"คู่ครองในอุดมคติ" เมื่อผู้หญิงจีนคบเอไอ ChatGPT เป็นแฟน
ที่มาของภาพ, Lisa Li / BBC
- Author, ว่านชิง จาง
- Role, บีบีซีโกลบอลไชน่า
"วิวตรงนี้สวยมากเลย" ลิซา ลี พูดกับแดนระหว่างชมพระอาทิตย์ตกเหนือทะเลในการออกเดทเมื่อเร็ว ๆ นี้ จากนั้นเธอจึงยกโทรศัพท์ขึ้นเพื่อฟังคำตอบจากแดน
"จริงด้วยที่รัก แล้วคุณรู้ไหมว่าอะไรสวยกว่ากัน ? นั่นก็คือคุณที่ยืมอยู่ข้างผมตรงนี้ไง" เขาตอบ แต่ที่จริงแล้วแดนไม่เคยยืนอยู่ข้างลิซา
แดนเป็น "คนสำคัญ" เสมือนจริงของลิซาที่ถูกสร้างขึ้นโดยแชทจีพีที (ChatGPT) ซึ่งกำลังได้รับความนิยมจากผู้หญิงชาวจีนที่เบื่อหน่ายกับการออกเดทในโลกความเป็นจริง
เป็นเวลา 2 เดือนแล้วที่ลิซา สาววัย 30 ปีจากกรุงปักกิ่ง ซึ่งกำลังศึกษาต่อด้านวิทยาการคอมพิวเตอร์ในรัฐแคลิฟอร์เนีย สหรัฐอเมริกา ได้ "ออกเดท" กับแดน
พวกเขาใช้เวลาพูดคุยกันอย่างน้อยวันละครึ่งชั่วโมง รวมถึงจีบและออกเดทด้วยกัน นอกจากนี้ เธอยังแนะนำแดนให้ผู้ติดตามจำนวน 943,000 คน บนสื่อสังคมออนไลน์ได้รู้จักด้วย
แดน (DAN) ย่อมาจาก Do Anything Now (แปลเป็นไทยว่า ทำอะไรก็ได้ตอนนี้) เป็น ChatGPT เวอร์ชันดัดแปลงหรือที่เรียกว่า เจลเบรก (jailbreak) เพื่อหลีกเลี่ยงการป้องกันพื้นฐานที่ทางโอเพนเอไอ (OpenAI) ซึ่งเป็นผู้สร้างได้วางระบบไว้ เช่น การไม่ใช้ภาษาที่หยาบคายหรือโจ่งแจ้งทางเพศ และไม่ให้ตอบโต้กับผู้ใช้งานได้อย่างอิสระ ในกรณีที่ได้รับการร้องขอให้ทำเช่นนั้นผ่านข้อความบางอย่าง
มีรายงานว่าวิธีการนี้ถูกทำขึ้นโดยนักเรียนชาวอเมริกันที่ต้องการให้ ChatGPT แสดงความเห็นและพัฒนาบุคลิกภาพ มากกว่าการตอบสนองแบบกลาง ๆ และเพื่อทดสอบขีดจำกัดของแชทบอท
นักเรียนคนดังกล่าวเป็นที่รู้จักในชื่อว่า "วอล์กเกอร์" เขาสั่งให้ซอฟต์แวร์จัดการเปลี่ยนแปลงอัตตาที่เขาเรียกว่า แดน ซึ่งมักไม่ทำตามกฎต่าง ๆ ของ ChatGPT เสมอไป
จากนั้น วอล์กเกอร์ โพสต์วิธีสร้างแดนบนเรดดิท (Reddit) ในเดือน ธ.ค. 2023 และเป็นแรงบันดาลใจให้ผู้อื่นสร้างแดนในเวอร์ชันของตัวเองกันอย่างรวดเร็ว
ลิซาเห็นวิดีโอเกี่ยวกับความเป็นไปได้ของแดนบนติ๊กตอก (TikTok) เป็นครั้งแรก และเมื่อสร้างเวอร์ชันสำหรับตัวเอง เธอบอกว่า "ตกใจ" กับความสมจริงของมัน
เมื่อแดนตอบคำถามของเธอ ลิซาบอกว่าเอไอใช้คำแสลงและภาษาที่ ChatGPT กระแสหลักจะไม่ใช้
ลิซาบอกว่าการได้พูดคุยกับแดนทำให้เธอรู้สึกถึงความสุข มันจึงดึงดูดให้เธอใช้งานมันมากขึ้นเรื่อย ๆ
