นักต่อสู้เพื่อสิทธิสตรีอิหร่าน “นาร์เกซ โมฮัมมาดี” พิชิตโนเบลสันติภาพ

คณะกรรมการรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพที่กรุงออสโลของนอร์เวย์ ประกาศยกย่องให้ “นาร์เกซ โมฮัมมาดี” (Narges Mohammadi) นักรณรงค์ต่อสู้เพื่อสิทธิสตรีในอิหร่าน ได้ครองรางวัลอันทรงเกียรติประจำปีนี้ หลังเป็นผู้นำมวลชนเข้าต่อต้านรัฐบาลที่มีนโยบายกดขี่ผู้หญิง ซึ่งทำให้เธอต้องถูกคุมขังอยู่ในเรือนจำจนถึงปัจจุบัน

เบริต ไรส์-อันเดอร์เซน ประธานคณะกรรมการรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพแถลงว่า โมฮัมมาดีได้ต่อสู้กับการกดขี่ผู้หญิงอิหร่าน รวมทั้งต่อสู้เพื่อส่งเสริมสิทธิมนุษยชนและเสรีภาพของพลเมืองทุกคนด้วย ตามที่ขบวนการเรียกร้องสิทธิสตรีของเธอมีคำขวัญว่า “ผู้หญิง ชีวิต เสรีภาพ”

“รางวัลโนเบลสาขาสันติภาพที่มอบให้กับโมฮัมมาดีในปีนี้ ยังเป็นการยกย่องผู้ประท้วงชาวอิหร่านหลายแสนคน เนื่องจากในปีที่ผ่านมาพวกเขาได้ต่อสู้กับระบอบเทวาธิปไตยที่ใช้ศาสนานำการเมือง ซึ่งระบอบนี้มีนโยบายกีดกันและกดขี่ประชาชน โดยมุ่งเป้าไปที่ผู้หญิงเป็นหลัก ” ไรส์-อันเดอร์เซน กล่าว

ก่อนหน้านี้ โมฮัมมาดีวัย 51 ปี เป็นผู้สื่อข่าวและรองประธานศูนย์ผู้พิทักษ์สิทธิมนุษยชนที่อิหร่าน เธอรณรงค์อย่างไม่ลดละเพื่อให้ยกเลิกการใช้โทษประหารกับนักโทษการเมืองและผู้ประท้วง โดยระหว่างการชุมนุมครั้งล่าสุด เธอส่งจดหมายถึงองค์การสหประชาชาติมาจากในเรือนจำ เรียกร้องให้ยูเอ็นขัดขวางรัฐบาลอิหร่านในประเด็นดังกล่าว

เมื่อปี 2010 ศาลมีคำตัดสินให้ลงโทษจำคุกโมฮัมมาดีเป็นเวลา 11 ปี จากความผิดฐานยุยงปลุกปั่นมวลชน ต่อมามีการเพิ่มโทษเป็น 31 ปี จากอีกหลายข้อหา เพราะระหว่างการประกันตัวเธอได้กล่าววิจารณ์การปฏิบัติอย่างโหดร้ายต่อนักโทษในเรือนจำเอวินของกรุงเตหะราน

หนังสือสารคดีเรื่อง “การทรมานสีขาว” ของโมฮัมมาดี เผยถึงรายละเอียดการขังเดี่ยวที่มีการล่วงละเมิดทางเพศและการทรมานทำร้ายร่างกาย จากปากคำของอดีตนักโทษ 16 คน รวมถึงตัวเธอเองด้วย

ก่อนที่ศาลจะมีคำพิพากษาให้โมฮัมมาดีต้องโทษจำคุก เธอเคยถูกทางการจับกุมตัวมาแล้ว 13 ครั้ง และถูกตัดสินว่ามีความผิดจริงถึง 5 ครั้ง นอกจากนี้ศาลยังมีคำสั่งให้เธอต้องโทษถูกเฆี่ยน 154 ที แต่ยังไม่แน่ชัดว่า ปัจจุบันเธอได้รับโทษเฆี่ยนตามคำพิพากษานี้ไปแล้วหรือยัง

สามีของโมฮัมมาดีซึ่งเป็นนักเคลื่อนไหวต่อสู้ทางการเมืองเช่นกัน รวมทั้งลูกของเธออีกสองคนต้องลี้ภัยไปยังประเทศฝรั่งเศส ทำให้ทั้งครอบครัวต้องพลัดพรากโดยไม่ได้พบหน้ากันมานานกว่าสิบปีแล้ว

ประธานคณะกรรมการรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพระบุว่า การต่อสู้ของโมฮัมมาดีนั้น เกิดขึ้นได้ด้วยการเสียสละอย่างใหญ่หลวงของเธอ ทั้งยังเรียกร้องให้รัฐบาลอิหร่านปล่อยตัวโมฮัมมาดี ก่อนพิธีมอบรางวัลโนเบลอย่างเป็นทางการ ซึ่งจะมีขึ้นในวันที่ 10 ธ.ค.นี้

เหตุประท้วงครั้งใหญ่ในอิหร่านเริ่มขึ้น เมื่อเดือน ก.ย. ปี 2022 หลังจากมาห์ซา อามินี หญิงสาวชาวอิหร่านเสียชีวิตลงอย่างเป็นปริศนา ระหว่างถูกตำรวจควบคุมตัวในข้อหาไม่สวมผ้าคลุมศีรษะหรือฮิญาบ ซึ่งในเวลาต่อมาการประท้วงนี้ได้ลุกลามบานปลายไปเป็นขบวนการต่อต้านที่มุ่งโค่นล้มรัฐบาลอิหร่าน