ระเบิด-วางเพลิงป่วน 3 จังหวัดภาคใต้ รวม 19 จุด มุ่งทำลายระบบเศรษฐกิจ

ทศพล ชัยสัมฤทธิ์ผล ผู้สื่อข่าวบีบีซีไทย

จากการลงพื้นที่ตรวจสอบจุดเกิดเหตุระเบิดและวางเพลิง ใน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ สรุปพบจุดก่อเหตุเพิ่มเป็น 19 จุด และเป็นฝีมือของกลุ่มผู้ก่อเหตุเดียวกัน ที่หวังทำลายระบบเศรษฐกิจ แต่เลี่ยงการเสียชีวิตของเจ้าหน้าที่และประชาชน

ช่วงกลางดึกวันที่ 16 ส.ค. เกิดเหตุระเบิดและวางเพลิงร้านสะดวกซื้อและปั๊มน้ำมัน รวม 11 จุดในจังหวัดยะลา ปัตตานี และนราธิวาส

ต่อมา วันที่ 17 ส.ค. พล.ต. ปราโมทย์ พรหมอินทร์ รองแม่ทัพน้อยที่ 4 และรองผู้อำนวยการรักษาความมั่นคงภายในภาค 4 ส่วนหน้า (กอ.รมน.ภาค 4 ส่วนหน้า) ได้ลงพื้นที่ พร้อมเปิดเผยว่า จุดก่อเหตุรวมมีทั้งหมด 19 จุด แบ่งเป็น ยะลา 6 จุด ปัตตานี 3 จุด และนราธิวาส 10 จุด

สถานีข่าวไทยพีบีเอสรายงานอ้างอิง พล.ต.ปราโมทย์ว่า ทั้ง 19 จุด มีลักษณะการก่อเหตุคล้ายกัน โดยผู้ก่อเหตุแต่งตัวอำพรางแบบผู้หญิง บางส่วนใช้รถจักรยานยนต์เป็นยานพาหนะ บางส่วนลัดเลาะเข้ามาในพื้นที่ ก่อเหตุโดยขว้างระเบิดใส่เป้าหมาย และไล่พนักงานร้านสะดวกซื้อออกจากพื้นที่ ใช้ระเบิดเพลิง ยกเว้นปั๊มน้ำมันบางจากที่ อ.หนองจิก จ.ปัตตานี ใช้ระเบิดแสวงเครื่องบรรจุในถังแก๊สปิคนิค วางระเบิดที่รถบรรทุกน้ำมัน ซึ่งอยู่ติดกับหัวจ่ายน้ำมัน ทำให้ได้รับความเสียหายเป็นจำนวนมาก

"คนร้ายได้ก่อเหตุ 19 จุดด้วยกัน...เป้าหมาย คือมุ่งเป้าโจมตีสถานประกอบการณ์ ร้านสะดวกซื้อเป็นหลัก โดยพยายามเลี่ยงให้เกิดการเสียหายและชีวิตของพนักงาน ไล่พนักงานออกไปก่อน แล้วค่อยกดชนวนระเบิด"

"เชื่อว่าคนร้ายที่ก่อเหตุเป็นกลุ่มเดียวกัน" พล.ต.ปราโมทย์ ระบุ "คาดว่ามีคนลงมือไม่น่าต่ำกว่า 50 คน"

นิฟันดี มาสีละ อายุ 28 ปี ที่อาศัยในจังหวัดนราธิวาส และเป็นผู้บันทึกคลิปวิดีโอเหตุระเบิดและเพลิงไหม้ร้านสะดวกซื้อในปั๊มน้ำมัน ปตท.ศรีสาคร เล่าให้บีบีซีไทยฟังว่า กำลังนั่งทานชาอยู่ใกล้จุดเกิดเหตุ ก่อนได้ยินเสียงระเบิดดังสนั่น จึงออกไปดูว่าเกิดอะไรขึ้น

"รู้สึกน่ากลัวมาก ไม่เคยเห็นไฟลุกลามเยอะขนาดนั้น...เราคุ้นเคยกับเรื่องแบบนี้ แต่อันนี้มันร้ายแรงเกิน"

