เจาะลึกเส้นทางปืนพิมพ์ 3 มิติ ทำไมจึงพบอย่างแพร่หลายทางออนไลน์มากขึ้น ?

ผู้เชี่ยวชาญบอกกับบีบีซีว่า ปืนที่พิมพ์ 3 มิติอาจกลายเป็น "อาวุธที่เหล่าอาชญากรและกลุ่มหัวรุนแรงทั่วโลกเลือกใช้" เนื่องจากว่า อาวุธปืนที่ประดิษฐ์ได้เองที่ติดตามเส้นทางได้ลำบากเหล่านี้ถูกนำมาใช้ในหลายคดีอาชญากรรมที่เกิดขึ้นเมื่อไม่นานมานี้ เช่น ในการสังหาร ไบรอัน ธอมป์สัน ซีอีโอของบริษัท ยูไนเต็ด เฮลธ์แคลร์ (United Healthcare) ซึ่งมีข้อกล่าวหาการใช้ปืนพิมพ์สามมิติ รวมอยู่ด้วย

บีบีซี เทรนดิง (BBC Trending) สืบสวนถึงการแพร่กระจายของอาวุธปืนสามมิตินี้ในระดับโลกผ่านช่องทางโซเชียลมีเดีย ประกอบด้วยเทเลแกรม เฟซบุ๊ก อินสตาแกรม ไปจนถึงเว็บไซต์ที่เผยแพร่วิธีการสร้างปืนเหล่านี้

ปืนพิมพ์สามมิติมักจะถูกให้คำนิยามว่าเป็นปืนประเภท "ผี" มันเป็นอาวุธปืนที่ไม่สามารถจะติดตามเส้นทางได้ และสามารถประกอบโดยใช้เครื่องพิมพ์สามมิติ พิมพ์เขียวที่สามารถดาวน์โหลดได้ และวัสดุพื้นฐานทั่วไป

ด้วยความที่มันถูกออกแบบมาให้หลบเลี่ยงกฎหมายควบคุมปืน เทคโนโลยีนี้จึงก้าวหน้าอย่างรวดเร็วในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา ด้วยรุ่นล่าสุดที่สามารถยิงกระสุนได้หลายนัดโดยที่ไม่ทำให้ส่วนประกอบที่เป็นพลาสติกแตกหัก

นิค ซูพลีนา จากเอเวอรีทาวน์ (Everytown) องค์กรควบคุมปืนในสหรัฐฯ เปิดเผยว่าปืนพิมพ์สามมิตินี้อาจกลายเป็น "อาวุธทางเลือก" สำหรับคนที่กำลังวางแผนก่อความรุนแรง "วัสดุดีขึ้น ราคาก็ลดลง และง่ายต่อการเข้าถึงพิมพ์เขียวเหล่านี้ก็ถือว่าดีระดับหนึ่ง" เขากล่าว

การสืบสวนของบีบีซี เทรนดิง เริ่มจากกลุ่มโฆษณาปืนต่าง ๆ ที่เผยแพร่ผ่านทางอินสตาแกรมและเฟซบุ๊ก ในเดือน ต.ค. 2024 โครงการความโปร่งใสด้านเทคโนโลยี (Tech Transparency Project) ซึ่งเป็นองค์ไม่แสวงหากำไรที่ติดตามตรวจสอบบริษัทด้านเทคโนโลยีต่าง ๆ พบว่ามีโฆษณาอาวุธปืนหลายร้อยรายการ รวมถึงปืนพิมพ์สามมิติ โผล่อยู่บนแพลตฟอร์มของบริษัทเมตา (Meta) ซึ่งเป็นการละเมิดนโยบายของบริษัทเอง

ในขณะนั้นเมตาปฏิเสธที่จะให้ความเห็นต่อข้อค้นพบนี้ และหลังจากนั้นหลายเดือน บีบีซี เทรนดิง ก็ยังพบโฆษณาปืนในลักษณะเดียวกันอยู่ในฐานข้อมูลโฆษณาของเมตา

โฆษณาปืนเหล่านี้จำนวนมาก นำผู้ที่อาจจะเป็นลูกค้าไปสู่ช่องทางเทเลแกรมหรือวอตส์แอป เราพบช่องทางที่แสดงปืนหลายประเภทสำหรับการขายบนเทเลแกรม ปืนเหล่านี้บางส่วนมาจากการพิมพ์สามมิติ โดยบัญชีเทเลแกรมหนึ่งที่มีผู้ติดตามกว่า 1,000 คน อ้างว่าสามารถจัดส่งอาวุธดังกล่าวไปได้ทั่วโลก

บีบีซี เทรนดิง ติดต่อบัญชีดังกล่าวซึ่งเรียกตัวเองว่า "เจสซี" เพื่อยืนยันว่าเขาพร้อมจะทำผิดกฎหมายด้วยการขนส่งปืนสามมิติมายังสหราชอาณาจักรหรือไม่ ภายในหนึ่งชั่วโมง เจสซีก็เสนอขายปืนลิเบอเรเตอร์ (Liberator) หรืออุปกรณ์ดัดแปลงสวิตช์ที่นิยมใช้ร่วมกับปืนกล็อก (Glock) ให้กับเรา

