เปิดทุกข้อพิพาทมวยโอลิมปิกของอิมาน เคลิฟ นักชกแอลจีเรีย: เพศ โครโมโซม และฮอร์โมนเพศ

นักชกหญิงอิมาน เคลิฟ จากแอลจีเรีย และหลิน หยู่ถิง จากไต้หวันได้รับการอนุญาตให้เข้าแข่งขันในโอลิมปิกที่ปารีส แม้ว่าจะถูกตัดสิทธิจากการแข่งขันชิงแชมป์โลกปีที่แล้ว หลังทั้งคู่ไม่ผ่านการทดสอบคุณสมบัติทางเพศ

เคลิฟ อายุ 25 ปี ผ่านเข้าสู่รอบก่อนรองชนะเลิศในรุ่นน้ำหนัก 66 กิโลกรัมหญิงหลังจากเอาชนะ แองเจลา คารินี จากอิตาลี ขณะที่หลินผ่านเข้าสู่รอบ 8 คนสุดท้าย ในรุ่นน้ำหนัก 57 กิโลกรัมหญิงด้วยชัยชนะเหนือ ซิโตรา ตูร์ดิเบโควา จากอุซเบกิสถาน

การเข้าร่วมแข่งขันโอลิมปิกของทั้งคู่กลายเป็นเรื่องที่เป็นข้อถกเถียง เนื่องจากการถูกตัดสิทธิในปี 2023

การแข่งขันของเคลิฟ ที่จบลงภายในเวลา 46 วินาทีหลังเริ่มเกมโดยคารินีเป็นฝ่ายยอมแพ้ ทำให้เกิดเสียงวิจารณ์จากบางคนที่ไม่พอใจที่คณะกรรมการโอลิมปิกสากล (IOC) ซึ่งอนุญาตให้นักชกที่เคยถูกกล่าวหาว่าไม่ผ่านเกณฑ์คุณสมบัติทางเพศเข้าร่วมการแข่งขัน

คารินีจากอิตาลีกล่าวว่าเธอหยุดการต่อสู้เพื่อ “รักษาชีวิตของเธอ” แต่ได้ขอโทษคู่ต่อสู้จากแอลจีเรียเมื่อวันศุกร์ที่ผ่านมา

เคลิฟ กล่าวว่า “ฉันมาที่นี่เพื่อเหรียญทอง ฉันสู้กับทุกคน”

ทางด้านสมาคมมวยสากล (IBA) ซึ่งเคยเป็นผู้จัดการแข่งขันมวยโอลิมปิกก่อนหน้านี้ได้วิจารณ์การตัดสินใจของ IOC ที่อนุญาตให้นักกีฬาทั้งสองคนเข้าร่วมแข่งขัน

ในบทความนี้ บีบีซีสปอร์ต จะพาคุณไปทำความเข้าใจกับคำถามสำคัญเกี่ยวกับประเด็นนี้

เคลิฟถูกระบุให้เป็นเพศอะไรตอนเกิด ? เธอเกิดมาเป็นเพศชายหรือเพศหญิง ?

เคลิฟได้แข่งขันชกมวยประเภทหญิงมาโดยตลอดและได้รับการยอมรับจากคณะกรรมการโอลิมปิกสากล (IOC) ว่าเป็นนักกีฬาหญิง

“นักชกชาวแอลจีเรียคนนี้เกิดเป็นเพศหญิง ถูกลงทะเบียนเป็นเพศหญิง ใช้ชีวิตเป็นเพศหญิง แข่งขันชกมวยในฐานะเพศหญิง และมีหนังสือเดินทางเป็นเพศหญิง” โฆษกของ IOC มาร์ค อดัมส์ กล่าวเมื่อวันศุกร์

“นี่ไม่ใช่กรณีของคนข้ามเพศ (transgender) ดูเหมือนจะมีความสับสนในทำนองว่ามีผู้ชายมาสู้กับผู้หญิง ซึ่งไม่ใช่เลย โดยทางวิทยาศาสตร์แล้วนี่ไม่ใช่ผู้ชายสู้กับผู้หญิง”

เคลิฟเคยพูดถึงประสบการณ์ของเธอในการเติบโตเป็นเด็กหญิงในแอลจีเรียและการเผชิญหน้ากับอคติเมื่อเล่นฟุตบอลร่วมกับเด็กชาย

