็นภาวะที่กระทบกับผู้หญิงถึง 50%

"ฉันสังเกตเห็นตอนที่เข้าห้องน้ำ ก้อนเนื้อส่วนนี้มันโผล่ออกมาจากช่องคลอดของฉัน" นาตาชา ซึ่งอาศัยในลอนดอน สหราชอาณาจักร กล่าว

"ฉันยังมีภาวะกลั้นปัสสาวะไม่อยู่ ปวดระหว่างที่มีเพศสัมพันธ์ และรู้สึกมีอะไรนูน ๆ อยู่ข้างใน... ฉันไม่รู้เลยจริง ๆ ว่าต้องคิดยังไง เพราะสารภาพเลยว่า ฉันไม่รู้อะไรเลยเกี่ยวกับร่างกายของฉันในตอนนั้น"

นาตาชา ซึ่งตอนนี้อยู่ในวัย 24 ปี แล้ว บอกว่า ตอนนั้นเธอไม่รู้ว่า อุ้งเชิงกรานหรือปากมดลูกมีลักษณะเป็นยังไง

"ฉันเลยถามเพื่อน ๆ ว่า ความรู้สึกว่ามีเนื้อโผล่ออกมา มันเป็นเรื่องปกติไหม" เธอกล่าว "พวกเขาบอกว่า มันอาจจะเป็นจุดจีสปอต (ปุ่มกระสัน) หรือไม่ก็ปุ่ม ๆ หนึ่ง"

ในตอนนั้น นาตาชาไม่รู้ว่าต้องทำอย่างไรต่อ จึงปล่อยมันไว้อย่างนั้น และหวังว่าวันหนึ่งส่วนที่โผล่นูนออกมามันจะหายไปเอง

อย่างไรก็ตาม อาการดังกล่าวของนาตาชาหนักขึ้น และหลังจากนั้นอีก 18 เดือน เธอตัดสินใจปรึกษาแม่ และแม่ก็ชวนให้เธอไปพบแพทย์ หลังจากนั้นเธอได้รับการวินิจฉัยว่ามีภาวะมดลูกหย่อน

อวัยวะอุ้งเชิงกรานหย่อน คืออะไร

ภาวะอวัยวะอุ้งเชิงกรานหย่อน เป็นอาการที่กลุ่มกล้ามเนื้อและเนื้อเยื่อ ซึ่งหุ้มอวัยวะภายในอุ้งเชิงกราน อ่อนแอลงและไม่สามารถรองรับอวัยวะได้อย่างกระชับหรืออยู่ในตำแหน่ง เป็นสาเหตุให้อวัยวะภายในอุ้งเชิงกรานอวัยวะใดอวัยวะหนึ่งหรือสองอวัยวะขึ้นไป ได้แก่ มดลูก ลำไส้ กระเพาะปัสสาวะ หรือผนังช่องคลอดส่วนบน เคลื่อนลงมาต่ำกว่าตำแหน่งปกติ ทำให้รู้สึกว่ามีก้อนเนื้อปูดนูนทั้งภายในช่องคลอด และหย่อนมากจนโผล่พ้นออกมาจากปากช่องคลอด

ผู้หญิงส่วนมากมักจะไม่รู้ตัวว่ากำลังมีภาวะนี้ หรือบางคนมีอาการไม่มาก แต่สำหรับผู้หญิงบางคน ภาวะอวัยวะอุ้งเชิงกรานหย่อนส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของพวกเธอ

อาการของภาวะอวัยวะอุ้งเชิงกรานหย่อนเป็นได้ตั้งแต่ ความรู้สึกว่ามีบางส่วนของอวัยวะโผล่ออกมาจากช่องคลอด ซึ่งอธิบายอาการเปรียบได้กับความรู้สึกที่นั่งลงบนลูกเทนนิส นอกจากนี้ยังรวมถึง อาการที่มีบางส่วนโผล่ออกมาซึ่งอาจเป็นเนื้อเยื่อของลำไส้หรือกระเพาะปัสสาวะ และความรู้สึกไม่ค่อยสบายระหว่างมีเพศสัมพันธ์

การบริหารหรือออกกำลังกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกราน และการเปลี่ยนวิถีชีวิต ช่วยให้อาการนี้ดีขึ้นได้ แต่บางกรณี การรักษาทางการแพทย์ก็จำเป็นเช่นกัน เช่น การใส่อุปกรณ์พยุงในช่องคลอด หรือการผ่าตัด

สาเหตุของภาวะอวัยวะอุ้งเชิงกรานหย่อน เป็นไปได้หลายประการ ไม่ว่าจะพันธุกรรม การยกของหนัก ท้องผูกบ่อย และการไอจามเรื้อรัง

นอกจากนี้ การตั้งครรภ์หรือคลอดบุตรก็เพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดอวัยวะอุ้งเชิงกรานหย่อนคล้อย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกรณีที่คลอดยาก สาเหตุอีกประการ ยังเกิดขึ้นได้ตามช่วงวัย ผู้หญิงที่แก่ตัวลงมีแนวโน้มที่จะเกิดภาวะอวัยวะอุ้งเชิงกรานหย่อน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในวัยที่หมดประจำเดือน

อย่างไรก็ดี กรณีที่เกิดขึ้นกับนาตาชา เธอต้องการทำให้ผู้คนตระหนักว่าปัญหานี้อาจส่งผลต่อหญิงสาวด้วย นาตาชาต้องการที่จะลบตราบาปของผู้หญิงที่มีอาการอวัยวะอุ้งเชิงกรานหย่อนคล้อย ด้วยการทำบล็อกในโซเชียลมีเดียที่ชื่อว่า 'Living With Prolapse' หรืออยู่กับอุ้งเชิงกรานหย่อน

"ยังมีตราบาปมากมายเกี่ยวกับการหย่อนคล้อยของอวัยวะ เกี่ยวกับเรื่องอวัยวะสืบพันธุ์ที่ทำให้คนไม่อยากไปหาหมอ" นาตาชา กล่าว

"ฉันรู้ว่าถ้าตราบาปเรื่องนี้มันน้อยลง ฉันคงไปหาหมอเร็วกว่านี้มาก"

จากอุปสรรคปิดกั้น สู่การดูแล

สถาบันแห่งชาติเพื่อความเป็นเลิศด้านสุขภาพและการดูแล (National Institute for Health and Clinical Excellence: NICE) ของสหราชอาณาจักร ระบุว่า มีผู้หญิง 1 ใน 12 ที่รายงานว่ามีภาวะอุ้งเชิงกรานหย่อน แต่จากการตรวจร่างกายพบว่า มีผู้หญิงที่มีภาวะนี้สูงถึง 50%

รายงานวิจัยที่ยังไม่ได้ตีพิมพ์โดยมหาวิทยาลัยสเตอร์ลิงชี้ว่า อุปสรรคที่ทำให้ผู้หญิงไม่พบแพทย์เพื่อรักษาภาวะนี้ เกิดจากความเขินอาย ความไม่ตระหนัก ความกลัวว่าอาการที่เธอเป็นอาจไม่ได้รับการดูแลอย่างจริงจังจากแพทย์

งานวิจัยครั้งนี้ ศึกษาจากเอกสารรายงานใน 24 ประเทศ รวมทั้งสหราชอาณาจักร เป็นการเก็บข้อมูลจากผู้หญิงกว่า 20,000 คน ในช่วงเวลากว่า 20 ปี

แคลร์ โจแอนนี นักวิจัย และ นพ.ปุรวา อับยานการ์ ระบุว่า "มีหลักฐานจำนวนมากทั้งจากสหราชอาณาจักรและประเทศอื่น ๆ ทั่วโลกที่ชี้ว่า ผู้หญิงยังเผชิญกับอุปสรรคเมื่อต้องขอความช่วยเหลือเกี่ยวกับปัญหาสุขภาพอย่างภาวะหย่อนคล้อยของอวัยวะ"