อุปกรณ์ดัดแปลงสวิตช์ที่นิยมใช้ร่วมกับปืนยี่ห้อกล็อก (glock switch) หรือที่คนรู้จักกันอีกชื่อคือไกปืนอัตโนมัติ (auto sear) เป็นอุปกรณ์ขนาดเล็กที่บางครั้งสร้างจากการพิมพ์สามมิติ มันสามารถแปลงปืนพกให้กลายเป็นอาวุธอัตโนมัติได้

ส่วนปืนลิเบอเรเตอร์ (Liberator) ที่ถูกออกแบบในปี 2013 โดย โคดี วิลสัน "นักคริปโต-อนาธิปไตย" (แนวคิดทางการเมืองที่เชื่อว่าการเข้ารหัสจะสร้างความเป็นอิสระจากอำนาจรัฐ) เป็นปืนสามมิติชนิดแรกที่ซื้อขายได้อย่างกว้างขวางในโลก มันสามารถยิงได้หนึ่งนัด

เจสซีอ้างว่าเขาสามารถลักลอบขนปืนผ่านหน่วยงานด้านศุลกากรของสหราชอาณาจักรได้ โดยขอให้เราชำระเงิน 160 ปอนด์ (ราว 7,000 บาท) เป็นบิตคอยน์ จากนั้นเขาก็แนะนำให้เราโอนเงินผ่านธนาคารไปยังบัญชีในสหราชอาณาจักรบัญชีหนึ่งที่เราไม่สามารถติดตามได้

เมื่อเราติดต่อเจสซีไปในภายหลังโดยเปิดเผยตัวว่าเราคือบีบีซี เขารู้ว่าการขายอาวุธในสหราชอาณาจักรเป็นสิ่งผิดกฎหมาย แต่น้ำเสียงดูเหมือนไม่ได้รู้สึกผิด

"ผมทำธุรกิจ ขายสายรัด [คำแสลงสำหรับอาวุธ] ออนไลน์" เขากล่าว

บีบีซี เทรนดิง สืบสวนช่องเทเลแกรมช่องหนึ่งที่เสนอขายปืนชนิดต่าง ๆ

เราไม่ได้ทำธุรกรรมต่อเพื่อตรวจสอบคำกล่าวอ้างของเจสซี แม้ว่าท่าทีแบบสบาย ๆ ของเขาจะบ่งชี้ว่าเขาอาจเป็นสแกมเมอร์ แต่การที่เขาสามารถโฆษณาผ่านเมตาและดำเนินกิจการผ่านเทเลแกรมก็ทำให้เห็นช่องโหว่ชัดเจนที่ผู้ค้าปืนตัวจริงสามารถฉกฉวยประโยชน์ได้

เมื่อได้รับการติดต่อไป บริษัทเมตาบอกกับบีบีซีว่า โฆษณาต่าง ๆ ที่เราระบุถึงนั้น "ถูกปิดใช้งานอัตโนมัติตามนโยบายของเรา" และการที่มีมันอยู่ในคลังโฆษณา (ad library) "ไม่ได้หมายความว่าโฆษณาเหล่านั้นยังใช้งานหรือมองเห็นได้เสมอไป"

ด้านเทเลแกรมระบุว่าบัญชีเจสซีถูกลบไปแล้วเนื่องจากละเมิดนโยบาย โดยโฆษกของเทเลแกรมยังเปิดเผยอีกว่า "การขายอาวุธเป็นสิ่งต้องห้ามอย่างชัดเจนตามข้อกำหนดในการให้บริการของเทเลแกรม และมันจะถูกลบออกทุกครั้งที่มีการค้นพบ ผู้ดูแลแอปฯ มีเครื่องมือเอไอและแมชชีนเลิร์นนิงในการติดตามส่วนที่เป็นสาธารณะบนแพลตฟอร์ม และรับรายงานให้ลบเนื้อหาที่เป็นอันตรายหลายล้านชิ้นในแต่ละวัน ซึ่งรวมถึงการขายอาวุธ"

อย่างไรก็ตาม ยังคงมีข้อกังวลว่าคนที่กำลังแสวงหาปืนสามมิติไม่จำเป็นจะต้องซื้อปืนที่ประกอบเสร็จแล้วผ่านทางโซเชียลมีเดีย พวกเขาสามารถประกอบมันเองได้ ปืนบางรุ่น อย่างเช่น FGC-9 ถูกออกแบบให้ใช้เพียงพลาสติกสำหรับพิมพ์สามมิติ และส่วนประกอบโลหะอื่น ๆ ที่เป็นการนำมาใช้เพื่อวัตถุประสงค์ต่างจากเดิม โดยไม่จำเป็นต้องใช้ชิ้นส่วนปืนที่มีจำหน่ายทั่วไป