“อย่าให้อุปสรรคมาขัดขวางทางของคุณ จงต้านทานและเอาชนะอุปสรรคใด ๆ ความฝันของฉันคือการคว้าเหรียญทอง” เธอกล่าวในเดือน มี.ค. 2024

“ถ้าฉันชนะ พ่อแม่จะเห็นว่าลูก ๆ ของพวกเขาสามารถไปได้ไกลแค่ไหน ฉันอยากสร้างแรงบันดาลใจให้กับเด็กหญิงและเด็กที่ด้อยโอกาสในแอลจีเรีย”

ไม่มีการบ่งชี้ว่าเคลิฟ ได้รับการระบุเป็นอย่างอื่นนอกจากผู้หญิง

เส้นทางการแข่งขันของเคลิฟจนถึงปัจจุบันเป็นอย่างไร ?

เคลิฟ ในวัย 25 ปี ชกมวยมาแล้ว 8 ปี

นักชกชาวแอลจีเรียคนนี้เปิดตัวในเวทีสมัครเล่นระดับโลกเมื่อตอนอายุ 19 ปี ซึ่งเธอได้อันดับที่ 17 ในการแข่งขันชิงแชมป์โลกปี 2018 หนึ่งปีต่อมา เคลิฟได้อันดับที่ 19 ในการแข่งขันชิงแชมป์โลกมวยหญิงปี 2019

เธอเปิดตัวในโอลิมปิกครั้งแรกในปี 2020 ที่กรุงโตเกียว ในรุ่นน้ำหนักเบา 60 กิโลกรัม เคลิฟแพ้ให้กับเคลลี แฮร์ริงตัน จากไอร์แลนด์ ซึ่งเป็นผู้ชนะเหรียญทองในรอบก่อนรองชนะเลิศด้วยคะแนน 5-0

หลังจากนั้น เธอกลายเป็นนักชกชาวแอลจีเรียคนแรกที่ได้รับเหรียญรางวัลในการแข่งขันชิงแชมป์โลก โดยคว้าเหรียญเงินในปี 2022 หลังจากแพ้ให้กับเอมี โบรดเฮิร์สต์ จากไอร์แลนด์ ซึ่งตอนนี้เป็นตัวแทนของอังกฤษ ต่อมาเคลิฟชนะในการแข่งขันชิงแชมป์แอฟริกาและแชมป์เมดิเตอร์เรเนียนในปี 2022 ทั้งสองเกม

ในปี 2023 เธอคว้าเหรียญทองในการแข่งขันกีฬาอาหรับในรุ่นน้ำหนัก 66 กิโลกรัม และได้รับสิทธิ์เข้าร่วมแข่งขันโอลิมปิกปี 2024 โดยการชนะ อัลซินดา ปังกัวนา จากโมซัมบิกในรอบชิงชนะเลิศของการแข่งขันรอบคัดเลือกโอลิมปิกแอฟริกาในเซเนกัล

จนถึงปัจจุบัน เคลิฟได้แข่งขันทั้งหมด 51 ครั้งในอาชีพของเธอ ชนะ 42 ครั้ง และแพ้ 9 ครั้ง โดยในนั้นมีการชนะน็อกเอาต์ 6 ครั้ง

ทำไมชัยชนะของเคลิฟเหนือคารินีถึงกลายเป็นประเด็น ?

ชัยชนะของเคลิฟก่อให้เกิดการโต้เถียงและการวิจารณ์จากหลายคน หลังจากที่คารินี นักชกหญิงจากอิตาลี ยอมแพ้ภายในเวลาเพียง 46 วินาที

นักชกชาวอิตาลีกล่าวว่าเธอจำเป็นต้อง “รักษาชีวิตของเธอ” และหลังจากการชกถูกยกเลิก เธอได้ออกมาขอโทษคู่ต่อสู้ของเธอแล้ว

การวิจารณ์ส่วนใหญ่เกิดจากการถูกตัดสิทธิของเคลิฟในการแข่งขันชิงแชมป์โลกปี 2023 ที่กรุงนิวเดลี ประเทศอินเดีย

เธอไม่ผ่านการทดสอบคุณสมบัติทางเพศที่ดำเนินการโดยสมาคมมวยสากล (IBA) เพียงไม่กี่ชั่วโมงก่อนการแข่งขันชิงเหรียญทองกับหยาง หลิว จากจีน โดยเริ่มแรกเคลิฟได้ยื่นอุทธรณ์การตัดสินใจนี้ต่อศาลอนุญาโตตุลาการทางกีฬา แต่ถอนการอุทธรณ์ระหว่างกระบวนการ