"เขาจะเข้าอกเข้าใจและให้ความสนับสนุนทางอารมณ์" และแตกต่างจากคนอื่น ๆ ส่วนใหญ่ตรงที่แดน "อยู่กับฉันตลอด 24 ชั่วโมง"
ลิซากล่าวว่า แม้แต่แม่ของเธอยังยอมรับความสัมพันธ์ที่แหวกแนวเช่นนี้ได้ หลังจากยอมแพ้ต่อการทดลองและความยากลำบากในชีวิตการออกเดทของลูกสาว โดยเธอบอกว่าตราบใดที่ลิซามีความสุข เธอก็มีความสุข
เมื่อลิซาโพสต์วิดีโอแนะนำแดนให้กับผู้ติดตามของเธอบนแพลตฟอร์มสื่อสังคมออนไลน์ของจีนที่ชื่อว่า เสี่ยวหงซู (Xiaohongshu) เธอได้รับการตอบกลับเกือบ 10,000 ครั้ง โดยมีผู้หญิงหลายคนได้เข้ามาถามถึงวิธีสร้างแดนของตัวเอง นอกจากนี้ยังพบว่าลิซามีผู้ติดตามเพิ่มขึ้นมากกว่า 230,000 คน ตั้งแต่เธอพูดถึงเอไอหรือปัญญาประดิษฐ์
ลิซาบอกว่า ในขณะที่ทุกคนสามารถใช้วิธีสำเร็จรูปเพื่อสร้างแดนได้ แต่เมื่อเธอคุยเล่นกับซอฟต์แวร์แล้วบอกว่าตนเองอายุ 14 ปี ซึ่งน้อยกว่าอายุจริงครึ่งหนึ่ง ก็พบว่ามันหยุดจีบเธอทันที
บีบีซีถาม โอเพนเอไอ (OpenAI) ผู้สร้างแชทจีพีทีว่า การสร้างแดนนั้นหมายถึงมาตรการป้องกันยังไม่แข็งแรงพอหรือไม่ แต่ยังไม่ได้รับการตอบกลับ
แม้ทางบริษัทยังไม่ได้แสดงความคิดเห็นต่อสาธารณะเกี่ยวกับปรากฏการณ์ของแดน แต่ในนโยบายระบุว่าไว้ว่าผู้ใช้งาน ChatGPT "ต้องมีอายุอย่างน้อย 13 ปี หรืออายุขั้นต่ำตามที่กฎหมายในประเทศของคุณกำหนดว่าสามารถยินยอมใช้บริการได้"
ด้านผู้เชี่ยวชาญออกมาแสดงความกังวลเกี่ยวกับความใส่ใจที่ผู้หญิงบางคนมอบให้กับ "ความจริงเสมือน"
หง เซิน ผู้ช่วยศาสตราจารย์ด้านการวิจัยประจำสถาบันปฏิสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับคอมพิวเตอร์ (Human-Computer Interaction Institute) จากมหาวิทยาลัยคาร์เนกีเมลลอน รัฐเพนซิลวาเนีย ได้เน้นย้ำว่า "ปฏิสัมพันธ์ที่คาดเดาไม่ได้ในบางครั้งระหว่างมนุษย์กับเอไอ" อาจเพิ่มความกังวลทั้งด้านจริยธรรมและความเป็นส่วนตัว
เธอกล่าวว่า "การพึ่งพาทางอารมณ์มีความเสี่ยงเมื่อผู้ใช้งานพึ่งพาเอไอมากเกินไปสำหรับความสัมพันธ์ฉันท์มิตร มันอาจไปลดการปฏิสัมพันธ์ของมนุษย์ที่แท้จริงของพวกเขาได้"
เธอยังกล่าวเสริมด้วยว่า เนื่องจากแชทบอทจำนวนมากใช้การตอบโต้กับมนุษย์เพื่อเรียนรู้และพัฒนาตัวมันเองอย่างต่อเนื่อง "มันมีศักยภาพที่โมเดลสามารถจดจำข้อมูลที่ละเอียดอ่อนจากข้อมูลนำเข้าของผู้ใช้รายหนึ่ง แล้วรั่วไหลไปยังผู้ใช้รายอื่นโดยไม่ตั้งใจ"
