ชิพ กับ เดล : ปฏิกิริยาชาวเน็ตต่อเพลงสั้น 13 วินาที ในการ์ตูนมิกกี้เมาส์ตอนล่าสุดของดิสนีย์

"ชิพกะเดล นี่สองพี่น้อง ขายของในคลอง ในกองเรามีแต่ถั่วดี ๆ เพิ่งเด็ดสด ๆ มากินให้หมด" เพลงความยาวเพียง 13 วินาทีที่สองพี่น้องกระรอกน้อยชิพและเดลขับร้องในการ์ตูนสั้นตอนใหม่ของดิสนีย์ชื่อ Our Floating Dreams ซึ่งมีฉากอยู่ที่ตลาดน้ำของไทย กำลังดึงดูดความสนใจจากผู้คนหลากหลายวงการ ตั้งแต่กรมสุขภาพจิตไปจนถึงกองบังคับการปราบปราม

เพียงสัปดาห์กว่า ๆ หลังจากที่ดิสนีย์เผยแพร่การ์ตูนสั้นเรื่องนี้ทางช่องยูทูป Mickey Mouse เมื่อวันที่ 22 มิ.ย. 2562 จำนวนการชมคลิปทะลุ 5.3 ล้านครั้งไปแล้ว สาเหตุที่ยอดการชมแซงหน้าการ์ตูนสั้นตอนอื่น ๆ ของดิสนีย์น่าจะมาจากเพลงภาษาไทย 13 วินาทีนี้ที่กลายเป็น "ไวรัล" ในหมู่คนไทย

"มิกกี้และมินนี่มองหาทำเลที่ดีที่สุดที่จะขายของในตลาดน้ำที่พลุกพล่านมากที่สุดแห่งหนึ่งในประเทศไทย" คำบรรยายการ์ตูนของดิสนีย์ระบุ

ในการ์ตูนสั้นเรื่องนี้ มิกกี้รับบทเป็นพ่อค้าขายสับปะรด ส่วนมินนี่เป็นแม่ค้าขายข้าวผัด ทั้งคู่แย่งที่จอดเรือกันในตลาดน้ำที่แออัดไปด้วยเรือพายขายของ แต่สุดท้ายก็จบลงด้วยดีโดยมิกกี้และมินนี่ร่วมมือกันทำ "ข้าวผัดสับปะรด" เพื่อเรียกลูกค้า

แต่สิ่งที่ถูกใจผู้ชมคนไทยมากที่สุดก็คือฉากสั้น ๆ เพียง 13 วินาที ที่กระรอกน้อยสองพี่น้อง "ชิพ" และ "เดล" พายเรือขายลูกโอ๊คพร้อมกับร้องเพลงสั้น ๆ ชักชวนคนมาซื้อ "ถั่วดี ๆ เพิ่งเด็ด สด ๆ " ซึ่งกลายเป็นเพลงติดหูใหม่ล่าสุดของชาวเน็ตในไทย

นอกจากเป็นเพลงติดหูหรือ earworm แล้ว เพลงนี้ยังถูกนำไปดัดแปลงเป็นแนวแร็ป อาร์แอนด์บี ฮิปฮอป รวมทั้งมีการนำไปวิเคราะห์เจาะลึกในเชิงการเมืองอีกด้วย เช่น เพจเฟซบุ๊ก Aunnism วิเคราะห์ว่า "ชิพกะเดล นี่สองพี่น้อง..." นี้ มีความหมายทางการเมืองแอบแฝงอยู่ และเป็นการใช้อำนาจของการ์ตูน เพื่อมุ่งครอบงำประเทศต่าง ๆ ผ่านอำนาจอ่อน (Soft power)

ขณะที่เฟซบุ๊กสถานทูตสหรัฐฯ ประจำประเทศไทยอัดวิดีโอเลียนแบบ "ชิพกับเดล" โดยให้เจ้าหน้าที่สถานทูตพายเรือขาย "เบอร์เกอร์" เฉลิมฉลองวันชาติสหรัฐฯ 4 ก.ค.

แม้แต่เฟซบุ๊กของกองบังคับการปราบปรามก็ใช้เพลงนี้ในการให้ความรู้กับประชาชนเกี่ยวกับการตั้งราคาสินค้าว่า "ชิปกะเดลขายของในคลองได้ แต่จะขายเกินราคาไม่ได้ ‼ การขึ้นราคาสินค้าที่ไม่เป็นธรรมหรือการขายสินค้าเกินจริง จะมีความผิดตาม พ.ร.บ.ราคาสินค้าและบริการ พ.ศ. 2542 มาตรา 29 ห้ามผู้ประกอบการธุรกิจดำเนินการใดๆ จงใจหรือทำให้ราคาสูงเกินสมควร หรือทำให้เกิดความปั่นป่วน ซึ่งราคาของสินค้า มีโทษจำคุกไม่เกิน 7 ปี หรือปรับไม่เกิน 140,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ"

ขณะที่เพจเฟซบุ๊กคาราโอเกะชั้นใต้ดิน ที่มีผู้ติดตามกว่า 1.6 ล้านคน ได้ออกมาล้อเลียน พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี และ พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ โดยเปรียบทั้งสองเป็นสองพี่น้อง "ชิพกะเดล"

อาการเพลงติดหู หรือ Earworm

เมื่อ "ชิพกับเดล" กลายเป็นเพลงติดหูที่ระบาดไปทั่ว กรมสุขภาพจิตก็ตอบสนองไวด้วยการให้ข้อมูลเกี่ยวกับเรื่องเพลงติดหูว่า "อาจทำให้รบกวนจิตใจแต่ไม่ใช่อาการทางจิตเวช" พร้อมกับแนะนำ 5 วิธีในการหยุดเพลงดังในหัว คือ

เป็นเรื่องปกติที่เมื่อได้ยินเพลง หรือทำนองและเนื้อร้องติดหูมาก ๆ จะทำให้เราเผลอหลุดร้องตามทั้งวันโดยไม่รู้ตัวหรือไม่สามารถสลัดเอาเพลงนี้ออกจากหัวได้ จนบางครั้งสร้างความรำคาญให้ตัวเองและคนรอบข้าง โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อต้องการใช้สมาธิ

ก่อนหน้า "ชิพกับเดล" ผู้ใช้อินเทอร์เน็ตในไทยเคยเจอกับเพลงติดหูมาแล้ว เช่น เพลง Gangnam style และเพลง "Pen-Pineapple-Apple-Pen"