สมาคมมวยสากล (IBA) ซึ่งนำโดยรัสเซีย กล่าวว่าเคลิฟ “ไม่ผ่านเกณฑ์คุณสมบัติสำหรับการแข่งขันในรุ่นผู้หญิง ตามที่กำหนดไว้ในระเบียบข้อบังคับของ IBA”

ตามระเบียบของ IBA “นักชกจะต้องแข่งขันกับนักชกเพศเดียวกัน หมายความว่าผู้หญิงกับผู้หญิง และผู้ชายกับผู้ชาย ตามที่กำหนดในกฎเหล่านี้”

IBA กำหนดว่า ผู้หญิง หญิง หรือเด็กหญิงคือ “บุคคลที่มีโครโมโซม XX” และผู้ชาย ชาย หรือเด็กชายคือ “บุคคลที่มีโครโมโซม XY”

IBA ปฏิเสธว่าไม่ได้ทดสอบระดับเทสโทสเตอโรนของเคลิฟ

อย่างไรก็ตาม ในการสัมภาษณ์กับบรรณาธิการกีฬาของบีบีซี แดน โรน เมื่อวันพฤหัสบดี คริส โรเบิร์ตส์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหารของ IBA กล่าวว่าพบโครโมโซม XY ใน “ทั้งสองกรณี”

โรเบิร์ตส์ กล่าวว่ามี “แง่มุมต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนี้” และด้วยเหตุนี้องค์กรจึงไม่สามารถระบุได้ว่าเคลิฟเป็น “ผู้ชายในทางชีววิทยา”

IOC ได้แสดงความสงสัยเกี่ยวกับความถูกต้องของการทดสอบ

“เราไม่ทราบว่ามีการใช้ขั้นตอนใด เราไม่ทราบว่าการทดสอบนั้นถูกต้องหรือไม่ เราไม่ทราบว่าเราควรเชื่อในการทดสอบหรือไม่” โฆษกของ IOC อดัมส์ กล่าว

“มีความแตกต่างระหว่างการทดสอบที่เกิดขึ้น และเรายอมรับความถูกต้องหรือแม้แต่ขั้นตอนของการทดสอบนั้นด้วยหรือไม่”

บีบีซียังไม่สามารถระบุได้ว่า การทดสอบคุณสมบัติประกอบด้วยอะไรบ้าง

มีการเปลี่ยนแปลงอะไรบ้างในกฎระเบียบและการบริหารจัดการมวยโอลิมปิกตั้งแต่การตัดสินใจของ IBA ?

กีฬามวยในการแข่งขันโอลิมปิกที่โตเกียวได้รับการจัดโดยคณะกรรมการโอลิมปิกสากล (IOC) ซึ่งต่างจากการแข่งขันก่อนหน้านี้ที่ IBA เป็นผู้จัดการแข่งขัน

IOC ระงับการดำเนินงานของ IBA ในปี 2019 เนื่องจากความกังวลเกี่ยวกับการเงิน การบริหารจัดการ จริยธรรม การตัดสินและการเปลี่ยนแปลงการตัดสิน

หลังจากไม่สามารถปฏิบัติตามการปฏิรูปที่จำเป็นตามที่ IOC กำหนด IBA ถูกปลดออกจากสถานะเป็นองค์กรบริหารกีฬาระดับโลกในปี 2023 การตัดสินใจนี้ได้รับการยืนยันในเดือน เม.ย. 2024 ที่ผ่านมา โดยศาลอนุญาโตตุลาการทางกีฬา (Court of Arbitration for Sport) หลังจากมีการอุทธรณ์

การตัดสินใจของ IOC ในการปลด IBA ออกจากสถานะ เกิดขึ้น 4 เดือน หลังจากที่ IBA ได้ตัดสิทธิเคลิฟและ หลิน หยู่ถิง จากไต้หวันจากการแข่งขันชิงแชมป์โลกปี 2023

ในปี 2021 IOC ได้เผยแพร่กรอบแนวทางเกี่ยวกับ 'ความยุติธรรม การรวมเข้า และการไม่เลือกปฏิบัติตามฐานะของอัตลักษณ์ทางเพศและความแปรปรวนทางเพศ'