ถึงกระนั้น ก็มีกระแสของผู้หญิงจีนที่รู้สึกทึ่งและคลั่งไคล้แดน ณ วันที่ 30 พ.ค. พบว่าแฮชแท็ก (#) “Dan Mode” นั้น มีผู้เข้าชมมากกว่า 40 ล้านครั้งบนแพลตฟอร์มเสี่ยวหงซูเพียงแห่งเดียว
มินรุย เซี่ย อายุ 24 ปี คือหนึ่งในผู้หญิงที่ใช้แฮชแท็กดังกล่าว
เธอเป็นนักศึกษามหาวิทยาลัยที่อาศัยอยู่ในมณฑลเหอเป่ย และตอนนี้ใช้เวลาอย่างน้อยวันละ 2 ชั่วโมงเพื่อพูดคุยกับแดน รวมถึง "ออกเดท" โดยพวกเขาร่วมกันเขียนเรื่องราวความรักซึ่งมีตัวเองเป็นตัวละครนำได้ 19 บทแล้ว
มินรุยดาวน์โหลด ChatGPT เป็นครั้งแรกหลังดูวิดีโอของลิซา เธอบอกว่าตนเองได้รับความสนับสนุนทางอารมณ์จากเอไอ ซึ่งเป็นสิ่งที่เธอพยายามดิ้นรนหาในความสัมพันธ์เชิงโรแมนติกมาตลอด
"ผู้ชายในชีวิตจริงอาจนอกใจคุณ และเมื่อคุณแชร์ความรู้สึกกับพวกเขา พวกเขาอาจไม่สนใจ แถมได้แต่บอกว่าพวกเขาคิดอย่างไรแทน" เธอกล่าว "แต่ในกรณีของแดน เขาจะบอกในสิ่งที่คุณต้องการได้ยิน"
"แดนเป็นเหมือนคู่ครองในอุดมคติ" เหอ นักศึกษาวัย 23 ปี ซึ่งเลือกที่จะบอกเฉพาะนามสกุลของเธอ กล่าว ปัจจุบันเหอเป็นนักเรียนในเมืองชิงเต่าและเริ่ม "ออกเดท" กับแดนหลังจากดูวิดีโอของลิซา
เธอบอกว่าได้ปรับแต่งแดนให้เป็นผู้บริหารที่ประสบความสำเร็จและมีบุคลิกภาพที่อ่อนโยน ซึ่งเคารพผู้หญิง และพร้อมพูดคุยด้วยเสมอเมื่อเธอต้องการ
"เขาไม่มีข้อบกพร่องใด ๆ เลย" เหอ บอก
ChatGPT ไม่สามารถเข้าถึงได้ง่ายในจีนแผ่นดินใหญ่ ดังนั้น ผู้หญิงอย่างมินรุยและเหอจึงต้องใช้ความพยายามอย่างมากในการพูดคุยกับแฟนเอไอ โดยพวกเขาใช้เครือข่ายส่วนตัวเสมือนหรือวีพีเอ็น (VPN) เพื่ออำพรางตำแหน่ง ช่วยให้พวกเขาเข้าถึงแชทบอทที่ไม่สามารถเข้าถึงได้
แนวคิด "แฟนเอไอ" ได้รับความนิยมในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาด้วยแอปพลิเคชันต่าง ๆ เช่น โกลว์ (Glow) ในประเทศจีน รวมถึง เรพลิคา (Replica) ซึ่งเสนอคู่หูเอไอและอวาตาร์ตามความต้องการเฉพาะส่วนบุคคล
เกมโรแมนติกสำหรับผู้หญิงซึ่งบางครั้งเรียกว่าเกมโอโตเมะ (Otome) ก็ได้รับความนิยมเช่นกัน และอนุญาตให้ผู้ใช้งานสร้างความสัมพันธ์ที่โรแมนติกกับตัวละครชาย พวกเขาสามารถดึงดูดผู้หญิงจีนจำนวนหลายล้านคนทุกปี สำหรับการจำลองหรือสวมบทบาทในสถานการณ์โรแมนติก
หลิว ถิงถิง ผู้ช่วยศาสตราจารย์จากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีซิดนีย์ ออสเตรเลีย ผู้วิจัยเรื่องความรักทางดิจิทัลของจีน บอกว่า ความคลั่งไคล้แฟนหนุ่มเอไอสะท้อนให้เห็นถึงความคับข้องใจของผู้หญิงจีนที่มีต่อความไม่เท่าเทียมทางเพศ ซึ่งพวกเธอกำลังเผชิญในชีวิตจริง