"คุณกำลังกลายเป็นช่างทำปืนประดิษฐ์" ดร.ราจาน บาสรา นักวิจัยแห่งมหาวิทยาลัยคิงส์คอลเลจลอนดอน ระบุ แต่เขาก็บอกด้วยว่า "มันไม่ง่ายเหมือนการพรินต์กระดาษเอสี่จากเครื่องพิมพ์ในออฟฟิศของคุณหรอกนะ"

ตามที่บีบีซีเคยรายงานไปก่อนหน้านี้ว่ามีหลายเว็บไซต์ที่เสนอคำแนะนำทีละขั้นตอน พร้อมพิมพ์เขียวสำหรับการสร้างปืนสามมิตินั้น

หนึ่งในคำแนะนำดังกล่าวถูกเขียนโดย แมทธิว ลาโรเซียร์ ทนายความด้านสิทธิการครอบครองปืนในรัฐฟลอริดา เขามีความเกี่ยวข้องกับชุมชนที่สนับสนุนปืนสามมิติในระดับโลก ซึ่งมีสมาชิกจำนวนมากในสหรัฐฯ ที่เห็นว่าสิทธิตามข้อบัญญัติในการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญสหรัฐฯ ครั้งที่สอง (Second Amendment) ที่รับรองสิทธิการครอบครองอาวุธ เป็นสิทธิมนุษยชน

บีบีซี เทรนดิง สอบถามเขาเกี่ยวกับ การที่ที่เขาเผยแพร่ข้อมูลเพื่อช่วยให้ผู้คนสร้างอาวุธร้ายแรงได้

เขาตอบว่า "มันก็แค่ข้อมูล มันมีแค่หนึ่งและศูนย์ (หมายถึงเลขฐานสองในระบบคอมพิวเตอร์) ความจริงที่ว่ามีบางกรณีนำข้อมูลนี้ไปใช้ในแบบที่ทำให้คุณไม่สบายใจ ผมเข้าใจนะ และผมก็เห็นใจในเรื่องนั้น แต่จะมาบอกว่ามันคืออะไรนอกเหนือไปจากข้อมูลก็คงจะไม่ถูกต้อง"

เมื่อถามถึงความเสี่ยงที่ "ข้อมูล" นี้อาจถูกใช้ในการกราดยิงภายในโรงเรียนหรือในการสังหารหมู่ เขาตอบว่า "ผมขอบคุณพระเจ้าที่มันไม่เกิดขึ้น" เขายังอ้างถึงประเทศเมียนมาที่เขามองว่าปืนที่พิมพ์ 3 มิติได้ให้ความช่วยเหลือเพื่อประโยชน์เชิงบวก

เมียนมา คือตัวอย่างเดียวในปัจจุบันที่เป็นที่รับรู้กันว่ามีการใช้ปืนพิมพ์สามมิติในความขัดแย้งทางการทหารที่เกิดขึ้นอยู่ โดยมีรายงานการใช้ปืน FGC-9 ในกลุ่มนักรบที่ต่อต้านรัฐบาลทหารอย่างกว้างขวาง

แต่ฮนิง โม ผู้สื่อข่าว บีบีซี แผนกภาษาพม่า พบว่ากองกำลังกลุ่มต่อต้านเหล่านี้หลายกลุ่มเลิกใช้ปืนพิมพ์สามมิติไปแล้ว แม้ว่ากองกำลังต่อต้านต่าง ๆ จะสามารถผลิตปืน FGC-9 หลายร้อยลำในปี 2022 และ 2023 ซึ่งมีราคาถูกกว่าปืนกลที่ขายในตลาดมืดกว่าสิบเท่า

ผู้นำกลุ่มต่อต้านกลุ่มต่าง ๆ ที่ฮนิง โม ได้พูดคุย อ้างถึงการที่รัฐบาลทหารควบคุมการนำเข้าวัสดุที่จำเป็น เช่น กาว และโลหะ นอกจากนี้ ปัจจุบันกลุ่มต่าง ๆ ดังกล่าวก็มีอาวุธปกติอยู่ในครอบครองมากขึ้น เช่น ปืน RPG หรือปืนกล

ตัวอย่างจากเมียนมาทำให้เห็นข้อจำกัดของการใช้ปืนพิมพ์สามมิติทางการทหาร แต่ในระดับโลก การแพร่กระจายของมันชัดเจน หลายประเทศกำลังพิจารณากฎหมายให้การครอบครองพิมพ์เขียวเป็นอาชญากรรม นอกจากนี้ยังมีการเรียกร้องให้ผู้ผลิตเครื่องพิมพ์สามมิติบล็อกการพิมพ์ชิ้นส่วนปืน ในแบบเดียวกับที่เครื่องพิมพ์ทั่วไปถูกจำกัดการพิมพ์ธนบัตร แต่มาตรการดังกล่าวจะได้ผลหรือไม่คงต้องรอดูกันต่อไป

รายงานเพิ่มเติมโดย ฮนิง โม บีบีซี แผนกภาษาพม่า