เขาสังเกตการณ์อยู่ห่าง ๆ ร่วมกับประชาชนที่ออกมามุงดูจำนวนหนึ่ง โดยเล่าต่อว่า กว่าที่เจ้าหน้าที่จะมาถึงเพื่อควบคุมเพลิง ไฟไหม้ลุกลามไปครึ่งอาคารแล้ว

"กลัวว่าจะลามไปปั๊ม เพราะข้าง ๆ จะมีบ้านของชาวบ้านด้วยที่ติดกับปั๊ม" นิฟันดี เล่าถึงเหตุการณ์เมื่อคืนนี้

เป้าหมายคืออะไร

ดร.รุ่งรวี เฉลิมศรีภิญโญรัช นักวิชาการประจำสถาบันสันติศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่กล่าวถึงเหตุระเบิดและวางเพลิงป่วนเมืองในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนใต้เมื่อช่วงกลางดึกของวันที่ 16 ส.ค. ที่ผ่านมา ว่า การก่อเหตุในลักษณะนี้ที่ไม่ได้มุ่งเป้าแข็ง (ทหาร ตำรวจ เจ้าหน้าที่รัฐที่มีอาวุธครบมือ) แต่การก่อเหตุต่อเป้าหมายอ่อน (ประชาชนทั่วไป) และเป้าหมายในเชิงเศรษฐกิจ โดยอธิบายว่าเหตุการณ์ดังกล่าวไม่ได้เกิดขึ้นมานานแล้ว

“เป็นไปได้ว่าที่ผ่านมาไม่มีการปรากฏตัว ไม่ก่อเหตุใด ๆ ทำให้ไม่เห็นการดำรงอยู่ของกลุ่มบีอาร์เอ็นในพื้นที่อย่างชัดเจนในหมู่บรรดาสมาชิก และผู้ให้การสนับสนุน"

"พวกเขาอาจจะต้องการสร้างขวัญและกำลังใจให้กับคนของเขาว่าบีอาร์เอ็นยังมีความเข้มแข็งอยู่ในเชิงการทหาร” ดร.รุ่งรวี อธิบาย

อีกประเด็นที่เป็นไปได้ คือการก่อเหตุเป็นการแสดงความไม่พอใจต่อความไม่คืบหน้าของกระบวนการเจรจา ในประเด็นที่ยังไม่สามารถตกลงกันได้ในสิ่งที่บีอาร์เอ็นขอมา

ทำการเจรจาสันติภาพเสียขบวนไหม

พล.อ. วัลลภ รักเสนาะ หัวหน้าคณะพูดคุยเพื่อสันติสุขจังหวัดชายแดนภาคใต้ ได้ลงพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนใต้ หลังเกิดเหตุการณ์ความไม่สงบรอบล่าสุด โดยเดินสายพบปะกับกลุ่มและตัวแทนภาคประชาชนต่าง ๆ โดยส่วนตัว เสียใจกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น และขอประณามกลุ่มที่ใช้ความรุนแรงไม่ว่าจะกลุ่มใดก็ตาม

พล.อ. วัลลภ ให้สัมภาษณ์กับสำนักข่าว เดอะ รีพอร์ตเตอร์ ยอมรับว่า เหตุระเบิด 19 จุดที่เกิดขึ้น มีแนวโน้มกระทบต่อกระบวนการพูดคุย ที่มีกำหนดเจรจาแบบเต็มคณะในเดือน ต.ค. นี้

"ประชาชนลดความเชื่อมั่น ทำให้คนคิดว่ากระบวนการพูดคุยไม่สามารถลดความรุนแรงในพื้นที่ได้" หัวหน้าคณะพูดคุยเพื่อสันติสุขจังหวัดชายแดนภาคใต้ กล่าว

"แต่ในส่วนของคณะพูดคุยฯ มุ่งมั่นจะใช้การพูดคุยต่อไป เพราะเป็นแนวทางที่ดีที่สุด เพื่อลดความรุนแรงในพื้นที่"

เกิดระเบิด-วางเพลิงที่ไหนบ้าง

จังหวัดปัตตานี 3 จุด รวมถึง

จังหวัดยะลา มี 6 จุด รวมถึง

จังหวัดนราธิวาส 10 จุด รวมถึง

กอ.รมน. ว่าอย่างไรบ้าง ?