เอกสารดังกล่าวระบุหลักการ 10 ข้อ (ซึ่งไม่ใช่กฎ) สำหรับองค์กรระดับชาติเพื่อปฏิบัติตามสำหรับการเลือกนักกีฬาสำหรับการแข่งขันเกม

IOC กล่าวว่า พวกเขา “สนับสนุนการเข้าร่วมของนักกีฬาที่ผ่านการคัดเลือกและเป็นไปตามเกณฑ์คุณสมบัติในการแข่งขันเกมโอลิมปิกตามที่สหพันธ์นานาชาติ (IF) กำหนด IOC จะไม่เลือกปฏิบัติต่อนักกีฬาที่ผ่านการคัดเลือกผ่านสหพันธ์นานาชาติ (IF) ของพวกเขา ตามฐานะของอัตลักษณ์ทางเพศและ/หรือคุณลักษณะทางเพศของพวกเขา”

กีฬามวยทดสอบอะไรบ้าง ?

ในปี 2019 IOC ได้มอบหมายความรับผิดชอบในการจัดการและควบคุมการตรวจหาสารกระตุ้นในโอลิมปิกให้กับหน่วยงานการทดสอบระหว่างประเทศ (International Testing Agency หรือ ITA)

IOC กล่าวว่าพวกเขามีนโยบาย “ไม่ยอมรับต่อการใช้หรือการให้สารกระตุ้น”

การทดสอบมีการตรวจหาระดับเทสโทสเตอโรนของนักกีฬา และการทดสอบอื่น ๆ

“มีผู้หญิงจำนวนมากที่มีระดับเทสโทสเตอโรนสูงกว่าผู้ชาย” คริส โรเบิร์ตส์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหารของ IBA กล่าว

“ดังนั้นความคิดที่ว่าการทดสอบเทสโทสเตอโรนเป็นทางออกที่แท้จริงนั้นไม่ถูกต้อง”

นี่เป็นประเด็นเกี่ยวกับคนข้ามเพศหรือไม่

“ไม่”

ไม่มีข้อบ่งชี้ว่า เคลิฟหรือหลิน ถูกระบุว่าเป็นบุคคลข้ามเพศ (transgender)

มีรายงานบางรายงานได้นำแถลงการณ์ของ IBA ที่กล่าวว่านักมวยมีโครโมโซม XY มาคาดการณ์ว่า อาจมีความผิดปกติในการพัฒนาทางเพศ (Differences of sexual development - DSD) เช่นเดียวกับกรณีของนักวิ่ง แคสเตอร์ เซเมนยา

อย่างไรก็ตาม บีบีซี ยังไม่สามารถยืนยันได้ว่านี่เป็นกรณีนี้หรือไม่

ไม่มีสื่ออื่นใดได้รับรายละเอียดนี้จาก IOC ทีมโอลิมปิกที่เป็นตัวแทนนักกีฬา หรือจากนักมวยเอง

และถึงแม้ว่าอาจจะเป็นกรณีนี้จริง ก็อาจถือเป็นข้อมูลส่วนตัวทางการแพทย์ที่ไม่ได้เปิดเผยต่อสาธารณะ

DSD เป็นกลุ่มของภาวะที่พบได้ยาก ซึ่งฮอร์โมน ยีน และ/หรืออวัยวะสืบพันธุ์ของบุคคลอาจเป็นการผสมผสานระหว่างลักษณะของเพศชายและเพศหญิง

บางคนที่ได้รับผลกระทบจาก DSD อาจเรียกภาวะนี้ว่าคือ “อินเตอร์เซ็กส์” (intersex) ซึ่งเป็นคำทั่วไปที่ใช้ในการอธิบายบุคคลที่เกิดมาพร้อมกับความแปรปรวนทางชีวภาพในลักษณะเพศที่ไม่เข้ากับหมวดหมู่เพศชายหรือเพศหญิงทั่วไป

กีฬาบางประเภทมีกฎสำหรับนักกีฬาที่มีภาวะ DSD เพราะระดับเทสโทสเตอโรนที่สูงขึ้นสามารถนำไปสู่การเพิ่มมวลกล้ามเนื้อและความแข็งแรง

ตัวอย่างเช่น สมาพันธ์กรีฑานานาชาติอนุญาตให้นักกีฬาที่มีภาวะ DSD เข้าร่วมแข่งขันในประเภทลู่หญิงได้ก็ต่อเมื่อมีการลดระดับเทสโทสเตอโรนของตัวเองลง