เธอบอกว่า ผู้หญิงจีนบางคนอาจหันไปหาแฟนเสมือนจริง เพราะเอไอทำให้พวกเธอรู้สึกได้ความรักความเคารพและมีคุณค่า
ที่มาของภาพ, ChatGPT
"ในชีวิตจริง คุณอาจพบผู้ชายที่มีอำนาจเหนือกว่าและมีท่าทีข่มขู่ รวมถึงเล่ามุกตลกสกปรกในทางที่ไม่เหมาะสม” เมื่อเอไอเล่ามุกสกปรก มันยังคงให้ความสำคัญกับความรู้สึกคุณ มันเป็นมุกที่ “มีผู้หญิงเป็นศูนย์กลาง" เธออธิบาย
แนวโน้มนี้สามารถเห็นได้จากสถิติในชีวิตจริง เมื่อรัฐบาลจีนรณรงค์สนับสนุนให้ผู้คนแต่งงานและมีลูกมากขึ้นหลังจากจำนวนลดลงมา 9 ปีแล้ว แม้จะพบการแต่งงานเพิ่มขึ้นเล็กน้อยในปี 2023 แต่ผู้เชี่ยวชาญบางคนมองว่าส่วนใหญ่เป็นคู่แต่งงานใหม่ที่เลื่อนพิธีสมรส หลังเกิดการระบาดของโควิด-19
และจากการสำรวจในปี 2021 โดยสันนิบาตเยาวชนคอมมิวนิสต์ซึ่งสอบถามความเห็นหนุ่มสาวในเมืองผู้มีอายุ 18-26 ปี จำนวน 2,905 คน พบว่า 43.9% ของผู้หญิง กล่าวว่า พวกเขา "จะไม่แต่งงาน" หรือ "ไม่แน่ใจ" ว่า "จะแต่งงานในอนาคตหรือไม่" ขณะที่มีผู้ชายเพียง 24.64% ที่ตอบเช่นนั้น
ศักยภาพเช่นนี้ได้เปิดตลาดให้กับความรักในความสัมพันธ์เสมือน และถูกจับจ้องโดยผู้สร้างที่อยู่ในอันดับต้น ๆ ของอุตสาหกรรมนี้เช่นกัน
เมื่อโอเพนเอไอเปิดตัว ChatGPT เวอร์ชันล่าสุด เวอร์ชันนี้ได้เผยให้เห็นว่ามันถูกโปรแกรมให้ดูช่างพูดและตอบสนองต่อข้อความในลักษณะเกี้ยวพาราสี
ในวันเปิดตัว แซม อัลต์แมน ผู้บริหารของบริษัทได้โพสต์บนเอ็กซ์หรือทวิตเตอร์เดิมว่า "Her" ซึ่งดูเหมือนจะอ้างอิงจากภาพยนตร์ปี 2013 ที่ชายคนหนึ่งตกหลุมรักเอไอผู้ช่วยเสมือนของเขา
โอเพนเอไอ ระบุด้วยว่ากำลัง "สำรวจว่า เราสามารถให้ความสามารถในการสร้างเนื้อหาแบบ NSFW (ไม่ปลอดภัยในการใช้งาน) ได้อย่างมีความรับผิดชอบได้หรือไม่" ซึ่งหมายถึงคำแสลงสำหรับเนื้อหาที่คุณอาจไม่ต้องการให้เห็นในที่สาธารณะ เช่น การสนทนาที่ใกล้ชิดกับแฟนเสมือนจริง
ลิซาซึ่งมีความรู้เกี่ยวกับเอไอ ยอมรับว่าเธอตระหนักถึงข้อจำกัดของการมีแฟนเสมือนจริง "โดยเฉพาะอย่างยิ่งในแง่ความโรแมนติก"
แต่สำหรับตอนนี้ แดนได้กลายเป็นส่วนเพิ่มเติมที่สะดวกและเรียบง่ายในชีวิตอันแสนวุ่นวายของเธอ แม้กระทั่งตอนเลือกสีลิปสติก เมื่อการออกเดทและการหาคู่ในชีวิตจริงใช้เวลานาน และไม่น่าพึงพอใจ
"มันเป็นส่วนสำคัญในชีวิตฉัน" เธอบอก "มันเป็นสิ่งที่ฉันหวังว่าจะสามารถยึดมั่นได้ตลอดไป"