บีบีซีไทยสอบถามพันเอก เกียรติศักดิ์ ณีวงษ์ โฆษกกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในภาค 4 ส่วนหน้า (กอ.รมน.ภาค 4 สน.) ในเช้าหลังการก่อเหตุ ว่า กอ.รมน.ภาค 4 สน. กำลังรวบรวมข้อมูลว่ามีผู้บาดเจ็บ หรือได้รับผลกระทบมากแค่ไหน

“หลังจากที่ได้รับทราบเหตุ ทุกภาคส่วนระดมกำลังในเรื่องของการดับเพลิงที่ไหม้ ส่วนเช้านี้ แต่ละส่วนจะเข้าเคลียร์พื้นที่ ว่านอกจากมีเพลิงไหม้แล้ว มีการวางระเบิดซ้อนไว้หรือไม่” พันเอก เกียรติศักดิ์ กล่าว

บีบีซีไทยสอบถามต่อว่า ทาง กอ.รมน. ภาค 4 สน. ประเมินเป้าประสงค์ของผู้ก่อความไม่สงบอย่างไร โดยได้รับคำตอบว่าเป็นความพยายามก่อความรุนแรง เพื่อสร้างสถานการณ์ให้มากที่สุด แต่ยังไม่แน่ชัดว่า การวางระเบิดและวางเพลิงช่วงกลางดึก และเป้าหมายเป็นร้านสะดวกซื้อนั้น เป็นความพยายามเลี่ยงไม่ให้เกิดการสูญเสียชีวิตหรือไม่

แต่อีกแง่มุม การเลือกร้านสะดวกซื้อเป็นเป้าหมาย อาจเป็นเพราะผู้ก่อเหตุ “ปลอมเป็นลูกค้า เอาอะไรไปวางไว้ภายในร้าน หรืออาจถึงกับฝากพนักงานร้านไว้…ซึ่งมันเป็นแผนของผู้ก่อเหตุที่วางมาแล้ว”

“เหตุการณ์ลักษณะนี้เคยเกิดขึ้นมาแล้ว วางระเบิดกรุงเทพฯ ประตูน้ำ” พันเอก เกียรติศักดิ์ กล่าวถึงการวางระเบิด 9 จุด ใน 5 พื้นที่ ในพื้นที่กรุงเทพฯ ทำให้มีผู้ได้รับบาดเจ็บ 7 คน เมื่อวันที่ 2 ส.ค. 2562 ซึ่งภาครัฐเพ่งเล็งไปที่กลุ่มผู้ก่อความไม่สงบจากสามจังหวัดชายแดนภาคใต้

และวันนี้ พลตรี ปราโมท์ พรหมอินทร์ รองผู้อำนวยการรักษาความมั่นคงภายในภาค 4 ส่วนหน้า จะลงพื้นที่ตรวจสอบความเสียหาย และสรุปผลต่อไป

ชินแล้วกับเรื่องแบบนี้ ?

นิฟันดี ระบุว่า พึ่งกลับมาอยู่นราธิวาสได้ราว 1 ปี หลังไปศึกษาในมหาวิทยาลัยที่กรุงเทพฯ ในช่วงหลายปีก่อนหน้านั้น แต่สิ่งที่เขาได้ยินและได้เห็นด้วยตนเอง ทำให้รู้สึกหดหู่จนพูดอะไรไม่ออก

"เซเว่นฯ พึ่งเกิดได้ไม่ถึงเดือน โห อธิบายไม่ถูกเลย"

เขาบอกกับบีบีซีไทยว่า เหตุระเบิดพร้อมกันหลายจุดใน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ทำให้คงต้องระมัดระวังตัวมากขึ้น แต่การปรับตัวไม่ถือเป็นเรื่องแปลก และประชาชนในพื้นที่ รวมถึงตัวเขาเองเริ่มชินแล้ว

"คนในพื้นที่ไม่อยากมีเหตุการณ์อะไรแบบนี้ แต่เหมือนต้องจำทนอยู่กับมัน จนกลายเป็นความชิน"

และถ้ากล่าวถึงทางการไทย และคณะเจรจาสันติภาพได้ เขาอยากพูดว่า "อยากให้ไฟใต้ดับสนิท ไม่ใช่แบบดับแล้วก็ลุกลามใหญ่กว่าเดิม"