"พวกเราต้องไม่เน้นแต่การสร้างความตระหนักและให้การศึกษาในบรรดาผู้หญิงหรือแพทย์ผู้รักษา แต่ที่สำคัญคือ เราต้องทำงานร่วมกับผู้เชี่ยวชาญในการรักษา ปรับเปลี่ยนการรับรู้เดิมที่เข้าใจว่า แพทย์ไม่ให้ความใส่ใจต่อปัญหานี้"

ซูซาน เวอร์นาซซา นักกายภาพบำบัดสุขภาพอุ้งเชิงกราน ซึ่งกำลังมีภารกิจให้ความรู้เรื่องสุขภาพอุ้งเชิงกรานแก่ผู้หญิง ก่อตั้งบริษัทที่ไม่แสวงหากำไรที่ชื่อว่า Know Your Floors ขึ้น และยังสอนการบริหารกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานประจำวัน ในแอปพลิเคชัน "ติ๊กตอก" ซึ่งมีผู้ติดตามเธออยู่กว่า 6 แสนคน

ซูซาน กล่าวว่า การที่ผู้ที่มีปัญหาเกี่ยวกับอวัยวะอุ้งเชิงกรานหย่อนแจ้งปัญหานี้กับแพทย์เป็นเรื่องสำคัญมาก

"ถ้าคุณรู้สึกว่ามีบางสิ่งบางอย่างที่ไม่ปกติ ไม่ว่าคุณจะกำลังตั้งครรภ์อยู่หรือเพิ่งคลอด คุณควรบอกกับแพทย์และถาม เพราะมันมีโอกาสที่คุณอาจจะคิดถูกว่ามีบางอย่างไม่ถูกต้อง และคุณจะได้รับการดูแลเพื่อจัดการเรื่องนั้น"

ด้านราชวิทยาลัยแพทย์เวชปฏิบัติทั่วไป (The Royal College of GPs) ระบุว่า แพทย์ทุกคนได้รับการฝึกอบรมเพื่อวินิจฉัยและดูแลผู้ที่มีภาวะหย่อนคล้อยของอวัยวะอุ้งเชิงกราน

นพ.คริส วิลเลียมส์ แห่งราชวิทยาลัยแพทย์เวชปฏิบัติทั่วไปสกอตแลนด์ ระบุว่า "แพทย์เวชปฏิบัติทั่วไป (GP) ตระหนักเกี่ยวกับความเขินอายและตราบาปของผู้หญิงอันสืบเนื่องจากอาการนี้ และแพทย์ได้พยายามทำให้ผู้หญิงรู้สึกสบายใจและได้รับกำลังใจในการขอรับความช่วยเหลือเมื่อพวกเธอมีอาการแบบนี้"

ประสบการณ์ของหญิงสกอต

แซม ฮินเดิล หญิงวัย 47 ปี จากกรุงเอดินเบอระ ประเทศสกอตแลนด์ ประสบกับภาวะกระเพาะปัสสาวะหย่อนคล้อย หลังจากคลอดลูกตั้งแต่เมื่อ 24 ปี ที่แล้ว และยังมีอาการต่อเนื่อง

"มันแย่มากที่ลูกชายวัย 2 ขวบของฉัน ต้องไปเอากางเกงสะอาด ๆ ให้แม่" เธอกล่าว "มันน่าอายที่ลูกชายวัย 2 ขวบของคุณวิ่งเล่นแล้วพูดว่า แม่ประสบอุบัติเหตุ หนูต้องช่วยแม่"

แซม เป็นหนึ่งในผู้หญิงหลายหมื่นคนในสหราชอาณาจักร ที่ได้รับการผ่าตัดทางช่องคลอดด้วยวิธีการใช้วัสดุที่เป็นแผ่นตาข่ายเสริมปลูกถ่ายในอวัยวะ เพื่อรักษาอาการห้อยยานของอวัยวะและภาวะกลั้นปัสสาวะไม่ได้

