ทองคำเป็นการลงทุนที่ฉลาดในช่วงวิกฤตการเงินหรือไม่ ?

ราคาทองคำในตลาดโลกพุ่งทะลุระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์ที่มากกว่า 4,400 ดอลลาร์สหรัฐต่อออนซ์ (ราว 1.37 แสนบาท)

เหล่านักวิเคราะห์ระบุว่าราคาดังกล่าวเพิ่มขึ้นเนื่องจากมีการคาดการณ์ว่าธนาคารกลางสหรัฐฯ จะลดดอกเบี้ยนโยบายให้ต่ำลงอีกในปีหน้า

ราคาทองคำแรกเริ่มเมื่อต้นปีที่ผ่านมา (2025) อยู่ที่ 2,600 ดอลลาร์สหรัฐต่อออนซ์ (ราว 8 หมื่นบาท) แต่จากสถานการณ์ภูมิรัฐศาสตร์โลกที่ทวีความตึงเครียด รวมถึงการที่ประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ ประกาศแผนการเรียกเก็บภาษีนำเข้าสินค้า ประกอบกับการคาดการณ์ว่าจะมีการลดดอกเบี้ย ทั้งหมดนี้ส่งผลให้เหล่านักลงทุนต่างก็ต้องเสาะแสวงหา "สินทรัพย์ปลอดภัย" (safe haven assets)

หากอัตราดอกเบี้ยลดลง เงินสดจะสูญเสียมูลค่าที่แท้จริง ทำให้ทองคำกลายเป็นทางเลือกที่น่าดึงดูดสำหรับการลงทุนมากขึ้น

ทั้งนี้ นอกจากทองคำแล้ว ราคาของโลหะมีค่าอื่น ๆ เช่น แร่เงิน และ แพลทินัม (ทองคำขาว) ก็เพิ่มมูลค่าสูงขึ้นเช่นเดียวกัน โดยราคาของแร่เงินก็ได้พุ่งสูงขึ้นเป็นประวัติการณ์ที่ 69.44 ดอลลาร์สหรัฐ (ราวสองพันบาทไทย) ต่อออนซ์เมื่อวันจันทร์ที่ผ่านมา (22 ธ.ค.)

นับว่าแร่เงินมีมูลค่าเพิ่มสูงขึ้นกว่า 138% ในระหว่างปี 2025 ที่ผ่านมาจนถึงวันนี้ ส่วนแร่แพลทินัมก็มีมูลค่าสูงสุดในรอบ 17 ปี ทั้งสองต่างเติบโตเหนือกว่าทองคำอย่างมาก โดยได้รับแรงหนุนจากอุปสงค์ที่แข็งแกร่งและภาวะอุปทานตึงตัว

ดร.ฟิลิป ฟลายเออร์ส นักประวัติศาสตร์เศรษฐกิจจากมหาวิทยาลัยเบลฟาสต์ กล่าวว่า "เมื่อใดที่ตลาดการเงินตกต่ำ มักจะเกิดปรากฏการณ์ 'การแห่ซื้อทอง' ซึ่งผู้ซื้อจำนวนมาก ทั้งจากรัฐบาลและนักลงทุนรายบุคคล จะหันมาซื้อทองคำในทันที"

ไม่ใช่ทุกคนที่ลงทุนในทองคำจะซื้อทองคำแท่งหรือทองคำจริง ๆ

นักลงทุนบางราย เลือกลงทุนผ่านผลิตภัณฑ์ทางการเงิน เช่น กองทุน ETF ที่มีทองคำเป็นสินทรัพย์ค้ำประกัน

สมาคมการค้าทองคำโลก เปิดเผยว่า ในปีนี้มีการลงทุนในกองทุนทองคำ ETF เป็นมูลค่าสูงถึง 77,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งถือเป็นสถิติใหม่

ดร.ฟิลิป ฟลายเออร์ส กล่าวว่า "การที่ทองคำถูกมองว่าเป็นการลงทุนที่ 'ปลอดภัย' ไม่ได้หมายความว่าจะไม่มีความเสี่ยงเลย"

ในเดือน ม.ค. 2020 ขณะที่การระบาดของโควิด-19 เริ่มต้นขึ้น ราคาทองคำพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว แต่ในเดือน มี.ค. ของปีเดียวกัน ราคาทองคำกลับเริ่มปรับตัวลดลง

แอนิตา ไรท์ นักวางแผนการเงินที่ได้รับใบอนุญาตที่สถาบันการจัดการทรัพย์สินริบเบิลเวลธ์ เมเนจเมนต์ ระบุว่า "เมื่อคนเริ่มเกิดความไม่มั่นใจต่อสินทรัพย์ทางการเงินและนโยบาย ทองก็มันจะกลายเป็นโลหะหลักที่ใช้ในทางการเงิน"

อย่างไรก็ตาม ทองคำยังคงมีชื่อเสียงในฐานะสินทรัพย์ที่ผู้คนหันไปพึ่งพาในช่วงเวลาที่เศรษฐกิจไม่แน่นอน ไม่เพียงเพราะมูลค่าของมันเท่านั้น แต่ยังรวมถึงความสำคัญทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมที่ทำให้ทองคำเป็นสินทรัพย์ที่สามารถแลกเปลี่ยนได้ง่ายในหลายสังคมทั่วโลก

จากหน้ากากทองคำของฟาโรห์ตุตันคาเมนแห่งอียิปต์โบราณ ไปจนถึงบัลลังก์ทองคำของวิหารปัทมนาภสวามีในอินเดีย และเก้าอี้ทองคำของชาวอาชันติในประเทศกานา ทองคำเป็นโลหะที่มีความสำคัญทางศาสนาและในเชิงสัญลักษณ์มาอย่างยาวนานในประวัติศาสตร์

หลายคนจึงเลือกทองคำเป็นช่องทางในการเก็บรักษาความมั่งคั่ง

มูลค่าของเครื่องประดับและสิ่งของที่ทำจากทองคำซึ่งเก็บไว้ในบ้าน มักไม่ได้รับผลกระทบโดยตรงจากความผันผวนของตลาดการเงินโลก

อย่างไรก็ตาม การลงทุนในทองคำในปริมาณมากอาจตกอยู่ภายใต้อิทธิพลของผู้เล่นรายใหญ่ในตลาดการเงิน

ดร.ฟิลิป ฟลายเออร์ส กล่าวถึงการปรับตัวขึ้นของราคาทองคำเมื่อไม่นานมานี้ว่า "หลายสิ่งที่เกิดขึ้นในตอนนี้ ผมสงสัยว่าเป็นผลจากธนาคารกลางของรัฐบาลที่กำลังเข้าซื้อทองคำจำนวนมาก"

ธนาคารกลางมักจะซื้อทองคำในปริมาณมากเพื่อเสริมความแข็งแกร่งให้กับทุนสำรองของประเทศ โดยเฉพาะในช่วงเวลาที่พวกเขาลดการลงทุนในหุ้นเนื่องจากความไม่แน่นอน

นั่นหมายความว่า การลงทุนในทองคำก็อาจมีความเสี่ยงเช่นกัน

ดร.ฟลายเออร์ส กล่าวว่า "การคาดการณ์ว่าราคาทองจะเพิ่มขึ้น ยังเป็นกลยุทธ์ที่มีความเสี่ยง เพราะทันทีที่ตลาดกลับมาสงบ และรัฐบาลเริ่มมีท่าทีที่ชัดเจน ผู้คนก็อาจจะละทิ้งทองคำอีกครั้ง"

"ผมอยากบอกว่า การลงทุนในทองคำควรเป็นการลงทุนระยะยาว"