สหราชอาณาจักร ได้ยุติการผ่าตัดทางช่องคลอดด้วยการใช้วัสดุที่เป็นแผ่นตาข่ายเสริมไปแล้วในปี 2018 เพราะมีผลข้างเคียงจากการเสื่อมสภาพของวัสดุตาข่าย ทำให้ผู้หญิงผู้เข้ารับรักษาเจ็บช่องคลอด แซมบอกว่า เธอรู้สึกปวดอย่างต่อเนื่องและต้องทรมานจากโรคเครียดหลังเหตุการณ์สะเทือนขวัญ (post-traumatic stress disorder: PTSD) สืบเนื่องจากการผ่าตัด

แซมหวังว่า จะเดินทางไปผ่าตัดนำเอาวัสดุนี้ออก โดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญในสหรัฐฯ และกำลังรับการตรวจประเมินจากแพทย์ในกลาสโกลว์ เธอแสดงความเห็นด้วยว่า เป็นเรื่องสำคัญมากที่ผู้คนจะพูดคุยเกี่ยวกับภาวะนี้

"เหมือนกับเรื่องวัยหมดประจำเดือน มันเป็นเรื่องที่เราต้องขจัดตราบาปของมันทิ้งไปและพูดเรื่องนี้ เพื่อไม่ให้คนรู้สึกอาย พวกเขาจะได้ไปหาหมอขอความช่วยเหลือ" แซมกล่าว

"คุณมองไปที่ครอบครัวของผู้หญิงคนอื่น ๆ ที่มีลูก และคุณก็คิดว่า ฉันควรเตือนพวกเธอดีกว่า ให้พวกเธอเข้าใจเรื่องการบริหารกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกราน และรู้วิธีที่จะเลี่ยงความยุ่งยากอย่างที่ฉันเจอเมื่อไปผ่าตัด"

ด้านนาตาชา กล่าวว่า ภาวะอวัยวะหย่อนคล้อยจากอุ้งเชิงกรานเกิดขึ้นได้กับผู้หญิงทุกช่วงวัยโดยไม่แบ่งแยกอายุ

"ฉันสังเกตว่าเริ่มมีอาการตอนอายุ 18 และเมื่อฉันเสิชหาข้อมูลในกูเกิล มันมีข้อมูลบอกว่า มีแต่หญิงสูงวัยเท่านั้นที่จะเป็นแบบนี้"

"แพทย์ตกใจมากที่รู้ว่ามีผู้หญิงอายุเท่า ๆ ฉัน มีอาการนี้ มันทำให้ฉันรู้สึกโดดเดี่ยว"

อย่างไรก็ดี นาตาชาบอกว่า เธอมองอนาคตเรื่องนี้ในทางบวกแล้ว ปัจจุบันเธอเข้ารับการทำกายภาพบำบัดและใช้อุปกรณ์พยุงในช่องคลอด ซึ่งช่วยพยุงผนังช่องคลอดและอวัยวะในอุ้งเชิงกราน วิธีการนี้ทำให้นาตาชามั่นใจมากขึ้นในการออกกำลังกาย

เธอกล่าวด้วยว่า การได้รับการสนับสนุนและคำแนะนำจากชุมชนบนโลกออนไลน์ช่วยให้เธอรับมือกับเรื่องนี้ได้เช่นกัน

"ถ้าคุณเพิ่งได้รับการวินิจฉัยว่ามีภาวะอวัยวะอุ้งเชิงกรานหย่อน สำคัญมากที่จะรู้ว่าคุณไม่ได้อยู่เพียงลำพัง" นาตาชากล่าว

"มีกองทัพผู้หญิงที่พร้อมจะสนับสนุนและช่วยให้คุณผ่านเรื่องนี้ไปได้ พวกเขาสามารถเข้าใจสิ่งที่คุณกำลังเผชิญและช่วยให้คุณผ่านมันไป"